Θάνατοι Ελλήνων στη Βενετία. Οι αποβιωτήριες πράξεις στο αρχείο του ναού του San Martino (1556-1801)

Αγγελική Τζαβάρα (έκδ.), Θάνατοι Ελλήνων στη Βενετία. Οι αποβιωτήριες πράξεις στο αρχείο του ναού του San Martino (1556-1801). Επίμετρο: Βιβλίο αποβιωτηρίων πράξεων του ναού του San Pietro di Castello (1596-1603) – Greci Morti a Venezia: Gli atti di morte nell’archivio della chiesa di San Martino (1556-1801). Appendice: Libro di morti della chiesa di San Pietro di Castello (1596-1603), Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, Αθήνα-Βενετία 2016, σ. 343, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-7743-68-8.

Πρόκειται για τον τέταρτο στη σειρά τόμο των εκδόσεων των αποβιωτήριων πράξεων Ελλήνων και συγγενών τους στην περιοχή του Castello, στη Βενετία. Έχουν προηγηθεί οι αποβιωτήριες πράξεις των ναών του Sant’Antonino (έκδοση: Χρύσα Μαλτέζου και Γεώργιος Πλουμίδης), και των ναών του San Pietro di Castello, του San Giovanni in Bragora και του San Biagio (έκδοση: Αγγελική Τζαβάρα).
Στον παρόντα τόμο εκδίδονται οι αποβιωτήριες πράξεις του αρχείου του ναού του San Martino, ενώ σε επίμετρο προστίθεται ένα βιβλίο από τον ναό του San Pietro di Castello, το οποίο ταυτίστηκε από την εκδότρια ότι ανήκε στον ναό. Ο τόμος περιλαμβάνει 1234 συνολικά πράξεις (1-1101 από τα βιβλία του San Martino και 1102-1234 από το βιβλίο του San Pietro).
Η σπουδαιότητα της πηγής είναι προφανής αφού, όπως σημειώνει η εκδότρια στην Εισαγωγή, είναι η μόνη που δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ελληνικής παρουσίας στη Βενετία, εφόσον τα εγγεγραμμένα μέλη της ελληνικής Αδελφότητας δεν κάλυπταν το σύνολο των Ελλήνων που ζούσαν στη Βενετία, στα αρχεία της Αδελφότητας δεν αναφέρονται οι ρωμαιοκαθολικοί Έλληνες που ζούσαν στη Βενετία, οι δε θάνατοι των Ελλήνων καταγράφονταν μόνον στις καθολικές ενορίες.

Advertisements

Χώροι λατρείας και κλήρος στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα. Αρχειακά τεκμήρια

Χώροι λατρείας και κλήρος στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα. Αρχειακά τεκμήρια, Εισαγωγή-Έκδοση-Σχόλια: Σπύρος Καρύδης, Γεράσιμος Δημουλάς, Γιώργος Πουλής, Αναγνωστική Εταιρία Κέρκυρας, Κέρκυρα 2018 [Luoghi di Culto e Clero a Corfù nel secolo XVII. Documenti d’archivio, Introduzione-Edizione-Commenti: Spyros Karydis, Gerasimos Dimoulas, Giorgos Poulis, Società di Lettura di Corfù, Corfù 2018], σ. πη΄+456, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-87179-7-8.

Στoν παρόντα τόμο δημοσιεύονται τρία σημαντικά αρχειακά τεκμήρια για την ιστορία της Κέρκυρας, τα οποία αφορούν το πρώτο μισό του 17ου αιώνα, περίοδο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για το νησί, έπειτα από τις καταστροφές που είχε υποστεί τα προηγούμενα, με τις δύο τουρκικές πολιορκίες το 1537 και το 1571, αλλά και τις καθοριστικές αλλαγές που επέφεραν λίγο αργότερα στον αστικό και περιαστικό χώρο η κατασκευή του νέου φρουρίου και η τείχιση της πόλης. Πρόκειται για την απογραφή των ναών και μονών που διενεργήθηκε τον Ιούλιο του 1635, τον κατάλογο ναών της Βόρειας και Μέσης Κέρκυρας, που συντάχθηκε λίγο νωρίτερα, και τον κατάλογο των ιερέων και ιερομονάχων που όφειλαν να ανοίξουν ληξιαρχικά βιβλία, ο οποίος συντάχθηκε τον Ιανουάριο του 1632. Συνέχεια

Σούλενμπουργκ, Ημερολόγιο του έτους 1716

Στρατάρχης Ιωάννης Ματθαίος κόμης του Σούλενμπουργκ, Ημερολόγιο του έτους 1716, κατά το οποίο συνέβη η πολιορκία της Κέρκυρας και η ευτυχής απαλλαγή αυτής της πόλης, μετάφραση Λεωνίδας Κόλλας & Μιχάλης Πολίτης, Φίλοι του Ιδρύματος «Μνήμη Albert Cohen» Κέρκυρας, Κέρκυρα 2017, σ. 264, 17Χ24 εκ., ISBN 978-618-82570-1-6.

Στην έκδοση παρουσιάζεται η μετάφραση του Ημερολογίου του στρατάρχη Ιωάννη Ματθαίου φον ντερ Σούλενμπουργκ για το 1716, έτος πολιορκίας της Κέρκυρας από τους οθωμανούς τούρκους. Χρησιμοποιήθηκε το δεμένο αντίγραφο του χειρόγραφου Ημερολογίου, η χρήση του οποίου παραχωρήθηκε από τους ιδιοκτήτες και απογόνους του στρατάρχη με την ευκαιρία των εορταστικών εκδηλώσεων για την συμπλήρωση 300 χρόνων από την πολιορκία και τη σωτηρία της Κέρκυρας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συνέχεια

Η Πάτμος και ο δυτικός κόσμος

Maltezou,PatmosAΧρύσα Α. Μαλτέζου, Σχέσεις της Μονής Πάτμου με τον δυτικό κόσμο. Αρχειακές αποδείξεις (13ος-18ος αι.), τ. Α΄-Β΄, Ακαδημία Αθηνών, Αθήναι 2017, σ. 304 + 2 χ.α. (τόμ. Α΄), 10χ.α. + 305-1038 (τόμ. Β΄), ISBN (τόμ. Α΄) 978-960-404-327-9, (τόμ. Β΄) ISBN:978-960-404-326-6, ISBN [SET] 978-960-404-326-2. [Πραγματείαι της Ακαδημίας Αθηνών, αρ. 73].

Στο δίτομο έργο εκδίδονται τα λεγόμενα «λατινικά» έγγραφα (λατινικά, βενετικά, ισπανικά, αλλά και ελληνικά) που σώζονται στο Αρχείο της Βιβλιοθήκης της μονής Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Πάτμου. Πρόκειται για καρπό πολύχρονης ερευνητικής προσπάθειας της ιστορικού και μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, Χρύσας Μαλτέζου, η οποία, όπως σημειώνει στα Προλεγόμενα, είχε αρχίσει να συνδιαλέγεται με το σώμα των αρχειακών αυτών πηγών από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν ο τότε διευθυντής του ΚΒΕ/ΕΙΕ καθ. Διονύσιος Ζακυθηνός, της είχε αναθέσει την έκδοση των εγγράφων. Συνέχεια

Αιτήματα και πραγματικότητες των Ελλήνων της Βενετοκρατίας – τεύχος 5

Γ. Πλουμίδης (έκδ.), Αιτήματα και πραγματικότητες των Ελλήνων της Βενετοκρατίας, Μέρος Α΄ 1627-1795. Μέρος Β΄ 1563-1655, Τεύχος πέμπτο – Suppliche e realtà dei Greci della venetocrazia, Parte I 1627-1795 Parte II 1563-1655 Fascicolo quinto, Αθήνα-Βενετία 2016, 24X17 cm, σ. 414, ISBN 978 960 7743-70-1 [Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Graecolatinitas nostra. Πηγές 16].

«Τα αιτήματα προς τις βενετικές κυβερνητικές υπηρεσίες στα χρόνια της Γαληνότατης υποβάλλονταν στο Κολλέγιο και κατηγοριοποιούνταν κυρίως ως προς την καταγωγή-διαμονή του αιτούντος και κατόπιν διεκπεραιώνονταν ανάλογα με το περιεχόμενο. Οι Υπερπόντιοι (Oltramarini) καταχωρίζονταν στους «εκτός» (fuori), ενώ οι κατοικούντες στη Βενετία και στην απέναντι στεριά κατατάσσονταν στους «εντός» (dentro). Για τον λόγο αυτό οι σχετικές αρχειακές σειρές έλαβαν την αντίστοιχη ονομασία. Δεν είναι λίγες όμως οι περιπτώσεις, κατά τις οποίες αίτηση του ίδιου περιεχομένου ανευρίσκεται και στις δυο παραπάνω σειρές. Προφανώς, με τον τρόπο αυτό ο προσφεύγων πίεζε προς όλες τις κατευθύνσεις. Επίσης υπάρχει η αρχειακή σειρά των Αιτημάτων, που απευθύνονταν στους Savi, δηλαδή σε μια πιο ειδική επιτροπή».

Με το ανωτέρω κείμενο, ο καθηγητής Γ. Πλουμίδης μάς εισάγει στις αρχειακές σειρές του Κρατικού Αρχείου της Βενετίας, στις οποίες σώζονται τα αιτήματα των Ελλήνων προς την κεντρική βενετική διοίκηση, τα οποία παρουσιάζουν μια απίστευτη ποικιλία θεμάτων, η οποία ανατροφοδοτούνταν από τις εκάστοτε συγκυρίες. Καρπός της τριαντάχρονης ενασχόλησής του με το αντικείμενο αυτό είναι τα τέσσερα τεύχη των «Αιτημάτων» στα οποία περιλήφθηκαν τα αιτήματα που βρέθηκαν στην αρχειακή σειρά: ASV, Collegio, Risposte di fuori (σήμερα Suppliche di fuori), για τα οποία παραπέμπουμε σε προηγούμενο άρθρο μας.

Στον παρόντα τόμο, τον πέμπτο στη σειρά, συγκεντρώνονται τα αιτήματα που ανευρέθηκαν στις αρχειακές σειρές Collegio – Suppliche Commesse ai Savi και Collegio Suppliche di Dentro χωρισμένα σε δύο αντίστοιχα μέρη.
Στο πρώτο Μέρος περιλαμβάνονται περιλήψεις των αιτημάτων προς τους Savi, τα κείμενα των οποίων υπάρχουν στους φακέλους 530-597 της αρχειακής σειράς Collegio – Suppliche Commesse ai Savi. Πρόκειται για 1231 συνολικά αιτήματα, χρονολογημένα από τις 5 Μαΐου 1627 έως τις 18 Μαρτίου 1795.
Στο δεύτερο Μέρος συγκεντρώνονται οι περιλήψεις των αιτημάτων προς το Κολλέγιο, τα οποία βρέθηκαν στους φακέλους 1-46 της αρχειακής σειράς Collegio Suppliche di Dentro. Πρόκειται για 915 συνολικά αιτήματα από τις 17 Δεκεμβρίου 1563 έως την 1η Μαρτίου 1655.

Το υλικό που έχει αποθησαυριστεί στον τόμο αποτελεί πολύτιμη πηγή για τους ερευνητές της περιόδου της βενετοκρατίας, αφού τα Αιτήματα προσφέρουν ζωντανή την εικόνα της εποχής στην οποία αναφέρονται: των ανθρώπων με την καθημερινότητά τους, των ισχυρών τοπικά οικογενειών και του ρόλου που διαδραμάτιζαν στη νομή και στη διαχείριση της εξουσίας, των προσφύγων και των αναγκών τους, της Εκκλησίας και των προνομίων της, της οικονομίας, των μηχανισμών της κεντρικής βενετικής κυβέρνησης.

Αιτήματα και πραγματικότητες των Ελλήνων της Βενετοκρατίας, τεύχος 4

Γ. Πλουμίδης (έκδ.), Αιτήματα και πραγματικότητες των Ελλήνων της Βενετοκρατίας (1601-1666), Τεύχος τέταρτο – Suppliche e Realtà dei Greci della venetocrazia (1601-1666), Fascicolo quarto, Αθήνα-Βενετία 2013, 24X17 cm, σ. 164, ISBN 978 960-7743-66-4 [Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Graecolatinitas nostra. Πηγές-Fonti 13].

Πρόκειται για το τέταρτο στη σειρά τεύχος, στο οποίο ο Διευθυντής του Ελληνικού Ινστιτούτου της Βενετίας, καθηγητής Γ. Πλουμίδης, συγκέντρωσε τα αιτήματα των Ελλήνων, βενετών υπηκόων του Κράτους της Θάλασσας, προς την κεντρική βενετική διοίκηση, τα οποία καλύπτουν τη χρονική περίοδο 1601-1666. Τα αιτήματα των Ελλήνων περιέχονται διάσπαρτα στους φακέλους της αρχειακής σειράς Collegio-Suppliche di fuori (άλλοτε Risposte di fuori) του Κρατικού Αρχείου της Βενετίας.

Από την πολύχρονη έρευνα στην ανωτέρω αρχειακή σειρά έχουν προκύψει έως σήμερα άλλα τρία τεύχη, δημοσιευμένα από τον ίδιον:
Τεύχος Α΄ (Ιωάννινα 1985). Πηγή: ASV, Collegio, Risposte di fuori, φάκελοι 311-353, αιτήματα 577, καλύπτουν το χρονικό διάστημα 6 Απριλίου 1554 έως 5 Φεβρουαρίου 1601.
Τεύχος Β΄ (Ιωάννινα 1985). Πηγή: ASV, Collegio, Risposte di fuori, φάκελοι 420-468, αιτήματα 255, χρονολογημένα από 29 Νοεμβρίου 1667 έως 11 Μαΐου 1714.
Τεύχος Γ΄ (Ιωάννινα 1992). Πηγή: Collegio, Risposte di fuori, φάκελοι 468-529, αιτήματα 558, από 13 Σεπτεμβρίου 1714 έως 1η Απριλίου 1796.

Στον παρόντα τόμο, όπως και στους προηγούμενους, περιλαμβάνονται περιλήψεις των αιτημάτων, τα οποία υπάρχουν στους φακέλους 354-419 της αρχειακής σειράς Collegio – Suppliche di fuori. Πρόκειται για 656 αιτήματα, χρονολογημένα από τις 14 Μαρτίου 1601 έως τις 19 Φεβρουαρίου 1666.

Όπως σημειώνει ο εκδότης στον πρόλογό του, η περίοδος 1601-1666 «περιλαμβάνει αιτήματα στον απόηχο της κατάληψης της Κύπρου και των συρράξεων που ακολούθησαν τη Ναυμαχία της Ναυπάκτου. Πολλοί είναι εκείνοι, που στις αιτήσεις τους υπογραμμίζουν τη συμμετοχή τους σε αυτές τις συγκρούσεις». Δεν λείπουν φυσικά αιτήσεις για την επικύρωση ποικίλων αποφάσεων των τοπικών βενετικών αρχών, για προσλήψεις, παραχωρήσεις δημόσιας γης και ιδρυμάτων που βρίσκονταν υπό δημόσιο έλεγχο, όπως ήταν οι ναοί και οι μονές δημοσίου δικαιώματος, καθώς και αιτήματα των βενετών υπηκόων για απαλλαγές από αγγαρείες ή για επικύρωση προνομίων και χορηγιών.

Ο τόμος, όπως και οι προηγούμενοι άλλωστε, αποτελεί πολύτιμη πηγή πληροφοριών για τους ερευνητές το ενδιαφέρον των οποίων επικεντρώνεται στον βενετοκρατούμενο ελληνικό χώρο.

The Greek Correspondence of Bartolomeo Minio

Wright, Diana – Melville-Jones John R., The Greek Correspondence of Bartolomeo Minio. Volume 1: Dispacci from Nauplion (1479-1483), Archivio del Litorale Adriatico XI, Padova, UNIPRESS, 2008

Wright, Diana – Melville-Jones, John R.,  The Greek Correspondence of Bartolomeo Minio Volume II: Dispacci from Candia (1500-1502) Archivio del Litorale Adriatico XI,Padova, UNIPRESS, 2015.

Βλέπε:

http://www.unipress.it/products-page/edizione-unipress/the-greek-correspondence-of-bartolomeo-minio-volume-1-dispacci-from-nauplion-1479-1483/

http://www.unipress.it/products-page/edizione-unipress/the-greek-correspondence-of-bartolomeo-minio-volume-ii-dispacci-from-candia-1500-1502/

Ο πρώτος τόμος διαθέσιμος εδώ:
http://www.nauplion.net/MINIO.html
https://www.academia.edu/2014260/The_Greek_Correspondence_of_Bartolomeo_Minio_Volume_1_Dispacci_from_Nauplion_1479-1483_

Εκτενή παρουσίαση του πρώτου τόμου από τον Γιώργο Ρούβαλη στην Αργολική Βιβλιοθήκη:
https://argolikivivliothiki.gr/2015/06/09/bartolomeo-minio/

Για τον δεύτερο τόμο βλέπε:
https://www.academia.edu/11858150/The_Greek_Correspondence_of_Bartolomeo_Minio_Volume_2_Dispacci_from_Crete_1500-1502

Θάνατοι Ελλήνων στη Βενετία

tzavara-2016Αγγελική Τζαβάρα (έκδ.), Θάνατοι Ελλήνων στη Βενετία. Οι αποβιωτήριες πράξεις στα αρχεία των ναών του San Giovanni in Bragora και του San Biagio (1556-1806), Graecolatinitas nostra – Πηγές 14, Αθήνα – Βενετία 2016, σ. 416, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-7743-6-71

Ο τόμος αποτελεί συνέχεια του ερευνητικού προγράμματος έκδοσης των αποβιωτήριων πράξεων Ελλήνων από τα αρχεία των ενοριών του Castello, όπου, όπως είναι γνωστό από την ιστορική έρευνα, κατοικούσαν πολυάριθμοι Έλληνες και άτομα ελληνικής καταγωγής. Το ερευνητικό αυτό πρόγραμμα ξεκίνησε το 2001 με την έκδοση των αποβιωτήριων πράξεων του ναού του San Antonio, στη συνέχεια αυτών του ναού του San Pietro di Castello, το 2012, και στην παρούσα έκδοση δημοσιεύονται οι αποβιωτήριες πράξεις των αρχείων των ναών του San Giovanni in Bragora και του San Biagio, που καλύπτουν την χρονική περίοδο 1556-1806.

Η σπουδαιότητα του πρωτογενούς αυτού υλικού για την ελληνική παρουσία στη Βενετία είναι προφανής. Προσφέρει όχι μόνον ονόματα Ελλήνων που κατοικούσαν στη Βενετία, αλλά και ανθρωπολογικά στοιχεία για τον ελληνικό πληθυσμό, καθώς περιλαμβάνει τόσο τους ορθόδοξους, όσο και τους ρωμαιοκαθολικούς Έλληνες, με αναφορά στην οικογενειακή τους κατάσταση, παράλληλα με την αναγραφή του επαγγέλματος που ασκούσαν, αλλά και τον τόπο καταγωγής τους, την αιτία θανάτου τους και την πιθανολογούμενη ηλικία τους.

Παρουσίαση με βάση το κείμενο του οπισθόφυλλου.

Αναλυτική παρουσίαση στη διεύθυνση:
https://independent.academia.edu/AngelikiTzavara

 

Atti del notaio veneziano Giacomo dalla Torre (1414-1416)

Alessio Sopracasa, Costantinopoli e il Levante negli atti del notaio veneziano Giacomo dalla Torre (1414-1416), Istituto Veneto di Scienze, Lettere ed Arti, Venezia 2015, p. XIV+503, 15,7×24 cm, ISBN 9788895996554.

Sopracasa,CostantinopoliΤο νοταρικό πρωτόκολλο που δημοσιεύεται και σχολιάζεται στο βιβλίο αποτελεί μαρτυρία που πηγάζει από τη μακρά και σταθερή παρουσία της Βενετίας στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και την Ανατολική Μεσόγειο. Πρόκειται για μια σπάνια πηγή που, όπως και μερικές άλλες, επιτρέπει την αποκατάσταση εκ των έσω όψεων της ζωής της Κωνσταντινούπολης κατά το τέλος της ιστορίας της ως βυζαντινής πρωτεύουσας, ενός τόπου αδιαμφισβήτητου οικονομικού, κοινωνικού και πολιτιστικού δυναμισμού, δέκτη ανθρώπων και αγαθών από πολύ διαφορετικούς ορίζοντες, προνομιακό σημείο παρατήρησης για την ανατολική Μεσόγειο στο λυκόφως του Μεσαίωνα.

Το κείμενο, από το οπισθόφυλλο του βιβλίου σε ελληνική απόδοση.

Σχετικά:
https://www.academia.edu/15714944/Costantinopoli_e_il_Levante_negli_atti_del_notaio_veneziano_Giacomo_dalla_Torre_1414-1416_Constantinople_and_the_Levant_in_the_deeds_of_the_Venetian_notary__1414-1416_

http://www.ivsla.it/store/index.php?main_page=product_book_info&products_id=284

 

Gesta dalla guerra veneto-turca di Morea (1467-1469)

Alessio Sopracasa, «Gesta dalla guerra veneto-turca di Morea (1467-1469)», Historiae. Scritti per Gherardo Ortalli, ed. by C. Azzara, E. Orlando, M. Pozza, A. Rizzi, Venice, Edizioni Ca’ Foscari, 2013, p. 181-198.

OrtalliΤο έγγραφο που δημοσιεύεται στη μελέτη, φυλάσσεται στο Αρχείο της Βενετίας (Archivio di Stato di Venezia), στον φάκελο 21 της σειράς «Miscellanea carte non appartenenti ad alcun archivio» και αποτελεί έκθεση χρονολογική των πολεμικών κατορθωμάτων ενός ανώνυμου capitano και των ανδρών του, στην υπηρεσία της Βενετίας, κατά του τουρκικού στρατού σε διάφορες περιοχές του Μοριά από τον Μάιο του 1467 έως τον Αύγουστο του 1469.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:
https://www.academia.edu/5430184/Gesta_dalla_guerra_veneto-turca_di_Morea_Deeds_from_the_Venetian-Turkish_war_in_Morea_1467-1469_

Ολόκληρος ο τόμος προς τιμήν του Gherardo Ortalli στη διεύθυνση:
http://virgo.unive.it/ecf-workflow/upload_pdf/StudiStor_1.pdf

Πέτρος Αγαπητός νοτάριος Κέρκυρας, 1514-1515

Agapitos-1Πέτρος Αγαπητός νοτάριος Κέρκυρας. Πρωτόκολλο (1514-1515), εκδίδουν: Νικολέτα Βλάχου, Δημήτρης Μητουλάκης, Μαρία Μπαλού, Σοφία-Αικατερίνη Πανταζή, Αναστάσιος Παπαϊωάννου, Καλλιόπη Πιλίλη, Σωκράτης Πουλής, Αθήνα 2015, σ. lii+589+[21], 17X24 εκ., ISBN 978-960-93-7769-0.

Η αξία των νοταρικών καταστίχων για την ιστορική έρευνα και τις επιστήμες που έχουν ως αντικείμενο την κοινωνία, τη γλώσσα, το δίκαιο κ.α. είναι γνωστή και πολύτιμη η έκδοσή τους, αφού αφενός τα καθιστά προσβάσιμα σε όλους τους μελετητές και αφετέρου διευκολύνει εκείνους, οι οποίοι είτε δεν έχουν τη δυνατότητα είτε δεν έχουν την ευχέρεια να μελετήσουν τις πράξεις στη χειρόγραφη μορφή τους.

Η μεταγραφή και έκδοση των καταστίχων είναι έργο πολύμοχθο, απαιτητικό και προϋποθέτει καλή παλαιογραφική κατάρτιση και απέραντη υπομονή. Οι εκδότες του καταστίχου φαίνεται πως τα κατέχουν όλα αυτά, άλλωστε όλοι παρακολούθησαν το μεταπτυχιακό πρόγραμμα «Μεθοδολογία Κριτικής και Έκδοσης των Ιστορικών Πηγών» του Ιονίου Πανεπιστημίου, όπου είχαν την τύχη να διδαχθούν από καταξιωμένους στον χώρο τους δασκάλους, και συμμετείχαν στην έκδοση των κερκυραίων νοταρίων Αντωνίου Σπυρή, Εμμανουήλ Τοξώτη, Σπυρίδωνος Βερβιτζιώτη και του κώδικα των Τυπάλδων-Λασκαράτων, εκδόσεις οι οποίες εντάχθηκαν στη σειρά «Πηγές της Επτανησιακής Ιστορίας» το Ιονίου Πανεπιστημίου. Συνέχεια

Πέτρος Καστροφύλακας, Νοτάριος Χάνδακα. Πράξεις 1558-1559

Panopoulou,KastrofylakasΑγγελική Πανοπούλου (εισαγωγή-έκδοση), Πέτρος Καστροφύλακας, Νοτάριος Χάνδακα. Πράξεις 1558-1559, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη & Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Ηράκλειο-Αθήνα 2015, σ. 535, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-7970-68-8.

Η παρούσα έκδοση, προϊόν συνεργασίας της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Ηρακλείου και του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος «Βυζάντιο και Δύση» του Τομέα Βυζαντινών Ερευνών του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών του ΕΙΕ, ένας από τους κύριους ερευνητικούς άξονες του οποίου είναι η έκδοση πηγών από τις ελληνικές περιοχές που περιήλθαν στην κυριαρχία των Δυτικών μετά την 4η Σταυροφορία. Συνέχεια

Η ιστορική παρουσία των Γιαννιωτών Εβραίων

Zampakolas,EbreiΧρήστος Ζαμπακόλας, Η ιστορική παρουσία των Γιαννιωτών Εβραίων μέσα από την εμπορική τους δραστηριότητα. Ιωάννινα-Βενετία, 16ος-18ος αιώνας, Ίδρυμα Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή, Ιωάννινα 2013, σ. 188, 17Χ24 εκ., ISBN 978-618-81023-2-3.

Στα όρια της θεματικής του ιστολογίου, βρίσκεται το βιβλίο του Χρήστου Ζαμπακόλα, μια εξαιρετική ερευνητική εργασία για τους εβραίους των Ιωαννίνων και την εμπορική τους δραστηριότητα, η οποία φυσικά εκτεινόταν τόσο στον βενετοκρατούμενο χώρο όσο και στην κυρίαρχο Βενετία.

Στην εργασία σκιαγραφείται η παρουσία και η εμπορική δραστηριότητα των γιαννιωτών εβραίων στο τρίγωνο Ιωάννινα – Κέρκυρα – Βενετία από τον 16ο ως και το πρώτο μισό του 18ου αιώνα, μέσα από ανέκδοτα αρχειακά τεκμήρια και την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Βασικό τμήμα του αρχειακού υλικού του σ. αποτέλεσε η αλληλογραφία του ελληνικού εμπορικού οίκου της Βενετίας Κωνσταντίνου Σελέκη και Λάμπρου Σάρου με γιαννιώτες εβραίους εμπόρους, η οποία φυλάσσεται σήμερα στο Αρχείο του Ελληνικού Ινστιτούτου της Βενετίας. Συμπληρωματικό υλικό συγκεντρώθηκε από το Κρατικό Αρχείο της Βενετίας και από τα Γ.Α.Κ. του νομού Κέρκυρας. Πρόκειται για συμβολαιογραφικές κυρίως πράξεις, που εκτείνονται χρονικά από τα μέσα του 16ου αιώνα έως και τις αρχές του 18ου αιώνα, οι οποίες συνάπτονταν είτε μεταξύ εβραίων γιαννιωτών εμπόρων είτε μεταξύ των τελευταίων και συμπατριωτών τους ελλήνων εμπόρων.

Το βιβλίο χωρίζεται σε τέσσερις ενότητες με την ακόλουθη θεματική. Ενότητα Α΄ «Η κοινότητα των ρωμανιωτών εβραίων των Ιωαννίνων» (σ. 15-25). Ενότητα Β΄ «Οι γιαννιώτες εβραίοι έμποροι» (σ. 26-34). Ενότητα Γ΄ «Οι γιαννιώτες εβραίοι μέσα από το εμπορικό αρχείο των Σελέκη και Σάρου» (σ. 35-62). Ενότητα Δ΄ «Προσωπογραφία γιαννιωτών εβραίων» (σ. 63-77). Ακολουθεῖ τὸ Παράρτημα των εγγράφων (σ. 78-169), το Γλωσσάρι (σ. 170-173), οι Αρχειακές Πηγές και η Βιβλιογραφία (σ. 174-180), η Περίληψη στην Αγγλική (σ. 181-182) και το Ευρετήριο (σ. 183-187)

Το βιβλίο, διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://ionio.academia.edu/ChristosZampakolas

 

Η αλληλογραφία του ιερομονάχου Χρύσανθου Συρόπουλου

Σπ. Χρ. Καρύδης, Η αλληλογραφία του ιερομονάχου Χρύσανθου Συρόπουλου (1755-1773). Συμβολή στη μελέτη του ορθόδοξου μοναχισμού στον ιόνιο βενετοκρατούμενο χώρο, Βιβλιοπωλείο Διονυσίου Νότη Καραβία, Αθήνα 2015 [Βιβλιοθήκη Ιστορικών Μελετών 301], σ. 258, 14Χ21 εκ., ISBN 978-960-258-130-8.

Chrysanthos-exofylloΣτο αρχείο της μονής Πλατυτέρας Κέρκυρας, φυλάσσονται οι επιστολές του ιδρυτή και ηγουμένου της μονής ιερομονάχου Χρύσανθου Συρόπουλου, με μέλη της οικογένειας Δελλαδέτσιμα της Κεφαλονιάς, οι οποίες καλύπτουν το χρονικό διάστημα από το 1755 έως το 1773. Στη μελέτη αυτή παρουσιάζεται με τρόπο συστηματικό το περιεχόμενο των επιστολών. Παρότι περιορισμένες ως προς τους παραλήπτες, οι επιστολές έχουν εξαιρετικό ενδιαφέρον, αφού σκιαγραφούν το πορτρέτο ενός σημαντικού προσώπου για τα μοναστικά πράγματα του ιόνιου χώρου. Μέσα σ’ αυτές καταγράφεται η θεολογική του σκέψη και η ποιμαντική πρακτική του. Προσδιορίζεται ο κύκλος των γνωστών και των φίλων του στην Κεφαλονιά και στην Κέρκυρα. Αποκαλύπτονται οι μικρές ανθρώπινες αδυναμίες και προτιμήσεις του, οι αναζητήσεις, οι ασθένειες του σώματος και της ψυχής του συντάκτη και των παραληπτών των επιστολών. Επιπλέον καταγράφονται οι πραγματικότητες της εποχής, σημαντικά αλλά και λιγότερο σημαντικά ζητήματα που αφορούν τη μονή της Πλατυτέρας και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισε η κερκυραϊκή κοινότητα ένα πρωτόγνωρο πείραμα, την ίδρυση και λειτουργία ενός κεφαλονίτικου ως προς τη στελέχωσή του μοναστηριού, από έναν Λευκαδίτη ιερομόναχο, στα περίχωρα της πόλης.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Εισαγωγή

Α΄. Ένα πορτρέτο σε αδρές γραμμές

  1. Απο τη Λευκάδα στην Κεφαλονιά και στην Κέρκυρα
  2. Ψυχογράφημα

Β΄. Στάσεις ζωής

  1. Η θεολογική και η ποιμαντική του σκέψη
  2. Η μοναστική ζωή και ο ρόλος του ποιμένα
  3. Τα πάθη και τα «ρεμέντια» τους

Γ΄. Ο κύκλος της Κεφαλονιάς

  1. Η οικογένεια Γερόλυμου Δελλαδέτσιμα
  2. Μέλη της ευρύτερης οικογένειας Δελλαδέτσιμα
  3. Άλλες οικογένειες της Κεφαλονιάς (Οικογένεια Βρυώνη – Οικογένεια Καρούσου – Οικογένεια Καγγελάρη – Οικογένεια Δεστούνη)
  4. Άλλοι Κεφαλονίτες

Δ΄. Σημαντικές γνωριμίες

  1. Ο Χρύσανθος (Πετρόπουλος;)
  2. Ο Νικηφόρος Θεοτόκης
  3. Ο άγιος Αγάπιος ο Θιακός και ο άγιος Μακάριος

Ε΄. Τα δώρα, τα αντίδωρα και οι παραγγελίες

Ϛ΄. Στοιχεία για τη λειτουργία του μοναστηριού

Ζ΄. Ο Χρύσανθος και η Κέρκυρα

  1. Η αρχική στάση των Κερκυραίων
  2. Η σχέση του Χρύσανθου με την Κέρκυρα και τους Κερκυραίους
  3. Η αλλαγή διάθεσης της κερκυραϊκής κοινότητας: τρία περιστατικά
  4. Οι λόγοι

Η΄. Οι επιστολές

Χρονολογική ανακατάταξη επιστολών

Γλωσσάρι

Βιβλιογραφία – Συντομογραφίες

Εικόνες

Τζώρτζης Πάντιμος, ένας διαφορετικός νοτάριος

Γιάννης Μ. Γρυντάκης (έκδ.), Τζώρτζης Πάντιμος, ένας διαφορετικός νοτάριος. Πρωτόκολλο 1613–1642, Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Ρεθύμνης, 2011, σ. 480, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-6688-13-3.

PandimosΟ Τζώρτζης Πάντιμος έζησε και εργάστηκε ως νοτάριος μέσα στο Ρέθυμνο. Η γλώσσα που χρησιμοποίησε ήταν η ιταλική. Το πρωτόκολλό του, που βρίσκεται στό Κρατικό Αρχείο της Βενετίας (Archivio di Stato di Venezia, Notai del Regno di Candia, busta 214), περιέχει 260 πράξεις και καλύπτει τη  χρονική περίοδο 1613-1642. Ο τόμος περιλαμβάνει το σύνολο των πράξεων σε ελεύθερη μετάφραση ή περίληψη, με εισαγωγή και σχόλια του Γιάννη Γρυντάκη, ο οποίος έχει επιμεληθεί στο παρελθόν την έκδοση και άλλων νοταρικών καταστίχων.

Από τα πρωτόκολλα των εκατοντάδων νοταρίων που εργάστηκαν στην πόλη και την ύπαιθρο του Ρεθύμνου κατά την περίοδο της Βενετοκρατίας διασώθηκαν μόλις επτά, τα οποία σήμερα φυλάσονται στο Κρατικό Αρχείο της Βενετίας. Το αρχαιότερο είναι του Giovanni Longo. Από αυτά έχουν εκδοθεί το πρωτόκολλο του Μανόλη Βαρούχα (Wim Bakker και Arnold Van Gemert, Πανεπιστήμιο Κρήτης, 1987), του Μαρίνου Αρκολέου (Γιάννης Γρυντάκης, Δικηγορικός Σύλλογος Ρεθύμνου, Ρέθυμνο 2003), του Τζώρτζη Τρωίλου (Γιάννης Γρυντάκης, Ινστιτούτο Κρητικού Δικαίου, Χανιά 2006) και του Ανδρέα Καλλέργη (Γιάννης Γρυντάκης, Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο Αγίου Βασιλείου, Ρέθυμνο 2010). Η παρούσα έκδοση της Ιστορικής Λαογραφικής Εταιρείας Ρεθύμνης, πραγματοποιήθηκε με αφορμή το 11ο Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο για να διανεμηθεί δωρεάν στους εισηγητές.

Πηγές:

http://www.biblionet.gr/book/185187/

Ανθούλα Δανιήλ, Τζώρτζης Πάντιμος, ένας διαφορετικός νοτάριος, diastixo.gr, 28.11.2012 http://diastixo.gr/kritikes/meletesdokimia/538-tzortzis-pantimos