Πόλεμος, Κράτος και Κοινωνία στο Ιόνιο Πέλαγος

Γεράσιμος Δ. Παγκράτης (επιστημονική διεύθυνση), Πόλεμος, Κράτος και Κοινωνία στο Ιόνιο Πέλαγος (τέλη 14ου – αρχές 19ου αιώνα), Ηρόδοτος, Αθήνα 2018, σ. 380, 14Χ24 εκ., ΙSBN 978-960-485-194-2.

Η έκδοση του τόμου, ο οποίος εγκαινιάζει τη νέα εκδοτική σειρά της Ιονίου Εταιρείας Ιστορικών Μελετών με τον τίτλο «Έρευνες», είχε ως αφορμή την επέτειο της συμπλήρωσης τριών αιώνων από την οθωμανική πολιορκία εναντίον της Κέρκυρας τον Αύγουστο του 1716, στην πορεία όμως κατέληξε, χωρίς να παραβλέπεται η πολιορκία του 1716, σε μια ευρύτερη σύνθεση, που αφορούσε το πόλεμο ως έννοια, απειλή, καθημερινότητα, πραγματικότητα, κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο, ευκαιρία για κοινωνική άνοδο, πεδίο άντλησης συμβολισμών με πολιτικές και θρησκευτικές απολήξεις, αλλά και συνέπειες για όσους βίωναν άμεσα ή έμμεσα τα αποτελέσματα αυτών των σχεδιασμών και των μέσων υλοποίησής τους.

Ο γεωγραφικός ορίζοντας των μελετών που φιλοξενούνται στον τόμο είναι το Ιόνιο πέλαγος, το οποίο σχηματίζει μια τριγωνική υδάτινη επιφάνεια, με ανοίγματα προς την Αδριατική, τη δυτική και την ανατολική λεκάνη της Μεσογείου. Με αυτά τα γεωγραφικά χαρακτηριστικά και χάρη στην ξεχωριστή γεωστρατηγική θέση του, το Ιόνιο προσήλκυε πάντοτε ανθρώπους του εμπορίου, προσκυνητές, λογίους, εκκλησιαστικούς, αλλά και φυγάδες, πειρατές, πολεμικούς στόλους. Στις απαρχές των πρώιμων νεότερων χρόνων τρεις ήταν οι κύριοι «παίκτες»: οι Ισπανοί, οι Οθωμανοί και οι Βενετοί. Κάποιες από τις μεταξύ τους μεγάλες συγκρούσεις άφησαν τα ίχνη τους στη συλλογική μνήμη για την οδύνη που προκάλεσαν. Λειτούργησαν έτσι ως σταθερά σημεία αναφοράς και πηγή έμπνευσης για έργα που αξιοποίησαν τον πόλεμο σε επίπεδο συμβολικό.

Ο τόμος περιλαμβάνει δεκαέξι μελέτες οι οποίες εκτείνονται χρονικά από τον 14ο έως και τις αρχές του 19ου αιώνα και διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις άξονες: την προετοιμασία για τον πόλεμο, όπου εντάσσεται η εξέταση του μηχανισμού συγκέντρωσης της πληροφορίας και η διαμόρφωση της κοινής γνώμης με τα μέσα της εποχής, τον ίδιο τον πόλεμο, τα μετά τον πόλεμο σε επίπεδο πολιτισμικό, συμβολικό και πολιτικό, τους ανθρώπους του πολέμου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή (Γεράσιμος Δ. Παγκράτης)

Μέρος Α΄. Η προετοιμασία για τον πόλεμο

Α1. Η συγκέντρωση της πληροφορίας

Gürkan Emrah Safa, Between connectivity and isolation: insularity and flow of information in Sixteenth-century Mediterranean
Κουρκουμέλης Νίκος, Οι προκηρύξεις προς τους Επτανησίους κατά τις επιχειρήσεις για την έξωση των Γάλλων δημοκρατικών

Α2. Πόλεμος και πόλη

Σκουτέλης Νίκος, Ο σχεδιασμός του χώρου ως θεάτρου πολέμου στις βενετικές κτήσεις (16ος-17ος αι.)

Μέρος Β΄: Ο πόλεμος: στρατοί, στρατηγική, μάχες σε στεριά και θάλασσα

Gertwagen Ruthy, Fights between Venice and Genoa over the control of Ionian Sea lanes (late 14th to mid-15th century)
Restifo Giuseppe, Le retrovie italiane della guerra di Corfù (1716)
Ζούμπος Γιώργος, Οι κινήσεις του βενετικού στόλου στο Ιόνιο Πέλαγος κατά τις παραμονές της πολιορκίας του 1716 και η ναυμαχία της Κασσιώπης
Şakul Kahraman, Ionians, Souliotes, Tsamides and Himariotes on the fringes of the Ottoman borders in the War of the Second Coalition, 1798-1802
Χατζόπουλος Διονύσιος, Μία επιστολή από την πολιορκημένη Κέρκυρα (26-30 Αυγούστου 1716)

Μέρος Γ΄: Τα μετά τον πόλεμο. Πολιτισμικές πτυχές: συμβολισμοί, πολιτική χρήση και πρόσληψη των πολεμικών γεγονότων

Διαλέτη Ανδρονίκη, Νοηματοδοτήσεις της «χριστιανικής νίκης» στις αφηγήσεις για τη ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571) στην πρώιμη νεότερη Ιταλία
Στουραΐτη Αναστασία, Η πολιτισμική ιστορία του πολέμου και η βενετική αυτοκρατορία:η περίπτωση της πολιορκίας της Κέρκυρας (1716)
Κoutsobina Vassiliki, Music at the time of Cervantes: The musical imprint of the Lepanto victory

Μέρος Δ΄: Οι άνθρωποι του πολέμου: κοινωνικές και δημογραφικές διαστάσεις, ταυτότητες, καριέρες

Di Vita Fabio Paolo, Military Careers and Economic Power. The patriciate of the Etna area in the modern age
Λάππα Δάφνη, Ξένοι στην πόλη της Κέρκυρας: Ναύτες και στρατιώτες στο γύρισμα του 18ου αιώνα
Αργυρού Έφη, Η διαμόρφωση ταυτοτήτων: Η στρατιωτική ελίτ στη βενετική επικράτεια
Λάζαρη Σεβαστή, Η βενετική φρουρά του κάστρου της Αγίας Μαύρας μέσα από τις αποβιωτήριες πράξεις του λατινικού ναού του Παντοκράτορα, 1691-1768
Savvides G.C. Alexios, An overview of the history of the Ionian “Seven Islands” (Yedi adalar’) with reference to their connections with Arabic and Turkish Islam in the middle/late Byzantine and post-Byzantine periods
Summary
Εικόνες

[Η παρουσίαση του τόμου στηρίχθηκε στο κείμενο της Εισαγωγής].