Γ΄ Πανηπειρωτικό Συνέδριο

c-panipeirotikoΤο 3ο Πανηπειρωτικό Συνέδριο, με θέμα: «Η Ήπειρος διαχρονικώς. Α΄ Παιδεία – Φιλοσοφία, Β΄ Ιστορία – Αρχαιολογία – Τέχνη, Γ΄ Εποποιΐα», πραγματοποιήθηκε από την 1η έως τις 3 Μαρτίου 2019 στα Ιωάννινα. Από το πρόγραμμα του συνεδρίου, σταχυολογούνται οι ακόλουθες ανακοινώσεις, οι οποίες σχετίζονται με τον βενετοκρατούμενο χώρο:

Κατερίνα Κορρέ, Το Βουθρωτό στην οικονομική πολιτική του βενετικού Κράτους της Θάλασσας.
Σπύρος Θ. Τακτικός, Διπλωματικές σχέσεις στη βενετο-οθωμανική μεθόριο στην περιοχή του Βουθρωτού κατά τον 17ο αιώνα.
Σπύρος Καρύδης, Ο ρόλος των Ηπειρωτών επισκόπων στη στελέχωση της κερκυραϊκής ορθόδοξης Εκκλησίας κατά την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας στον χώρο του Ιονίου.
Παναγιώτα Τζιβάρα, Μαθητές στα Γιάννενα του 18ου αιώνα: σπουδές, φιλίες και δίκτυα επικοινωνίας στον καθρέπτη των Επιστολών τους.
Χρήστος Ζαμπακόλας, Υποκαθιστώντας τις συλλογικότητες: φιλανθρωπία και ευεργετισμός από τους Ηπειρώτες της Βενετίας (16ος-18ος αι.).

Για το συνέδριο: http://www.ehm.gr/activities_2019.php#march_1_2019
Πρόγραμμα συνεδρίου: http://www.ehm.gr/documents/prog_synedriou.pdf

Όψεις της ιστορίας της Μυκόνου στα νεότερα χρόνια

Όψεις της ιστορίας της Μυκόνου στα νεότερα χρόνια, επιμ. Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Κοινωφελής Δημοτική Επιχείρηση Περιβάλλοντος Παιδείας και Ανάπτυξης Μυκόνου, Αθήνα 2018, σ. 206, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-9538-70-1.

Ο τόμος περιλαμβάνει μελέτες αφιερωμένες σε θέματα της ιστορίας της Μυκόνου που καλύπτουν χρονικά την περίοδο από τη λατινική κυριαρχία του νησιού έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Πρόκειται για επεξεργασμένες μορφές ανακοινώσεων, που παρουσιάστηκαν στη Μύκονο την άνοιξη του 2016 και του 2017, στο πλαίσιο των σεμιναρίων με τίτλο «Όψεις της νεότερης ιστορίας της Μυκόνου», τα οποία διοργάνωσε η Κοινωφελής Δημοτική Επιχείρηση Περιβάλλοντος, Παιδείας και Ανάπτυξης Μυκόνου, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Πρόκειται για πρωτότυπες συμβολές οι οποίες συνεισφέρουν στον καλύτερο φωτισμό θεμάτων της μυκονιάτικης βιβλιογραφία, η οποία για τα νεότερα χρόνια είναι μάλλον φτωχή.

Στο τόμο μετέχουν με κείμενά τους οι ερευνητές του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών: Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ευγενία Δρακοπούλου, Ζήσης Μελισσάκης, Αγγελική Πανοπούλου, Ουρανία Πολυκανδριώτη και Κώστας Τσικνάκης. Επισημαίνουμε ιδιαίτερα τη μελέτη του τελευταίου, η οποία εντάσσεται στη θεματική του ιστολογίου. Συνέχεια

Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού. Τόμος αφιερωμένος στον Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη

Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού. Τόμος αφιερωμένος στον Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη, επιστ. επιμέλεια Γεράσιμος Δ. Παγκράτης – Παναγιώτα Τζιβάρα, Ιόνιος Εταιρεία Ιστορικών Μελετών, Κέρκυρα 2018, σ. 272, 17Χ24 εκ., ISBN 978-618-83859-0-0

Ο τόμος, έκδοση της Ιονίου Εταιρείας Ιστορικών Μελετών, είναι αφιερωμένος στον δικηγόρο Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη, ο οποίος «βιάστηκε» να φύγει από κοντά μας το καλοκαίρι του 2017. Περιλαμβάνει δεκατρείς μελέτες, πολλές από τις οποίες ανήκουν στη θεματική του ιστολογίου. Συνέχεια

Χώροι λατρείας και κλήρος στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα. Αρχειακά τεκμήρια

Χώροι λατρείας και κλήρος στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα. Αρχειακά τεκμήρια, Εισαγωγή-Έκδοση-Σχόλια: Σπύρος Καρύδης, Γεράσιμος Δημουλάς, Γιώργος Πουλής, Αναγνωστική Εταιρία Κέρκυρας, Κέρκυρα 2018 [Luoghi di Culto e Clero a Corfù nel secolo XVII. Documenti d’archivio, Introduzione-Edizione-Commenti: Spyros Karydis, Gerasimos Dimoulas, Giorgos Poulis, Società di Lettura di Corfù, Corfù 2018], σ. πη΄+456, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-87179-7-8.

Στoν παρόντα τόμο δημοσιεύονται τρία σημαντικά αρχειακά τεκμήρια για την ιστορία της Κέρκυρας, τα οποία αφορούν το πρώτο μισό του 17ου αιώνα, περίοδο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για το νησί, έπειτα από τις καταστροφές που είχε υποστεί τα προηγούμενα, με τις δύο τουρκικές πολιορκίες το 1537 και το 1571, αλλά και τις καθοριστικές αλλαγές που επέφεραν λίγο αργότερα στον αστικό και περιαστικό χώρο η κατασκευή του νέου φρουρίου και η τείχιση της πόλης. Πρόκειται για την απογραφή των ναών και μονών που διενεργήθηκε τον Ιούλιο του 1635, τον κατάλογο ναών της Βόρειας και Μέσης Κέρκυρας, που συντάχθηκε λίγο νωρίτερα, και τον κατάλογο των ιερέων και ιερομονάχων που όφειλαν να ανοίξουν ληξιαρχικά βιβλία, ο οποίος συντάχθηκε τον Ιανουάριο του 1632. Συνέχεια

Έλληνες ορθόδοξοι και λατίνοι στη Νάξο (13ος-19ος αιώνες)

Αθαvάσιος Δ. Κωτσάκης, Έλληνες ορθόδοξοι και λατίνοι στη Νάξο (13ος-19ος αιώνες). Ιστορικοπολιτισμική προσέγγιση των σχέσεων των δύο κοινοτήτων με έμφαση στη μαρτυρία των υλικών καταλοίπων, πρόλογος Αλέξιος Γ.Κ. Σαββίδης, Ηρόδοτος, Αθήνα 2017, σ. 765, 15Χ24 εκ., ISBN 978-960-485-175-1.

Έπειτα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 και τον διαμελισμό της βυζαντινής αυτοκρατορίας, οι Κυκλάδες κατακτήθηκαν από τους Βενετούς και ιδρύθηκε το δουκάτο του Αιγαίου, μια ημιανεξάρτητη λατινική ηγεμονία με πρωτεύουσα τη Νάξο, η οποία διατηρήθηκε έως το 1566. Κατά την περίοδο αυτή θα εγκατασταθούν στο νησί δυτικοί έποικοι, οι οποίοι θα αποτελέσουν την ηγέτιδα τάξη του τόπου. Υλικά κατάλοιπα της δυτικής παρουσίας στη Νάξο αποτελούν τα μεσαιωνικά κάστρα, οι πυργοειδείς εξοχικές επαύλεις, τα οικόσημα των δυτικών αρχόντων, καθώς επίσης οι καθολικές εκκλησίες και άλλα κτίσματα της δυτικής Εκκλησίας. Συνέχεια

Venezia quasi un’altra Bisanzio. Studi in onore dell’Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Post-Bizantini di Venezia

Venezia quasi un’altra Bisanzio. Studi in onore dell’Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Post-Bizantini di Venezia e dei suoi Direttori, a cura di Giorgio Fedalto e Roberto D’Antiga, Marcianum Press, Venezia 2018, σ. 384, ISBN: 978-88-6512-600-4.

Πρόκειται για συλλογή άρθρων προς τιμήν του Ελληνικού Ινστιτούτου της Βενετίας και των διευθυντών του, του μόνου ελληνικού ερευνητικού κέντρου στο εξωτερικό, η σχεδόν 70χρονη παρουσία του οποίου έχει αφήσει ανεξίτηλα τα σημάδια της στον χώρο της έρευνας.
Η Βενετία, από τον 14ο αιώνα αποτέλεσε προσφιλή προορισμό όσων Ελλήνων εγκατέλειπαν τα εδάφη του βυζαντινού κράτους αποφεύγοντας την οθωμανική πίεση που γινόταν όλο και πιο έντονη. Οι Έλληνες, αναζητώντας καταφύγιο και φιλοξενία, έγιναν δεκτοί από τους Βενετούς, εντάχθηκαν στη βενετσιάνικη κοινωνία και οργάνωσαν την κοινότητά τους, καθιστώντας έτσι τη Βενετία σχεδόν ένα άλλο Βυζάντιο.
Στον τόμο, ειδικοί διαφόρων ειδικοτήτων μελετούν όψεις της ιστορίας αυτής, συμπεριλαμβανομένης και της πλούσιας λειτουργικής βυζαντινής παράδοσης, η οποία άφησε τα σημάδια της στον πολιτισμό της πόλης των τεναγών. Συνέχεια

Studies on Venetian Cyprus

Benjamin Arbel, Studies on Venetian Cyprus, Collected Studies, III, Nicosia 2017, σ. 358, 17Χ24 εκ., ISBN: 978-9963-0-8145-5.

To βιβλίο αποτελεί συλλογή 19 δημοσιευμένων μελετών του συγγραφέα με κεντρικό θέμα την ιστορία της Κύπρου κατά την περίοδο της βενετοκρατίας και τη μετάβασή της από τη βενετική στην οθωμανική κατοχή.

Οι μελέτες αναδημοσιεύονται κατανεμημένες σε πέντε θεματικές ενότητες, με Εισαγωγή και Ευρετήριο.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΥ Συνέχεια

Η Πάτμος και ο δυτικός κόσμος

Maltezou,PatmosAΧρύσα Α. Μαλτέζου, Σχέσεις της Μονής Πάτμου με τον δυτικό κόσμο. Αρχειακές αποδείξεις (13ος-18ος αι.), τ. Α΄-Β΄, Ακαδημία Αθηνών, Αθήναι 2017, σ. 304 + 2 χ.α. (τόμ. Α΄), 10χ.α. + 305-1038 (τόμ. Β΄), ISBN (τόμ. Α΄) 978-960-404-327-9, (τόμ. Β΄) ISBN:978-960-404-326-6, ISBN [SET] 978-960-404-326-2. [Πραγματείαι της Ακαδημίας Αθηνών, αρ. 73].

Στο δίτομο έργο εκδίδονται τα λεγόμενα «λατινικά» έγγραφα (λατινικά, βενετικά, ισπανικά, αλλά και ελληνικά) που σώζονται στο Αρχείο της Βιβλιοθήκης της μονής Αγίου Ιωάννου Θεολόγου Πάτμου. Πρόκειται για καρπό πολύχρονης ερευνητικής προσπάθειας της ιστορικού και μέλους της Ακαδημίας Αθηνών, Χρύσας Μαλτέζου, η οποία, όπως σημειώνει στα Προλεγόμενα, είχε αρχίσει να συνδιαλέγεται με το σώμα των αρχειακών αυτών πηγών από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, όταν ο τότε διευθυντής του ΚΒΕ/ΕΙΕ καθ. Διονύσιος Ζακυθηνός, της είχε αναθέσει την έκδοση των εγγράφων. Συνέχεια

Bishop Benedetto of Cephalonia

Apostolos Kouroupakis & Christopher David Schabel, «Bishop Benedetto of Cephalonia, 1207–post 1239», Mediterranean Historical Review 32.2. (2017), 139-152

Μια νέα ματιά στις λίγες πηγές που αφορούν τον πρώτο λατίνο επίσκοπο Κεφαλληνίας Βενέδικτο, στο πλαίσιο της πρόσφατης αναθεωρημένης ιστορίας της κυριαρχίας του κόμητος Μάιου Ορσίνι στο νησί.

Σχετικά: http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09518967.2017.1396768

Roman Inquisition in the societies of the Venetian Ionian Islands

Stathis Birtachas, «Deviant ideas, prohibited books and aberrant practices: reflections of the Roman Inquisition in the societies of the Venetian Ionian Islands (sixteenth–seventeenth centuries)», Mediterranean Historical Review 32.1 (2017), 41-64.

Στη μελέτη εξετάζονται πτυχές της ιστορίας των σχέσεων μεταξύ της Ρωμαϊκής Ιεράς Εξέτασης και των κοινωνιών των βενετοκρατούμενων νησιών του Ιονίου.

 

Collegio Flangini 350 anni – Κολλέγιο Φλαγγίνη 350 χρόνια

Collegio Flangini 350 anni, Atene-Venezia 2016 – Κολλέγιο Φλαγγίνη 350 χρόνια, Αθήνα-Βενετία 2016, 24Χ17 cm, σ. 442, ISBN 978-960-7743-71-8 [Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia – Tommaso Flanghini 8 – Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Θωμάς Φλαγγίνης 8].

Με τη διαθήκη του της 11ης Σεπτεμβρίου 1644 ο Θωμάς Φλαγγίνης, δικηγόρος στη Βενετία με ρίζες κερκυραϊκές αλλά και κυπριακές, κατέλιπε στο Δημόσιο Ταμείο της Βενετίας ένα μεγάλο ποσό χρημάτων, το οποίο ανερχόταν σε 164.716 δουκάτα, από τους τόκους του οποίου όριζε να καλύπτονται τα έξοδα ενός Κολλεγίου για τους νέους Έλληνες ορθοδόξους, οι οποίοι θα σπούδαζαν σε αυτό και στη συνέχεια θα μεταλαμπάδευαν τα φώτα τους στον σκλαβωμένο ελληνικό χώρο. Το Κολλέγιο δέχτηκε τους πρώτους τρόφιμους το 1665. Από τότε και έως την πτώση της Γαληνοτάτης, το 1797, φιλοξένησε 520 υποτρόφους, οι οποίοι σπούδασαν σε αυτό και πολλοί συνέχισαν ανώτατες σπουδές στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας. Συνέχεια

Η 4η σύνοδος του Λατερανού και η Ελληνολατινική Ανατολή

Chris Schabel and Nickiphoros I. Tsougarakis, «Pope Innocent III, the Fourth Lateran Council, and Frankish Greece and Cyprus», Journal of Ecclesiastical History 67 (2016), 741-759.

Αν και η ένωση μεταξύ της λατινικής και της ελληνικής Εκκλησίας ήταν μία από τις φιλοδοξίες του πάπα Ιννοκεντίου ΙΙΙ, οι περιορισμένες διατάξεις της τέταρτης συνόδου του Λατερανού σχετικά με τις ανατολικές Εκκλησίες έχουν οδηγήσει πολλούς ιστορικούς στο συμπέρασμα ότι στη σύνοδο το θέμα αντιμετωπίστηκε ως δευτερεύουσας σημασίας ζήτημα. Στο άρθρο αυτό επανεξετάζονται οι σωζόμενες πηγές, και δείχνεται ότι κατά τη διάρκεια της συνόδου καταναλώθηκε στην πραγματικότητα σημαντικός χρόνος και ενέργεια για τη ρύθμιση των υποθέσεων της Εκκλησίας των πρώην βυζαντινών εδαφών. Οι αποφάσεις και η συνακόλουθη νομοθεσία αποτέλεσαν τη βάση της οργάνωσης της Εκκλησίας σε μεγάλο μέρος της Ελληνο-Λατινικής Ανατολής για τουλάχιστον τρεις αιώνες.

Ι΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο, Τα πρακτικά. ΙΙ. Ιστορία – Εκκλησία – Ιστορία της Τέχνης

Ι΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο, Κέρκυρα, 30 Απριλίου – 4 Μαΐου 2014. Τα πρακτικά. ΙΙ. Ιστορία – Εκκλησία – Ιστορία της Τέχνης, επιστ. επιμέλεια Θεοδόσης Πυλαρινός – Παναγιώτα Τζιβάρα – Σπύρος Χρ. Καρύδης, Κέρκυρα 2016 [Κερκυραϊκά Χρονικά Θ΄ (2016)], σ. 852, 17Χ24 εκ., ISSN 1012-2303.

10oPanionio-v.2

Ο δεύτερος τόμος των Πρακτικών του Ι΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, το οποίο συγκλήθηκε στην Κέρκυρα με την ευκαιρία των 150 χρόνων από την Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα και των 100 χρόνων από την πραγματοποίηση του πρώτου Πανιονίου Συνεδρίου, είναι, όπως και ο πρώτος, καλαίσθητος, πολυσέλιδος και πολυμερής. Περιλαμβάνει την Γ΄ ενότητα της Ιστορίας και τις ανακοινώσεις των ενοτήτων Εκκλησία και Ιστορία της Τέχνης καθώς και την Στρογγυλή Τράπεζα με θέμα:  Ιστορία της τέχνης στα Επτάνησα: «Η ζωγραφική στα Ιόνια Νησιά από τον μεσαίωνα έως τον 20ό αιώνα. Τέχνη μεθορίου ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή».

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΥ

Στη θεματική του ιστολογίου εντάσσονται οι ακόλουθες ανακοινώσεις που περιλαμβάνονται στον τόμο: Συνέχεια

Αρχεία Κερκυραϊκών Συναδελφικών Ναών

Karydis,ArxeiaΣπ. Καρύδης, «Τα χαρτιά της εκκλησίας». Αρχεία Κερκυραϊκών Συναδελφικών Ναών. Α΄ Υ. Θεοτόκος Σπηλαιώτισσα & Άγιος Βλάσιος – Β΄ Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος & Αγία Παρασκευή, Αθήνα, Ενάλιος, 2016, σ. 206, 14Χ21 εκ., ISBN 978-960-536-545-5.

Το βιβλίο έχει ως θέμα του μια ιδιαίτερη κατηγορία αρχείων, εκείνα που παρήχθησαν από τις θρησκευτικές αδελφότητες οι οποίες δραστηριοποιήθηκαν στον ιόνιο χώρο, από τον 15ο αιώνα έως την Ένωση των νησιών με την Ελλάδα, και διαλύθηκαν στη συνέχεια σταδιακά έως τα μέσα του 20ου αιώνα. Οι ορθόδοξες αδελφότητες στον χώρο του Ιονίου ήταν στην ουσία το αποτέλεσμα της συσσωμάτωσης των κατόχων κτητορικών δικαιωμάτων σε ναούς ή μονές και απέβλεπαν σχεδόν αποκλειστικά στη φροντίδα των συναδελφικών τους ναών. Συνέχεια

Jews and Muslims from the Eastern Mediterranean converting to Christianity

Daphne Lappa, Variations on a religious theme : Jews and Muslims from the Eastern Mediterranean converting to Christianity, 17th and 18th Centuries, Florence : European University Institute, 2015, διδακτορική διατριβή.

Lappa,ConversionsΣτην ενδιαφέρουσα αυτή μελέτη η σ. ερευνά τις μεταστροφές Εβραίων και Μουσουλμάνων στον χριστιανισμό από τα μέσα του 17ου έως τον 18ο αιώνα στην πόλη της Βενετίας και στην πόλη της Κέρκυρας. Όπως η ίδια σημειώνει, δεν επικεντρώνεται τόσο στα πρόσωπα και στη διαμόρφωση της ταυτότητας των υποψηφίων, αλλά στις καταστάσεις εκείνες που έδρασαν ως καταλύτες στην απόφαση των ανθρώπων αυτών να αλλάξουν θρήσκευμα.Η σ. συνδέει τη μεταστροφή των Εβραίων με την εξαθλίωση μεγάλου μέρους εξ αυτών στην Ευρώπη κατά την εξεταζόμενη περίοδο, ενώ ανιχνεύει την ύπαρξη μιας μειονότητας μορφωμένων και εύπορων Eβραίων προσήλυτων, των οποίων η μεταστροφή συσχετίζεται με την κρίση της εβραϊκής ταυτότητας στα τέλη του 18ου αιώνα. Συνέχεια