Συντεχνίες και θρησκευτικές αδελφότητες στη βενετοκρατούμενη Κρήτη

Αγγελική Πανοπούλου, Συντεχνίες και θρησκευτικές αδελφότητες στη βενετοκρατούμενη Κρήτη, Αθήνα-Βενετία 2012, σ. 551+[1], 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-7743-61-9 [Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, Θωμάς Φλαγγίνης 7]. Παράλληλος τίτλος: Corporazioni e Confraternite a Creta durante la Venetocrazia.

2013.02.08-PanopoulouΜε χαρά παρουσιάζουμε στο ιστολόγιο το βιβλίο της Αγγελικής Πανοπούλου για τις συντεχνίες και τις θρησκευτικές αδελφότητες στην Κρήτη. Η Αγγελική Πανοπούλου ασχολήθηκε με το θέμα στο πλαίσιο της διδακτορικής της διατριβής και η παρούσα έκδοση αποτελεί την επεξεργασμένη και ανανεωμένη μορφή της.

Πρόκειται για ένα έργο, το οποίο έρχεται να φωτίσει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα πτυχή της κοινωνικής, επαγγελματικής και θρησκευτικής ζωής της βενετοκρατούμενης Κρήτης, εκείνη των θρησκευτικών και επαγγελματικών συσσωματώσεων, και να συμβάλει στη γενικότερη μελέτη του θεσμού, η παρουσία του οποίου διαπιστώνεται σε ολόκληρο τον βενετοκρατούμενο ελληνικό χώρο.

Η χρονική περίοδος που καλύπτει η μελέτη εκτείνεται από τον 14ο έως το τέλος της βενετικής παρουσίας στην Κρήτη, η αρχειακή έρευνα όμως της συγγραφέως επικεντρώθηκε στην περίοδο από το τέλος του 15ου αιώνα και εξής, περίοδο κατά την οποία αυξάνονται οι μαρτυρίες για την ίδρυση και τη δραστηριότητα περισσότερων συσσωματώσεων.

Η μελέτη διαιρείται σε δύο μέρη, εκ των οποίων το πρώτο αποτελεί τη συνθετική επεξεργασία του υλικού που έχει συγκεντρωθεί στο δεύτερο μέρος. Στο πρώτο μέρος μελετάται «ο θεσμός των θρησκευτικών αδελφοτήτων και των συντεχνιών: οι πρώτες μαρτυρίες και ο αριθμός τους, οι ομοιότητες και οι διαφορές τους, ο ρόλος της Βενετίας και των εκκλησιαστικών αρχών, η οργάνωσή τους, η κοινωνική σύνθεσή τους, η κινητή και ακίνητη περιουσία τους, το φιλανθρωπικό τους έργο, η οικοδόμηση και η διακόσμηση της έδρας τους, η συμμετοχή τους σε θρησκευτικές και κοσμικές τελετές της πόλης, τα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι αδελφότητες κατά τον Κρητικό Πόλεμο, η διασπορά των μελών τους μετά την άλωση του Χάνδακα».

Στο δεύτερο μέρος, το οποίο χωρίζεται σε δύο ενότητες, περιλαμβάνονται οι δημοσιευμένες και αδημοσίευτες πληροφορίες για κάθε αδελφότητα και συντεχνία που εντοπίστηκε στον χώρο της Κρήτης. Στην πρώτη ενότητα εντάσσονται οι συσσωματώσεις του Χάνδακα, χωρισμένες σε αδελφότητες καθολικές, αδελφότητες ορθόδοξες και συντεχνίες. Στη δεύτερη ενότητα παρουσιάζονται οι μαρτυρίες για τις αδελφότητες και τις συντεχνίες στις άλλες πόλεις της Κρήτης ή σε οικισμούς.

Η μελέτη ολοκληρώνεται με τη Βιβλιογραφία, το Ευρετήριο ονομάτων και τόπων και σύντομη περίληψη στα ιταλικά.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος

Εισαγωγή

Μέρος Α΄. Οργάνωση και λειτουργία των αδελφοτήτων και των συντεχνιών

1. Ο θεσμός (Καθολικές και ορθόδοξες αδελφότητες – Επαγγέλματα και συντεχνίες – Ο ρόλος των κρατικών και των εκκλησιαστικών αρχών)

2. Οργάνωση (Ο προστάτης άγιος και η έδρα – Καταστατικά mariegole – Διοικητικά όργανα – Εμβλήματα και επίσημη ενδυμασία).

3. Κοινωνική σύνθεση (Εγγραφή και αριθμός μελών – Κοινωνική και οικονομική προέλευση μελών – Γυναίκες μέλη).

4. Οικονομικοί πόροι (Εισφορές μελών – Ακίνητη και κινητή περιουσία).

5. Αρωγή και φιλανθρωπία (Προικοδότηση κοριτσιών – Αρωγή απόρων, ηλικιωμένων και αρρώστων – Ταφή νεκρών – Εξαγορά αιχμαλώτων και απαλλαγή καταδίκων – Διαχείριση ιδρυμάτων κοινωνικής μέριμνας).

6. Ναοδομική δραστηριότητα και διακόσμηση της έδρας (Εξωραϊσμός της έδρας – Ταφικά μνημεία).

7. Γιορτές και λιτανείες.

8. Ο Κρητικός Πόλεμος και οι νέοι χώροι εγκατάστασης.

ΜΕΡΟΣ Β΄. Αδελφότητες και συντεχνίες.

Αδελφότητες και συντεχνίες στον Χάνδακα

1. Καθολικές αδελφότητες (Η Παναγία των Σταυροφόρων – Ο Άγιος Βιτσέντζος και η Θεία Ευχαριστία – Οι αυτομαστιγωνόμενοι του Σταυρού – Η Αγία Βαρβάρα των πυροβολητών – Ο Άγιος Σεβαστιανός – Ο Άγιος Γεώργιος – Ο Άγιος Γεώργιος Βενέτικος – Το Όνομα του Θεού και ο Άγιος Ρόκκος – Η Παναγία του Ροζαρίου – Ο Άγιος Ιωάννης Βαπτιστής – Το Cordon του Αγίου Φραγκίσκου – Ο Άγιος Κάρολος Borromeo – Η Παναγία του Καρμήλου – Η Ζώνη – Ο Άγγελος Φύλακας – Η Άμωμος Σύλληψη της Θεοτόκου των ιπποτών).

2. Ορθόδοξες αδελφότητες (Η Παναγία των Αγγέλων – Η Παναγία Τριμάρτυρη – Ο Άγιος Ονούφριος – Ο Άγιος Σπυρίδωνας – Η Παναγία Ελεούσα).

3. Συντεχνίες (Οι καλαφάτες – Οι μαραγκοί των πλοίων – Οι υποδηματοποιοί – Οι οικοδόμοι – Οι ξυλουργοί – Οι ναυτικοί – Οι κουρείς – Οι ζωγράφοι – Οι ράφτες – Οι βαρελοποιοί – Οι μικρέμποροι – Οι σχοινοπλόκοι – Οι αχθοφόροι – Οι αρτοποιοί – Οι ψαράδες – Οι κατασκευαστές κουπιών – Οι σαμαροποιοί – Οι πωλητές βρώμης – Οι κηπουροί – Οι ταβερνιάρηδες).

Αδελφότητες και συντεχνίες στις πόλεις και στην ύπαιθρο της Κρήτης.

Χανιά

Ρέθυμνο

Σητεία

Σούδα και Σπιναλόγκα

Οικισμοί Χάνδακα

Επιλεγόμενα

Πηγές-Βιβλιογραφία

Ευρετήριο Ονομάτων και Τόπων

Riassunto

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s