Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 12 (2016)

Ο νέος τόμος του περιοδικού Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά, που εκδίδεται από το Κέντρο Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών, περιλαμβάνει τις ακόλουθες μελέτες οι οποίες εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου:

Δημήτριος Τσουγκαράκης – Ελένη Αγγελομάτη-Τσουγκαράκη, «Τα γυναικεία ορθόδοξα μοναστήρια του Χάνδακα και της ευρύτερης περιοχής του κατά τη Βενετοκρατία», Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 12 (2016), 9-132.

Kostas E. Lambrinos, «Ricchezza e potere nell’isola di Tinos: la famiglia Scutari nel XVI secolo», Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 12 (2016), 161-184.

Μαριάννα Κολυβά, Οι ελαιώνες της Κέρκυρας και της Ζακύνθου: βενετική πολιτική (16ος αι. – μέσα 17ου αι.)», Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 12 (2016), 185-228.

Ρόδη Σταμούλη, «Το σωζόμενο Βιβλίο Ψηφοφοριών της Κοινότητας της Πρέβεζας (1795-1797), Μεσαιωνικά και Νέα Ελληνικά 12 (2016), 389–461.

Advertisements

Ritual Geographies in Venice’s Colonial Empire

Patricia Fortini-Brown, «Ritual Geographies in Venice’s Colonial Empire», Rituals of Politics and Culture in Early Modern Europe: Essays in Honour of Edward Muir, ed. Mark Jurdjevic and Rolf Strøm-Olsen, Essays and Studies, 39. Toronto: Centre for Reformation and Renaissance Studies, 2016, p. 43-89.

ritualsΗ Βενετία ανέπτυξε πολυάριθμα θρησκευτικά και πολιτικά τελετουργικά που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη συγχώνευση των νησιών της λιμνοθάλασσας σε μια συνεκτική Δημοκρατία. Από τον δέκατο τρίτο αιώνα η Δημοκρατία θα γίνει η Dominante, η μητρόπολη ενός κράτους που επεκτάθηκε από την ιταλική ηπειρωτική χώρα έως τα νησιά της ανατολικής Μεσογείου.
Η Βενετία χρησιμοποίησε σε όλα τα νησιά τις πολιτικές και θρησκευτικές τελετές με στόχο την ισχυροποίηση της εξουσίας της, την άμβλυνση των διαφορών μεταξύ της λατινικής και της ορθόδοξης Εκκλησίας, τον καθορισμό και τη διατήρηση μιας σταθερής κοινωνικής ιεραρχίας, την εξασφάλιση της πίστης των τοπικών πληθυσμών και τη διαμόρφωση της αίσθησης του κοινού σκοπού μεταξύ των τριών μεγάλων νησιών του Κράτους της θάλασσας – της Κρήτης, της Κύπρου και της Κέρκυρας – και μεταξύ αυτών και της Ενετικής Δημοκρατίας.
Στη μελέτη διερευνάται το πώς τα τελετουργικά της μητρόπολης αποτέλεσαν το μοντέλο για τις πολιτικές και θρησκευτικές τελετές στην Κέρκυρα, την Κρήτη, και την Κύπρο. Παρότι και τα τρία νησιά είχαν ελληνολατινικούς πληθυσμούς, το καθένα είχε τις δικές του ξεχωριστές παραδόσεις και έθετε τους βενετούς διοικητές του ενώπιον διαφορετικών προκλήσεων.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:
https://www.academia.edu/25824076/_Ritual_Geographies_in_Venices_Colonial_Empire_in_Rituals_of_Politics_and_Culture_in_Early_Modern_Europe_Essays_in_Honour_of_Edward_Muir_ed._Mark_Jurdjevic_and_Rolf_Str%C3%B8m-Olsen_Essays_and_Studies_39._Toronto_Centre_for_Reformation_and_Renaissance_Studies_2016_43-89
Για τον τόμο και τα περιεχόμενά του βλ.
https://crrs.ca/publications/essays-studies/es39/

Venezia e l’oltremare nella prospettiva dei Sindici Inquisitori in Levante

Cristina Setti, «Un impero mancato? Venezia e l’oltremare nella prospettiva dei Sindici Inquisitori in Levante (secoli XVI-XVII)», Imperia. Lo spazio mediterraneo dal mondo antico all’età contemporanea, a cura di Giampaolo Conte, Fabrizio Filioli Uranio, Valerio Torreggiani, Francesca Zaccaro, Palermo 2016, p. 169-194.

imperiaΣτη μελέτη εξετάζεται το ζήτημα της εφαρμογής της έννοιας της «αυτοκρατορίας» σε κράτη όπως αυτό της Δημοκρατίας της Βενετίας, η οποία διατηρεί μέχρι τη πτώση της (1797), ένα σημαντικό σύστημα υπερπόντιων κτήσεων, δίνοντας ιστορική συνέχεια στο αποικιακό της κράτος που δημιουργήθηκε στην Αδριατική και την Ανατολική Μεσόγειο κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα. Στη μελέτη, η σ., εκκινώντας από την προβληματική του Bruno Dudan αναφορικά με την έννοια της «αποικίας» (colonia), επικεντρώνεται στον θεσμικό ρόλο των Sindici Inquisitori in Levante e Terraferma (αξιωματούχων με αρμοδιότητες εκδίκασης εφέσεων αστικών και ποινικών υποθέσεων και με δικαιοδοσίες φορολογικού ελέγχου) και παρουσιάζει τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνάς της, η οποία περιλαμβάνει τις βενετικές κτήσεις της Ανατολής (Κέρκυρα, Ζάκυνθο, Κεφαλληνία, Κύπρο, Κρήτη, Τήνο και Κύθηρα) τον 16ο και 17ο αιώνα.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:

https://www.academia.edu/27731804/Un_impero_mancato_Venezia_e_loltremare_nella_prospettiva_dei_Sindici_Inquisitori_in_Levante_secoli_XVI-XVII_

Οι αγρότες μεταξύ χωριού και πόλης στην Κρήτη του 13ου-15ου αιώνα

Ch. Gasparis, «Between village and city. Peasants in the new economic context of medieval Crete (XIII-XIV c.)», in F. Daim and J. Drauschke (eds.), Hinter den Mauern und auf dem offenen Land – Leben im Byzantinischen Reich, Byzanz zwischen Orient und Okzident 3, Mainz 2016, 207-218.

Η Κρήτη έγινε αποικία της Βενετίας στις αρχές του 13ου αιώνα. Στο νέο αυτό πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο, η σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ των αγροτών και του αστικού περιβάλλοντος ήταν ένα νέο φαινόμενο, μια νέα πραγματικότητα, διαφορετική από εκείνη που υπήρχε κατά τη βυζαντινή περίοδο. Η μελέτη επικεντρώνεται στην εξέταση διαφόρων πρακτικών που απεικονίζουν την άμεση ή έμμεση επαφή των αγροτών με την πόλη, τη σταδιακή μετακίνησή τους πέρα από τα όρια των χωριών τους και την επικοινωνία τους όχι μόνο με άλλα γειτονικά χωριά ή κάστρα, αλλά κυρίως με την πόλη, το διοικητικό και οικονομικό κέντρο της περιοχής τους.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:

https://www.academia.edu/29687420/Between_village_and_city._Peasants_in_the_new_economic_context_of_medieval_Crete_XIII-XIV_c._in_F._Daim_and_J._Drauschke_eds._Hinter_den_Mauern_und_auf_dem_offenen_Land_-_Leben_im_Byzantinischen_Reich_Byzanz_zwischen_Orient_und_Okzident_3_Mainz_2016_207-218

Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, τεύχη 17-20 (Ιανουάριος-Δεκέμβριος 2016)

Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περίοδος Β΄, τεύχος 17 (Ιανουάριος-Μάρτιος 2016), 18 (Απρίλιος-Ιούνιος 2016), 19 (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2016), 20 (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2016).

Στην ύλη του τριμηνιαίου περιοδικού ιστορίας, λαογραφίας, τέχνης και επικαιρότητας που εκδίδεται από την Αμαλία Βουτσινά ξεχωρίσαμε τις ακόλουθες μελέτες που εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου.

Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄,  17 (Ιανουάριος – Μάρτιος 2016)

Ευτυχία-Νίκη Ευθυμιάτου-Κατσούνη, Η νησίδα Δίας της Κεφαλονιάς. Τόπος αρχαίας λατρείας; Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 17 (2016), 5-8.

Γεώργιος Αντζουλάτος, Σεραφείμ Ζερβός. Ο εψηφισμένος αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας-Ζακύνθου, Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 17 (2016), 13-16.

Νίκος Μοσχονάς, Η παγίδα στο ταξίδι του Φραγκίσκου Πανά, Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 17 (2016), 17-19.

Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄,  18 (Απρίλιος – Ιούνιος 2016)

Ευτυχία-Νίκη Ευθυμιάτου-Κατσούνη, Η νησίδα Δίας της Κεφαλονιάς. Τόπος αρχαίας λατρείας; 12-18.

Γεώργιος Αντζουλάτος, Σεραφείμ Ζερβός. Ο εψηφισμένος αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας-Ζακύνθου, Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 18 (2016), 19-22.

Διονύσιος Κατερέλος, Η ιερά μονή Αγίας Παρασκευής Ταφιού στην Παλική, 23-26.

Νίκος Μοσχονάς, Μια περιπέτεια στο Αιγαίο, Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 18 (2016), 27-30.

Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄,  19 (Ιούλιος – Σεπτέμβριος 2016)

Γεώργιος Μοσχόπουλος, «Για τον άγνωστο κώδικα («Βραβεῖον») της μονής της Υπεραγίας Θεοτόκου στο νησάκι Δίας», Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 19 (2016), 11-13.

Ιω. Βρεττός, «Βαρδουβάκη(ι). Το ξεχασμένο, αμφισβητούμενο και ίσως αγνοημένο χωριό του 16ου αιώνα στην περιοχή της Σάμης», Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 19 (2016), 14-16.

Ειρήνη Τρίκη, «Ο συμπαθής ιεράρχης Σωφρόνιος Γ΄ Κουτούβαλης ως αρχιεπίσκοπος Κεφαλληνίας και Ζακύνθου (1759-1782)», Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 19 (2016), 17-20.

Νίκος Μοσχονάς, «Το ναυάγιο της “Πηνελόπης”», Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄ 19 (2016), 21-24.

Η Κεφαλονίτικη Πρόοδος, περ. Β΄,  20 (Οκτώβριος – Δεκέμβριος 2016)

 

Η 4η σύνοδος του Λατερανού και η Ελληνολατινική Ανατολή

Chris Schabel and Nickiphoros I. Tsougarakis, «Pope Innocent III, the Fourth Lateran Council, and Frankish Greece and Cyprus», Journal of Ecclesiastical History 67 (2016), 741-759.

Αν και η ένωση μεταξύ της λατινικής και της ελληνικής Εκκλησίας ήταν μία από τις φιλοδοξίες του πάπα Ιννοκεντίου ΙΙΙ, οι περιορισμένες διατάξεις της τέταρτης συνόδου του Λατερανού σχετικά με τις ανατολικές Εκκλησίες έχουν οδηγήσει πολλούς ιστορικούς στο συμπέρασμα ότι στη σύνοδο το θέμα αντιμετωπίστηκε ως δευτερεύουσας σημασίας ζήτημα. Στο άρθρο αυτό επανεξετάζονται οι σωζόμενες πηγές, και δείχνεται ότι κατά τη διάρκεια της συνόδου καταναλώθηκε στην πραγματικότητα σημαντικός χρόνος και ενέργεια για τη ρύθμιση των υποθέσεων της Εκκλησίας των πρώην βυζαντινών εδαφών. Οι αποφάσεις και η συνακόλουθη νομοθεσία αποτέλεσαν τη βάση της οργάνωσης της Εκκλησίας σε μεγάλο μέρος της Ελληνο-Λατινικής Ανατολής για τουλάχιστον τρεις αιώνες.

Βυζαντινά Σύμμεικτα 26 (2016)

Από τα άρθρα του τόμου, τα ακόλουθα εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου:

Martina Horn, Die Ausgießung des zweifachen Geistes. Zwei unikale Szenen in der Soter-Kirche in Kephali auf Kreta, σ. 93-125.

Σπύρος Καρύδης, Συλλογικές Χορηγίες στην Κέρκυρα κατά την πρώιμη λατινοκρατία. Επιγραφικά τεκμήρια, σ.163-209.

Ένα άγνωστο έργο του Νικολάου Δοξαρά

Διονύσιος Λυκογιάννης, «Ένα άγνωστο έργο του Νικολάου Δοξαρά στη Ζάκυνθο», Επιλογές, Ερμής, Ζάκυνθος 1-7-2016, 1(9).

Ο σ. παρουσιάζει ένα άγνωστο έως σήμερα ενυπόγραφο έργο του ζωγράφου Νικολάου Δοξαρά χρονολογημένο στο 1768. Πρόκειται για την εικόνα της Παναγίας Βρεφοκρατούσας στον τύπο της Οδηγήτριας του ναού της Αγίας Παρασκευής Μέσης Βολίμας. Η εικόνα φέρει την υπογραφή του ζωγράφου στην πίσω πλευρά.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://www.academia.edu/26651663/%CE%88%CE%BD%CE%B1_%CE%AC%CE%B3%CE%BD%CF%89%CF%83%CF%84%CE%BF_%CE%AD%CF%81%CE%B3%CE%BF_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%9D%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CE%BB%CE%AC%CE%BF%CF%85_%CE%94%CE%BF%CE%BE%CE%B1%CF%81%CE%AC_%CF%83%CF%84%CE%B7_%CE%96%CE%AC%CE%BA%CF%85%CE%BD%CE%B8%CE%BF_%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%AD%CF%82_%CE%95%CF%81%CE%BC%CE%AE%CF%82_%CE%96%CE%AC%CE%BA%CF%85%CE%BD%CE%B8%CE%BF%CF%82_1-7-2016_1_9_

Καταστροφές ναών κατά την τουρκική πολιορκία της Κέρκυρας το 1716

Γεράσιμος Δημουλάς, «Καταστροφές ναών κατά τη διάρκεια της τουρκικής πολιορκίας της πόλης της Κέρκυρας το 1716», Η Κέρκυρα σήμερα, 21/04/2016, αρ. φύλλου 5521.
Αναδημοσίευση του άρθρου στην ηλεκτρονική διεύθυνση:
http://corfiatikoanagnosma.blogspot.gr/2016/05/1716.html?spref=fb

Το 2016 συμπληρώνονται 300 χρόνια από την πολιορκία της Κέρκυρας από τους οθωμανούς Τούρκους, τον Αύγουστο του 1716, μια πολιορκία που άφησε ανεξίτηλα τα σημάδια της στον τόπο και στις μνήμες των ανθρώπων και συνοδεύτηκε από μεγάλες καταστροφές σε ολόκληρο το νησί. Ο συγγρ., στο σύντομο άρθρο του, επικεντρώνει τη προσοχή του στις καταστροφικές συνέπειες της τουρκικής παρουσίας για τους ναούς, παρουσιάζοντας παραδείγματα από τα προάστια και την ύπαιθρο, όπως προέκυψαν από την έρευνά του στο Αρχείο της Κέρκυρας. Παράλληλα επισημαίνει και εκείνες τις καταστροφές που προξένησαν το ίδιο διάστημα στους ναούς οι γερμανοί μισθοφόροι, οι οποίοι αποτελούσαν την φρουρά της πόλης. Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα συλλογή πληροφοριών, η οποία, με τη συνέχιση της έρευνας, και τον εμπλουτισμό της και με άλλα στοιχεία, θα μπορούσε να παράσχει μια συνολική εικόνα για το μέγεθος και το είδος των καταστροφών που υπέστησαν οι ναοί και οι μονές του τόπου στην τελευταία αυτή προσπάθεια των Τούρκων να καταλάβουν το νησί.

Εικόνα: http://cdn1.bbend.net/media/com_news/story/2015/08/10/614425/main/Agios_Spyridon-Kerkyra_1716.jpg