Giovanni Cottunio e gli intellettuali greci a Padova nel XVII secolo

Tatiana Bovo, Giovanni Cottunio e gli intellettuali greci a Padova nel XVII secolo : dalla matrice accademica alla prospettiva panellenica, Università Ca’ Foscari Venezia 2015, Dottorato di ricerca  in Lingue, Culture e Società Moderne, Ciclo XXVI, σ. 280.

BovoΠρόκειται για τη διδακτορική διατριβή της συγγραφέως, την οποία εκπόνησε υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας Caterina Carpinato (tutor) και τον συντονισμό της καθηγήτριας Alessandra Giorgi (coordinatrice), και την οποία υποστήριξε τον Φλεβάρη του 2015 στο Πανεπιστήμιο Ca’ Foscari  της Βενετίας.

Η έρευνά της έχει ως στόχο να εμβαθύνει στα ζητήματα εκπαίδευσης των ελληνόγλωσσων φοιτητών που προέρχονταν από τις υπό οθωμανική και βενετική κυριαρχία περιοχές, οι οποίοι κατά το πρώτο μισό του δέκατου έβδομου αιώνα έφτασαν στην Πάδοβα για να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο. Ειδικότερα, μέσα από την ανάπλαση των ιστορικών γεγονότων δύο κολλεγίων που υπήρχαν αποκλειστικά προς όφελος των Ελλήνων, του κολλεγίου Paleocapa (από το 1633) και του κολλεγίου Cottunio (από το 1653), επιχειρείται η διερεύνηση της παρουσίας των φοιτητών στην περιοχή της Πάδοβας και η ανάλυση από τη μία πλευρά της συνεισφοράς τους στους πνευματικούς κύκλους των αρχών του δέκατου έβδομου αιώνα, και από την άλλη της σημασίας που είχε η εκπαίδευση που έλαβαν στην Πάδοβα για τη διαμόρφωση της εθνικής τους συνείδησης.

Ακολούθως, με την αξιοποίηση της γνωστής βιβλιογραφίας και ανέκδοτων ιστορικών και φιλολογικών τεκμηρίων, παρουσιάζεται η προσωπικότητα του Ιωάννη Κωττούνιου (1572-1657), ιδρυτή του ομώνυμου κολλεγίου και εκφραστή του πνευματικού κινήματος, γνωστού ως «ελληνικός ανθρωπισμός», που αναδύθηκε κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας στον χώρο της Ελληνικής Διασποράς. Επιχειρείται επίσης η ένταξη του Κωττούνιου στο γενικότερο πνευματικό περιβάλλον της Πάδοβας, με την ανάλυση της παρουσίας του στην αλληλογραφία του Galileo και με τον σχολιασμό, για πρώτη φορά, του προσωπικού του ημερολογίου.

Τέλος, αναλύονται οι ποιητικές συλλογές προς τιμήν του Ιωάννη Κωττούνιου, Immortalitati Alcidi Philelleni και Palladis Lacrymae. Η ερευνήτρια, συσχετίζοντας τις συλλογές αυτές με άλλα μικρά κείμενα που αφορούν τον Ιωάννη Κωττούνιο καθώς και με αναφορές στα ονόματα που υπάρχουν στο ημερολόγιό του, παρουσιάζει τον Κωττούνιο ως ευεργέτη των Ελλήνων, ως καθηγητή πανεπιστημίου και ως ενεργό μέλος στο ζήτημα της κατακτημένης Ελλάδας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

INTRODUZIONE

GLI INTELLETTUALI GRECI A VENEZIA E A PADOVA

1.1 Premessa storica: la presenza greca a Venezia.
1.1.1 Breve cronistoria dei rapporti fra Venezia e il mondo bizantino.
1.1.2 La comunità greca di Venezia: riconoscimento religioso e integrazione nella città lagunare.
1.1.3 Il contributo della confraternita greco-veneziana alla vita intellettuale della città lagunare.
1.2 La presenza greca nella città universitaria della Serenissima durante il XVII secolo.
1.2.1 La città di Padova e il suo Studium.
1.2.2 Due professori greci amici di Elena Lucrezia Cornaro Piscopia: elementi inediti.
1.2.3 La migrazione greca “dotta” nello Studio di Padova.
1.2.3.1 Richiami ad una storia iniziata nel XIV secolo.
1.2.3.2 Gli intellettuali greci a Padova nel XVII secolo: dalla matrice accademica alla prospettiva panellenica.

I COLLEGI PER STUDENTI DI LINGUA GRECA A PADOVA

2.1 Una risposta a un problema educativo ancora poco indagata.
2.2 Il collegio “Veneto de’ Greci” o “Paleocapa” o di “San Zuanne”.
2.2.1 L’esecuzione del testamento di Giosafat Paleocapa.
2.2.2 Il collegio greco della Serenissima.
2.2.3 Il collegio “Veneto de’ Greci”: un riflesso di delicate questioni di politica veneziana della prima metà del XVII secolo.
2.3 Il Collegio “Cottunio”.
2.3.1 Il secondo collegio greco di Padova.
2.3.2. La polemica con l’amico Leone Allacci sull’ubicazione del collegio.
2.3.3 Maestri del collegio e funzionamento interno.
2.3.4 Epilogo del Collegio “Cottunio”.
2.3.5 I testi greci della biblioteca del Collegio “Cottunio”.
2.4 Fusione dei collegi greci e loro Statuti.
2.4.1 Lo Statuto del Collegio “Paleocapa”.
2.4.2 Lo Statuto del Collegio “Cottunio”.

GIOVANNI COTTUNIO: INTELLETTUALE GRECO DELLO STUDIO PATAVINO

3.1 Le fonti: la “sfortuna” bibliografica di Giovanni Cottunio.
3.2 La biografia: una vita dedita allo studio e all’insegnamento.
3.2.1 Il viaggio in Europa e il periodo romano nel collegio di Sant’Atanasio.
3.2.2 Il periodo bolognese e la prima esperienza accademica.
3.2.3 Il periodo padovano e l’apice della carriera.
3.3 Il profilo culturale di Giovanni Cottunio: umanista greco e filosofo peripatetico della Scuola padovana.
3.3.1 L’attività umanistica di Cottunio: coinvolgimento personale e spessore- qualitativo.
3.3.2 Il coinvolgimento di Cottunio nelle dispute del suo tempo.
3.3.2.1 “La grazia nella contrarietà delle opinioni”: presenza di Cottunio nei carteggi di Galileo Galilei.
3.4 Testimonianze storiche inedite su Giovanni Cottunio.
3.4.1 Il “Giornale di mano” del professore veriota.
3.4.2 L’amicizia con Giacomo Caimo: una lettera inedita.

L’EREDITA’ IMMORTALE DI “ALCIDE PHILELLENI” TRA I SUOI CONTEMPORANEI

4.1 Le raccolte poetiche.
4.1.1 Le raccolte curate in occasione del conferimento di titoli accademici.
4.1.2 La raccolta Palladis Lacrymae.
4.2 Immortalitati Alcidii Philelleni.
4.2.1 Considerazioni generali e scopo dell’opera.
4.2.2 Descrizione dell’opera.
4.2.3 Quis ergo est Alcides? La lettera dedicatoria.
4.2.4 Commento e importanza dell’opera per la ricerca.

APPENDICE ICONOGRAFICA E DOCUMENTARIA.

BIBLIOGRAFIA.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://dspace.unive.it/handle/10579/5641

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s