Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού. Τόμος αφιερωμένος στον Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη

Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού. Τόμος αφιερωμένος στον Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη, επιστ. επιμέλεια Γεράσιμος Δ. Παγκράτης – Παναγιώτα Τζιβάρα, Ιόνιος Εταιρεία Ιστορικών Μελετών, Κέρκυρα 2018, σ. 272, 17Χ24 εκ., ISBN 978-618-83859-0-0

Ο τόμος, έκδοση της Ιονίου Εταιρείας Ιστορικών Μελετών, είναι αφιερωμένος στον δικηγόρο Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη, ο οποίος «βιάστηκε» να φύγει από κοντά μας το καλοκαίρι του 2017. Περιλαμβάνει δεκατρείς μελέτες, πολλές από τις οποίες ανήκουν στη θεματική του ιστολογίου. Συνέχεια

Advertisements

Collegio Flangini 350 anni – Κολλέγιο Φλαγγίνη 350 χρόνια

Collegio Flangini 350 anni, Atene-Venezia 2016 – Κολλέγιο Φλαγγίνη 350 χρόνια, Αθήνα-Βενετία 2016, 24Χ17 cm, σ. 442, ISBN 978-960-7743-71-8 [Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia – Tommaso Flanghini 8 – Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Θωμάς Φλαγγίνης 8].

Με τη διαθήκη του της 11ης Σεπτεμβρίου 1644 ο Θωμάς Φλαγγίνης, δικηγόρος στη Βενετία με ρίζες κερκυραϊκές αλλά και κυπριακές, κατέλιπε στο Δημόσιο Ταμείο της Βενετίας ένα μεγάλο ποσό χρημάτων, το οποίο ανερχόταν σε 164.716 δουκάτα, από τους τόκους του οποίου όριζε να καλύπτονται τα έξοδα ενός Κολλεγίου για τους νέους Έλληνες ορθοδόξους, οι οποίοι θα σπούδαζαν σε αυτό και στη συνέχεια θα μεταλαμπάδευαν τα φώτα τους στον σκλαβωμένο ελληνικό χώρο. Το Κολλέγιο δέχτηκε τους πρώτους τρόφιμους το 1665. Από τότε και έως την πτώση της Γαληνοτάτης, το 1797, φιλοξένησε 520 υποτρόφους, οι οποίοι σπούδασαν σε αυτό και πολλοί συνέχισαν ανώτατες σπουδές στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας.

Η συμπλήρωση των 350 χρόνων από την ίδρυση του Κολλεγίου Φλαγγίνη το 2015, αποτέλεσε την αφορμή για την πραγματοποίηση συνεδρίου στον χώρο του Ινστιτούτου, την κυκλοφορία σειράς γραμματοσήμων από τα Ελληνικά Ταχυδρομεία, και τη συγκρότηση και έκδοση του παρόντος τόμου, ως εκδήλωση τιμής προς τον ιδρυτή καθώς και προς όλους εκείνους που στη συνέχεια χρηματοδότησαν τη λειτουργία του Κολλεγίου.

Περιεχόμενα τόμου

Prolusione
Antonella Barzazi, Il cantiere dell’educazione a Venezia nel Sei-Settecento, 11-39.
Vassiliki Bobou-Stamati, Gli statuti della nazione degli scolari greci nello Studio di Padova (17o-18o sec.), 41-87.
Tatiana Bovo, La presenza intellettuale greca a Padova nel XVII secolo: dalla matrice accademica alla prospettiva panellenica, 89-112.
Claudio Caldarazzo, La natio ultramarina a Padova. Materiali e appunti (1656-1797), 113-138.
Renato D’Antiga, San Prosdocimo: un santo orientale protettore di Padova e della sua Università, 139-146.
Piero del Negro, I collegi universitari greci di Padova nel Sei-Settecento, 147-163.
Maria Cecilia Gretti – Virgilio Giormani, La “diaspora Europea” di una famiglia ionica del Settecento: I fratelli Carburi, 165-187.
I. K. Hassiotis, Il problema dell’educazione del mondo greco durante la dominazione ottomana ed il Collegio Flangini, 189-203.
Athanassios E. Karathanassis, Il Collegio Flanginis di Venezia, 205-224.
Spyros Karydis, Il clero ortodosso delle isole ionie sotto la dominazione veneziana nel 17o e 18o secolo. Un mondo di contrasti, 225-285.
Katerina B. Korrè, Per una biografia di Tommaso Flangini, 287-340.
Georgios Ploumidis, Lasciti di filantropia nella Confraternità di San Nicolò dei Greci, 341-357.
Panajota Tzivara, Studenti greci presso il Collegio Flangini e Padova, professionisti in patria. Tracce di un lungo percorso, 359-426.
Tavole, 427-442.

Giovanni Cottunio e gli intellettuali greci a Padova nel XVII secolo

Tatiana Bovo, Giovanni Cottunio e gli intellettuali greci a Padova nel XVII secolo : dalla matrice accademica alla prospettiva panellenica, Università Ca’ Foscari Venezia 2015, Dottorato di ricerca  in Lingue, Culture e Società Moderne, Ciclo XXVI, σ. 280.

BovoΠρόκειται για τη διδακτορική διατριβή της συγγραφέως, την οποία εκπόνησε υπό την επίβλεψη της καθηγήτριας Caterina Carpinato (tutor) και τον συντονισμό της καθηγήτριας Alessandra Giorgi (coordinatrice), και την οποία υποστήριξε τον Φλεβάρη του 2015 στο Πανεπιστήμιο Ca’ Foscari  της Βενετίας.

Η έρευνά της έχει ως στόχο να εμβαθύνει στα ζητήματα εκπαίδευσης των ελληνόγλωσσων φοιτητών που προέρχονταν από τις υπό οθωμανική και βενετική κυριαρχία περιοχές, οι οποίοι κατά το πρώτο μισό του δέκατου έβδομου αιώνα έφτασαν στην Πάδοβα για να σπουδάσουν στο πανεπιστήμιο. Ειδικότερα, μέσα από την ανάπλαση των ιστορικών γεγονότων δύο κολλεγίων που υπήρχαν αποκλειστικά προς όφελος των Ελλήνων, του κολλεγίου Paleocapa (από το 1633) και του κολλεγίου Cottunio (από το 1653), επιχειρείται η διερεύνηση της παρουσίας των φοιτητών στην περιοχή της Πάδοβας και η ανάλυση από τη μία πλευρά της συνεισφοράς τους στους πνευματικούς κύκλους των αρχών του δέκατου έβδομου αιώνα, και από την άλλη της σημασίας που είχε η εκπαίδευση που έλαβαν στην Πάδοβα για τη διαμόρφωση της εθνικής τους συνείδησης.

Ακολούθως, με την αξιοποίηση της γνωστής βιβλιογραφίας και ανέκδοτων ιστορικών και φιλολογικών τεκμηρίων, παρουσιάζεται η προσωπικότητα του Ιωάννη Κωττούνιου (1572-1657), ιδρυτή του ομώνυμου κολλεγίου και εκφραστή του πνευματικού κινήματος, γνωστού ως «ελληνικός ανθρωπισμός», που αναδύθηκε κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας στον χώρο της Ελληνικής Διασποράς. Επιχειρείται επίσης η ένταξη του Κωττούνιου στο γενικότερο πνευματικό περιβάλλον της Πάδοβας, με την ανάλυση της παρουσίας του στην αλληλογραφία του Galileo και με τον σχολιασμό, για πρώτη φορά, του προσωπικού του ημερολογίου.

Τέλος, αναλύονται οι ποιητικές συλλογές προς τιμήν του Ιωάννη Κωττούνιου, Immortalitati Alcidi Philelleni και Palladis Lacrymae. Η ερευνήτρια, συσχετίζοντας τις συλλογές αυτές με άλλα μικρά κείμενα που αφορούν τον Ιωάννη Κωττούνιο καθώς και με αναφορές στα ονόματα που υπάρχουν στο ημερολόγιό του, παρουσιάζει τον Κωττούνιο ως ευεργέτη των Ελλήνων, ως καθηγητή πανεπιστημίου και ως ενεργό μέλος στο ζήτημα της κατακτημένης Ελλάδας.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

INTRODUZIONE

GLI INTELLETTUALI GRECI A VENEZIA E A PADOVA

1.1 Premessa storica: la presenza greca a Venezia.
1.1.1 Breve cronistoria dei rapporti fra Venezia e il mondo bizantino.
1.1.2 La comunità greca di Venezia: riconoscimento religioso e integrazione nella città lagunare.
1.1.3 Il contributo della confraternita greco-veneziana alla vita intellettuale della città lagunare.
1.2 La presenza greca nella città universitaria della Serenissima durante il XVII secolo.
1.2.1 La città di Padova e il suo Studium.
1.2.2 Due professori greci amici di Elena Lucrezia Cornaro Piscopia: elementi inediti.
1.2.3 La migrazione greca “dotta” nello Studio di Padova.
1.2.3.1 Richiami ad una storia iniziata nel XIV secolo.
1.2.3.2 Gli intellettuali greci a Padova nel XVII secolo: dalla matrice accademica alla prospettiva panellenica.

I COLLEGI PER STUDENTI DI LINGUA GRECA A PADOVA

2.1 Una risposta a un problema educativo ancora poco indagata.
2.2 Il collegio “Veneto de’ Greci” o “Paleocapa” o di “San Zuanne”.
2.2.1 L’esecuzione del testamento di Giosafat Paleocapa.
2.2.2 Il collegio greco della Serenissima.
2.2.3 Il collegio “Veneto de’ Greci”: un riflesso di delicate questioni di politica veneziana della prima metà del XVII secolo.
2.3 Il Collegio “Cottunio”.
2.3.1 Il secondo collegio greco di Padova.
2.3.2. La polemica con l’amico Leone Allacci sull’ubicazione del collegio.
2.3.3 Maestri del collegio e funzionamento interno.
2.3.4 Epilogo del Collegio “Cottunio”.
2.3.5 I testi greci della biblioteca del Collegio “Cottunio”.
2.4 Fusione dei collegi greci e loro Statuti.
2.4.1 Lo Statuto del Collegio “Paleocapa”.
2.4.2 Lo Statuto del Collegio “Cottunio”.

GIOVANNI COTTUNIO: INTELLETTUALE GRECO DELLO STUDIO PATAVINO

3.1 Le fonti: la “sfortuna” bibliografica di Giovanni Cottunio.
3.2 La biografia: una vita dedita allo studio e all’insegnamento.
3.2.1 Il viaggio in Europa e il periodo romano nel collegio di Sant’Atanasio.
3.2.2 Il periodo bolognese e la prima esperienza accademica.
3.2.3 Il periodo padovano e l’apice della carriera.
3.3 Il profilo culturale di Giovanni Cottunio: umanista greco e filosofo peripatetico della Scuola padovana.
3.3.1 L’attività umanistica di Cottunio: coinvolgimento personale e spessore- qualitativo.
3.3.2 Il coinvolgimento di Cottunio nelle dispute del suo tempo.
3.3.2.1 “La grazia nella contrarietà delle opinioni”: presenza di Cottunio nei carteggi di Galileo Galilei.
3.4 Testimonianze storiche inedite su Giovanni Cottunio.
3.4.1 Il “Giornale di mano” del professore veriota.
3.4.2 L’amicizia con Giacomo Caimo: una lettera inedita.

L’EREDITA’ IMMORTALE DI “ALCIDE PHILELLENI” TRA I SUOI CONTEMPORANEI

4.1 Le raccolte poetiche.
4.1.1 Le raccolte curate in occasione del conferimento di titoli accademici.
4.1.2 La raccolta Palladis Lacrymae.
4.2 Immortalitati Alcidii Philelleni.
4.2.1 Considerazioni generali e scopo dell’opera.
4.2.2 Descrizione dell’opera.
4.2.3 Quis ergo est Alcides? La lettera dedicatoria.
4.2.4 Commento e importanza dell’opera per la ricerca.

APPENDICE ICONOGRAFICA E DOCUMENTARIA.

BIBLIOGRAFIA.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση: http://dspace.unive.it/handle/10579/5641

 

Κατήχηση νεανίδων

Παναγιώτα Τζιβάρα, «“Κατήχηση νεανίδων”: Απόψεις για την εκπαίδευση των γυναικών στη βενετοκρατούμενη Κέρκυρα κατά τον 18ο αιώνα», Περί Ιστορίας 6 (2013), 41-55.

Το ζήτημα της εκπαίδευσης των γυναικών, το οποίο κατέχει σημαντική θέση στα έργα των ευρωπαίων διανοητών από το τέλος του 17ου αιώνα και εξής, εξετάζεται για το χώρο της Κέρκυρας με βάση το ανέκδοτο έργο του κερκυραίου νομικού Σπυρίδωνος Παλατζόλ Σκορδίλλη «Catechismo per le giovinette ossia il Nonalogo dell’educazione».

Από την Εγγραμματοσύνη στη Λογιοσύνη. Θέματα παιδείας των βενετών υπηκόων στον ελληνικό χώρο

Παναγιώτα Τζιβάρα, Από την Εγγραμματοσύνη στη Λογιοσύνη. Θέματα παιδείας των βενετών υπηκόων στον ελληνικό χώρο, εκδόσεις Ενάλιος, Αθήνα 2012, σ. 176, 14Χ21 εκ., ISBN 978-960-536-495-3.

2013.03.11-EggramatosynhΗ εκπαίδευση των βενετών υπηκόων στις βενετοκρατούμενες περιοχές του ελληνικού παραδοσιακά χώρου, αμφιλεγόμενο για τους ερευνητές παλαιότερα θέμα, έχει αποτελέσει αντικείμενο ειδικών μελετών, κυρίως για τις περιοχές της Κρήτης και της Κέρκυρας, ενώ η παιδεία, ζήτημα πολύμορφο και πολυδιάστατο, αναδύεται ευκαιριακά, τα τελευταία χρόνια, μέσα από μελέτες για την εποχή της βενετοκρατίας ή την έκδοση έργων που παρήχθησαν στη διάρκειά της.

Το βιβλίο που παρουσιάζουμε, αποτελεί μια πρώτη προσπάθεια συνοπτικής θεώρησης του ζητήματος, με βάση τη διαθέσιμη βιβλιογραφία και τις γνωστές ή λιγότερο επεξεργασμένες έως τώρα πηγές. Η συγγραφέας καταθέτει στην εισαγωγή του βιβλίου ότι «πρόκειται για την πρώτη γραφή ενός εγχειριδίου μελέτης … δίκην πανεπιστημιακών παραδόσεων», που αποσκοπεί να ωθήσει σε διάλογο για το θέμα τους φοιτητές, που παρακολουθούν μαθήματα ιστορίας για την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας. Συνέχεια

Η Βενετία των Ελλήνων

Καραθανάσης Αθανάσιος, Η Βενετία των Ελλήνων, Εκδοτικός Οίκος Αδελφών Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη 2010, σ. 647, 17Χ24 εκ. ΙSBN 978-960-467-176-2.

Ο Αθ. Καραθανάσης, καθηγητής της Ιστορίας του Ελληνισμού στο τμήμα Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, στο βιβλίο αυτό συγκεντρώνει τους καρπούς της μακρόχρονης ενασχόλησής του με τον βενετοκρατούμενο Ελληνισμό και τον Ελληνισμό της Βενετίας, εμπλουτίζοντάς το με τη βαθειά του γνώση για τις σχέσεις του Ελληνισμού με τους ομόδοξους βαλκανικούς λαούς και τη Ρωσία.

Το βιβλίο διαιρείται σε τέσσερα μέρη και αυτά σε επιμέρους κεφάλαια με την ακόλουθη θεματική:

Συνέχεια