Ευγένιος Βούλγαρης. Ο homo universalis του Νέου Ελληνισμού

Ευγένιος Βούλγαρης. Ο homo universalis του Νέου Ελληνισμού. 300 χρόνια από τη γέννησή του (1716-1806), επιμ. Χαρίτων Καρανάσιος, Αθήνα 2018, σ. 635, 17Χ24 εκ., ISBN 978-618-5314-05-7 [Ακαδημία Αθηνών / Κέντρον Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού – Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου].

Ο Ευγένιος Βούλγαρης είναι μια από τις σημαντικότερες μορφές του Ελληνισμού αλλά και γενικότερα του ευρωπαϊκού πνεύματος. Πολύπλευρη προσωπικότητα, θεολόγος, φιλόσοφος, φιλόλογος, θετικός επιστήμονας, ο Βούλγαρης υπήρξε κορυφαίος δάσκαλος του Γένους. Με τη σοφία και την ευρυμάθειά του, με τη διδασκαλική δραστηριότητα και το έργο του, εγκαινίασε νέα εποχή στην πνευματική ιστορία του νέου Ελληνισμού. Πέτυχε να μπολιάσει την ελληνική παιδεία με νεωτερικά ρεύματα σκέψης και ακόμη, ισορροπώντας ανάμεσα στη λογιοσύνη και την πίστη, να γεφυρώσει την πνευματική παράδοση της Ορθοδοξίας με εκείνη της κλασικής παιδείας. Υπήρξε ο κατεξοχήν διανοούμενος ιερωμένος του 18ου αιώνα που αγωνίστηκε μακριά από την πατρίδα του για την ωφέλεια του υπόδουλου ελληνισμού και υποστήριξε με πάθος την αξία της ανώτατης παιδείας.
Ο τόμος περιλαμβάνει τα πρακτικά της διεθνούς επιστημονικής διημερίδας «Ευγένιος Βούλγαρις. Ο homo universalis του Νέου Ελληνισμού» που διοργανώθηκε με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 300 ετών από τη γέννηση του Ευγενίου Βούλγαρη, από την I. Μητρόπολη Κερκύρας και την Ι.Μονή Βατοπαιδίου στην Αθήνα στις 18 και 19 Νοεμβρίου 2016, υπό την αιγίδα της Ακαδημίας Αθηνών.
Η έκδοση των πρακτικών είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας της μονής Βατοπαιδίου με το Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών. Οι εργασίες που φιλοξενούνται στον τόμο φέρνουν στο φως άγνωστα ή λιγότερο γνωστά αυτόγραφα και έργα του Βούλγαρη, φωτίζουν πτυχές του βίου του, συμβάλλουν σε μια νέα θεώρηση του έργου και της προσωπικότητάς του.
(Η παρουσίαση στηρίχθηκε στο προλογικό σημείωμα της ακαδημαϊκού Χρύσας Μαλτέζου και στον πρόλογο του επιμελητή του τόμου Χαρίτωνα Καρανάσιου).

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΥ

Προλογικὰ σημειώματα
Πρόλογος
Πρόγραμμα ημερίδος

Διαδρομές και χειρόγραφα

Χαρίτων Καρανάσιος, Ο Ευγένιος Βούλγαρης ως homo univesalis και νους του νέου Ελληνισμού, 27-46.

αρχιμ. Εφραίμ Βατοπαιδινός, Ευγένιος Βούλγρης (1716-1806), ο φωτιστής του Γένους, 47-60.

Ελένη Αγγελομάτη-Τσουγκαράκη, Οι επιστολές του Ευγενίου Βούλγαρη προς τον πατριάρχη Κύριλλο Ε΄, 61-118.

Μπόρις Λ. Φόνκιτς, Αυτόγραφα του Ευγενίου Βουλγάρεως σε συλλογές της Ρωσίας και της Ουκρανίας, 119-142.

Ιλία Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister, Τα χρόνια της Χερσώνας (1781-1788): συμβολή στη βιογραφία του Ευγενίου Βούλγαρη, 143-180.

Ειρήνη Βοζνεσένσκαγια, Η εκτέλεση της διαθήκης και ο τάφος του Ευγενίου Βούλγαρη στη Λαύρα Αλεξάνδρου Νιέβσκι στην Αγία Πετρούπολη, 181-198.

Σταύρος Μαμαλούκος, Το οικοδομικό συγκρότημα της Αθωνιάδος Ακαδημίας. Η αρχιτεκτονική του μνημείου και μερικές σκέψεις για την αποκατάστασή του, 199-234.

Γλώσσα, Φιλοσοφία και Επιστήμη

Κώστας Δ. Ντίνας, Γλωσσικές παρατηρήσεις στο έργο του Ευγενίου Βούλγαρη: η περίπτωση της γλωσσικής ποικιλίας, 237-252.

Peter Mackridge, Ο Βούλγαρης φαναριώτης στιχουργός; Σκέψεις για τον τσελεμπή Μέμνονα, 253-268.

Κωνσταντίνος Θ. Πέτσιος, Η μετοχέτευση της ευρωπαϊκής φιλοσοφίας στη νεοελληνική σκέψη μέσω των μεταφράσεων: Η συμβολή του Ευγενίου Βούλγαρι, 269-328.

Χαρίτων Καρανάσιος, Justus Lipsius, Περί ευσταθείας: Ένα άγνωστο αυτόγραφο (και έργο;) του Ευγενίου Βούλγαρη στο Βουκουρέστι, 329-346.

Πατσόπουλος Δημήτριος, Όταν η μετάφραση γίνεται εξελληνισμός: Α. Τακουετίου, Στοιχεία Γεωμετρίας από τον Ευγένιο Βούλγαρη, 347-396.

Αθανάσιος Γ. Κάρμης, Οι ιδεολογικές, πολιτισμικές και παιδαγωγικές θέσεις του Ευγενίου Βουλγάρεως και η απήχησή τους στη νεώτερη εποχή, 397-442.

Θεολογία και Εκκλησιαστική Πολιτική

πρωτοπρ. Γεώργιος Δ. Μεταλληνός, Σοφία και παράχρηση εξουσίας: Ο Ευγένιος Βούλγαρης περί πάπα και παπισμού, 445-462.

Βασίλειος Ν. Μακρίδης, Απόκρισις Ορθοδόξου τινός προς τινα αδελφόν ορθόδοξον περί της των Κατολίκων δυναστείας […] (Χάλλη 1775): Έργο του Νικηφόρου Θεοτόκη ή του Ευγενίου Βούλγαρη; Στοιχεία, ερμηνείες και υποθέσεις, 463-522.

Γεώργιος Δ. Παναγόπουλος, Αποστολικότητα και ησυχασμός στη θεολογική σκέψη του Ευγενίου Βούλγαρη: Λόγος εκφωνηθείς κατά την ημέραν του Αγίου Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου, 523-556.

πρωτοπρ. Βασίλειος Ι. Καλλιακμάνης, Η ευθανασία κατά τον Ευγένιο Βούλγαρι, 557-568.

Ολεγκ-Μαξίμ Τσυμπένκο, Η πραγματεία του Βούλγαρη «Ιστορική μελέτη περί της χρονολογίας βάπτισης της πριγκίπισσας Όλγας της Ρωσίας»: Τα πολιτισμικά συμφραζόμενα και οι προεκτάσεις τους, 569-612.

Συμεών Α. Πασχαλίδης, Ο Ευγένιος Βούλγαρης ως εκδότης πατερικών κειμένων, 613-635.

Advertisements