Collegio Flangini 350 anni – Κολλέγιο Φλαγγίνη 350 χρόνια

Collegio Flangini 350 anni, Atene-Venezia 2016 – Κολλέγιο Φλαγγίνη 350 χρόνια, Αθήνα-Βενετία 2016, 24Χ17 cm, σ. 442, ISBN 978-960-7743-71-8 [Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia – Tommaso Flanghini 8 – Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας – Θωμάς Φλαγγίνης 8].

Με τη διαθήκη του της 11ης Σεπτεμβρίου 1644 ο Θωμάς Φλαγγίνης, δικηγόρος στη Βενετία με ρίζες κερκυραϊκές αλλά και κυπριακές, κατέλιπε στο Δημόσιο Ταμείο της Βενετίας ένα μεγάλο ποσό χρημάτων, το οποίο ανερχόταν σε 164.716 δουκάτα, από τους τόκους του οποίου όριζε να καλύπτονται τα έξοδα ενός Κολλεγίου για τους νέους Έλληνες ορθοδόξους, οι οποίοι θα σπούδαζαν σε αυτό και στη συνέχεια θα μεταλαμπάδευαν τα φώτα τους στον σκλαβωμένο ελληνικό χώρο. Το Κολλέγιο δέχτηκε τους πρώτους τρόφιμους το 1665. Από τότε και έως την πτώση της Γαληνοτάτης, το 1797, φιλοξένησε 520 υποτρόφους, οι οποίοι σπούδασαν σε αυτό και πολλοί συνέχισαν ανώτατες σπουδές στο πανεπιστήμιο της Πάδοβας.

Η συμπλήρωση των 350 χρόνων από την ίδρυση του Κολλεγίου Φλαγγίνη το 2015, αποτέλεσε την αφορμή για την πραγματοποίηση συνεδρίου στον χώρο του Ινστιτούτου, την κυκλοφορία σειράς γραμματοσήμων από τα Ελληνικά Ταχυδρομεία, και τη συγκρότηση και έκδοση του παρόντος τόμου, ως εκδήλωση τιμής προς τον ιδρυτή καθώς και προς όλους εκείνους που στη συνέχεια χρηματοδότησαν τη λειτουργία του Κολλεγίου.

Περιεχόμενα τόμου

Prolusione
Antonella Barzazi, Il cantiere dell’educazione a Venezia nel Sei-Settecento, 11-39.
Vassiliki Bobou-Stamati, Gli statuti della nazione degli scolari greci nello Studio di Padova (17o-18o sec.), 41-87.
Tatiana Bovo, La presenza intellettuale greca a Padova nel XVII secolo: dalla matrice accademica alla prospettiva panellenica, 89-112.
Claudio Caldarazzo, La natio ultramarina a Padova. Materiali e appunti (1656-1797), 113-138.
Renato D’Antiga, San Prosdocimo: un santo orientale protettore di Padova e della sua Università, 139-146.
Piero del Negro, I collegi universitari greci di Padova nel Sei-Settecento, 147-163.
Maria Cecilia Gretti – Virgilio Giormani, La “diaspora Europea” di una famiglia ionica del Settecento: I fratelli Carburi, 165-187.
I. K. Hassiotis, Il problema dell’educazione del mondo greco durante la dominazione ottomana ed il Collegio Flangini, 189-203.
Athanassios E. Karathanassis, Il Collegio Flanginis di Venezia, 205-224.
Spyros Karydis, Il clero ortodosso delle isole ionie sotto la dominazione veneziana nel 17o e 18o secolo. Un mondo di contrasti, 225-285.
Katerina B. Korrè, Per una biografia di Tommaso Flangini, 287-340.
Georgios Ploumidis, Lasciti di filantropia nella Confraternità di San Nicolò dei Greci, 341-357.
Panajota Tzivara, Studenti greci presso il Collegio Flangini e Padova, professionisti in patria. Tracce di un lungo percorso, 359-426.
Tavole, 427-442.

Advertisements

Ritual Geographies in Venice’s Colonial Empire

Patricia Fortini-Brown, «Ritual Geographies in Venice’s Colonial Empire», Rituals of Politics and Culture in Early Modern Europe: Essays in Honour of Edward Muir, ed. Mark Jurdjevic and Rolf Strøm-Olsen, Essays and Studies, 39. Toronto: Centre for Reformation and Renaissance Studies, 2016, p. 43-89.

ritualsΗ Βενετία ανέπτυξε πολυάριθμα θρησκευτικά και πολιτικά τελετουργικά που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη συγχώνευση των νησιών της λιμνοθάλασσας σε μια συνεκτική Δημοκρατία. Από τον δέκατο τρίτο αιώνα η Δημοκρατία θα γίνει η Dominante, η μητρόπολη ενός κράτους που επεκτάθηκε από την ιταλική ηπειρωτική χώρα έως τα νησιά της ανατολικής Μεσογείου.
Η Βενετία χρησιμοποίησε σε όλα τα νησιά τις πολιτικές και θρησκευτικές τελετές με στόχο την ισχυροποίηση της εξουσίας της, την άμβλυνση των διαφορών μεταξύ της λατινικής και της ορθόδοξης Εκκλησίας, τον καθορισμό και τη διατήρηση μιας σταθερής κοινωνικής ιεραρχίας, την εξασφάλιση της πίστης των τοπικών πληθυσμών και τη διαμόρφωση της αίσθησης του κοινού σκοπού μεταξύ των τριών μεγάλων νησιών του Κράτους της θάλασσας – της Κρήτης, της Κύπρου και της Κέρκυρας – και μεταξύ αυτών και της Ενετικής Δημοκρατίας.
Στη μελέτη διερευνάται το πώς τα τελετουργικά της μητρόπολης αποτέλεσαν το μοντέλο για τις πολιτικές και θρησκευτικές τελετές στην Κέρκυρα, την Κρήτη, και την Κύπρο. Παρότι και τα τρία νησιά είχαν ελληνολατινικούς πληθυσμούς, το καθένα είχε τις δικές του ξεχωριστές παραδόσεις και έθετε τους βενετούς διοικητές του ενώπιον διαφορετικών προκλήσεων.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:
https://www.academia.edu/25824076/_Ritual_Geographies_in_Venices_Colonial_Empire_in_Rituals_of_Politics_and_Culture_in_Early_Modern_Europe_Essays_in_Honour_of_Edward_Muir_ed._Mark_Jurdjevic_and_Rolf_Str%C3%B8m-Olsen_Essays_and_Studies_39._Toronto_Centre_for_Reformation_and_Renaissance_Studies_2016_43-89
Για τον τόμο και τα περιεχόμενά του βλ.
https://crrs.ca/publications/essays-studies/es39/

Οι αγρότες μεταξύ χωριού και πόλης στην Κρήτη του 13ου-15ου αιώνα

Ch. Gasparis, «Between village and city. Peasants in the new economic context of medieval Crete (XIII-XIV c.)», in F. Daim and J. Drauschke (eds.), Hinter den Mauern und auf dem offenen Land – Leben im Byzantinischen Reich, Byzanz zwischen Orient und Okzident 3, Mainz 2016, 207-218.

Η Κρήτη έγινε αποικία της Βενετίας στις αρχές του 13ου αιώνα. Στο νέο αυτό πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο, η σχέση που αναπτύχθηκε μεταξύ των αγροτών και του αστικού περιβάλλοντος ήταν ένα νέο φαινόμενο, μια νέα πραγματικότητα, διαφορετική από εκείνη που υπήρχε κατά τη βυζαντινή περίοδο. Η μελέτη επικεντρώνεται στην εξέταση διαφόρων πρακτικών που απεικονίζουν την άμεση ή έμμεση επαφή των αγροτών με την πόλη, τη σταδιακή μετακίνησή τους πέρα από τα όρια των χωριών τους και την επικοινωνία τους όχι μόνο με άλλα γειτονικά χωριά ή κάστρα, αλλά κυρίως με την πόλη, το διοικητικό και οικονομικό κέντρο της περιοχής τους.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:

https://www.academia.edu/29687420/Between_village_and_city._Peasants_in_the_new_economic_context_of_medieval_Crete_XIII-XIV_c._in_F._Daim_and_J._Drauschke_eds._Hinter_den_Mauern_und_auf_dem_offenen_Land_-_Leben_im_Byzantinischen_Reich_Byzanz_zwischen_Orient_und_Okzident_3_Mainz_2016_207-218

Elite Greco–Venetian Marriages

Ersie Burke, «Our Daughters and Our Future: Elite Greco–Venetian Marriages, 1520 – 1610», in Jacqueline Murray (ed.), Marriage in Premodern Europe: Italy and Beyond, Toronto: CRRS Publications, 2012, σ. 169-199.

Η σ. εστιάζει στους γάμους μεταξύ γυναικών της ελληνικής άρχουσας τάξης των βενετοκρατούμενων τόπων και βενετών πατρικίων και εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες διαχειρίστηκαν τις γλωσσικές και πολιτιστικές διαφορές, διατήρησαν την πίστη τους και τους δεσμούς τους με τις οικογένειές τους και την κοινωνία από την οποία προέρχονταν, ενώ παράλληλα ενσωματώνονταν στις νέες τους οικογένειες.

Διαθέσιμο σε δακτυλόγραφη μορφή: https://www.academia.edu/1851820/_Our_Daughters_and_Our_Future_Elite_Greco_Venetian_Marriages_1520_1610

Οι cittadini στη βενετική Κρήτη

Lambrinos,Cittadini-sΚώστας Ε. Λαμπρινός, Οι cittadini στη βενετική Κρήτη. Κοινωνικο-πολιτική και γραφειοκρατική εξέλιξη (15ος-17ος αι.), Αθήνα, Ακαδημία Αθηνών – Κέντρον Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού, 2015, σ. 188, 17×24 εκ., ISBN 978-960-404-304-0. [Kostas E. Lambrinos, I cittadini nella Creta veneziana. Evoluzione socio-politica e burocratica (sec. XV-XVII), Accademia di Atene, Atene 2015].

Με την παρούσα μελέτη του, ο Κώστας Λαμπρινός, γνωστός ερευνητής στο Κέντρο Ερεύνης της Ιστορίας του Μεσαιωνικού Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών και ειδικός μελετητής της ιστορίας της βενετοκρατίας, επιχειρεί να συμβάλει στην κάλυψη ενός σημαντικού γνωστικού κενού στην κοινωνική ιστορία της βενετικής Κρήτης: του τρόπου συγκρότησης, της ακριβούς φυσιογνωμίας και της εξέλιξης του μεσαίου στρώματος της κρητικής κοινωνίας, των cittadini, που άρχισε να μορφοποιείται στα αστικά κέντρα του νησιού κατά το δεύτερο μισό του 15ου αιώνα, μετά τον πλήρη καθορισμό της ηγετικής τάξης των ευγενών (1463), χωρίς όμως να πετύχει την πλήρη οργάνωσή του σε τάξη, όπως ήταν εκείνη των ευγενών. Συνέχεια

Jews and Muslims from the Eastern Mediterranean converting to Christianity

Daphne Lappa, Variations on a religious theme : Jews and Muslims from the Eastern Mediterranean converting to Christianity, 17th and 18th Centuries, Florence : European University Institute, 2015, διδακτορική διατριβή.

Lappa,ConversionsΣτην ενδιαφέρουσα αυτή μελέτη η σ. ερευνά τις μεταστροφές Εβραίων και Μουσουλμάνων στον χριστιανισμό από τα μέσα του 17ου έως τον 18ο αιώνα στην πόλη της Βενετίας και στην πόλη της Κέρκυρας. Όπως η ίδια σημειώνει, δεν επικεντρώνεται τόσο στα πρόσωπα και στη διαμόρφωση της ταυτότητας των υποψηφίων, αλλά στις καταστάσεις εκείνες που έδρασαν ως καταλύτες στην απόφαση των ανθρώπων αυτών να αλλάξουν θρήσκευμα.Η σ. συνδέει τη μεταστροφή των Εβραίων με την εξαθλίωση μεγάλου μέρους εξ αυτών στην Ευρώπη κατά την εξεταζόμενη περίοδο, ενώ ανιχνεύει την ύπαρξη μιας μειονότητας μορφωμένων και εύπορων Eβραίων προσήλυτων, των οποίων η μεταστροφή συσχετίζεται με την κρίση της εβραϊκής ταυτότητας στα τέλη του 18ου αιώνα. Συνέχεια

Portare l’acqua allo Stato da Mar

Patricia Fortini Brown, «Portare l’acqua allo Stato da Mar» in Acqua e cibo a Venezia. Storie della Laguna e della Città (exhib. cat., Venice, Palazzo Ducale, 26 Sept 2015 – 14 Feb 2016), ed. Donatella Calabi and Ludovica Galeazzo (Venice: Marsilio, 2015), 108-11.

Στις βενετικές κτήσεις η εξασφάλιση σταθερής παροχής νερού αποτελούσε μόνιμο ζήτημα που απασχολούσε τις τοπικές βενετικές αρχές. Στη μελέτη, μια γρήγορη διαδρομή στους τρόπους αντιμετώπισης του ζητήματος στην Κρήτη, την Κύπρο και την Κέρκυρα.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:
https://www.academia.edu/11948638/_Portare_l_acqua_allo_Stato_da_Mar_in_Acqua_e_cibo_a_Venezia._Storie_della_Laguna_e_della_Citt%C3%A0_exhib._cat._Venice_Palazzo_Ducale_26_Sept_2015_14_Feb_2016_ed._Donatella_Calabi_and_Ludovica_Galeazzo_Venice_Marsilio_2015_108-11

The ultimate changes in the social status of parici in Venetian Cyprus

Katerina Korre, «Human bondage. The ultimate changes in the social status of parici in Venetian Cyprus (1560-1571)», Cypriot Cultural Details, Mia Gaia Trentin & Iosif Hadjikyriakos (eds), Oxbow Books UK 2015, p. 197-209.

The scarce information that we find in the Venetian sources concerning the social status of paroikoi (villeins, parici) during the Venetian occupation of Cyprus (15th-16th c.) paints a dark picture of the Venetian administration’s aims and measures for the island. It is an undisputed fact that the personal status of parici in Cyprus worsened in comparison to that of the former Luzinian period.
This paper closely examines a compelling attempt by Cypriot villeins to point the finger at corrupted administrative officers and to press charges against the feudatari (feudatories). We discuss the social status of this group a few years before the war of 1570-1 and compare this status to that of small landholders on the Venetian mainland within the wider framework of contemporary religious disputes, revolts and the spread of Humanism. Furthermore, we examine the central government’s response alongside the measures taken to protect Venice’s second largest colony against Turkish threats, on the one hand and on the other, in relation to Spanish promises. Cyprus’ economic potential is discussed as well as the position taken by other Cypriot social groups on the villein matter.
This research focuses on the humiliating treatment of a social class forced into submission, a state that eventually became implicit for the villeins. This state was characterized by endless drudgery and humiliation based on an anachronistic sense of human life. However, enforced obedience proved inefficient in preventing individual defections to the enemy, the desertion of entire villages and, on occasion, even more violent reactions from the oppressed. Despite being confined to Europe’s corner, the social phenomenon of the human distress of Cyprus’ parici was analogous to similar events in the heart of the continent. In the end, this phenomenon bore the signs not only of a distress of the Venetian regime itself, but of the distress of a whole socio-political system based upon the human bondage.

Η περίληψη (abstract) από τη διεύθυνση: https://www.academia.edu/15984595/Human_bondage._The_ultimate_changes_in_the_social_status_of_parici_in_Venetian_Cyprus_1560-1571_

Έλληνες στη Βενετία (1620-1710)

Σωτήρης Κουτμάνης, Έλληνες στη Βενετία (1620-1710), Κοινωνικό φύλο- οικονομία- νοοτροπίες, διδακτορική διατριβή, Αθήνα 2013.

KoutmanisΘέμα της διατριβής αποτελούν οι κοινωνικές και έμφυλες όψεις της εγκατάστασης των Ελλήνων στη Βενετία κατά τον 17ο αιώνα. Η διατριβή χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο με τίτλο “Κοινωνικές δομές” εξετάζονται τα δημογραφικά, κοινωνικά, οικονομικά χαρακτηριστικά της παροικίας και η δομή της οικογένειας. Στο δεύτερο μέρος με τίτλο “Κοινωνικό φύλο και νοοτροπίες” με άξονα τον χώρο/τόπο, αναλύεται το ζήτημα του κοινωνικού φύλου της θρησκείας, των νοοτροπιών και των ταυτοτήτων.
Σε κάθε μέρος αντιστοιχεί διαφορετική μεθοδολογία. Η προσέγγιση των κοινωνικών παραμέτρων γίνεται μέσω της δομικής ανάλυσης, ενώ του φύλου μέσω της μικρο-ιστορικής οπτικής. Aκολουθώντας τα πορίσματα της ιταλικής ιστοριογραφίας για τη μεταβατική και ρευστή φύση των κοινωνικών σχέσεων τον 17ο αιώνα στη Βενετία, η κοινωνική διαστρωμάτωση μελετήθηκε με βάση την οικονομική και επαγγελματική θέση των Ελλήνων.
Η επαγγελματική σύνθεση της παροικίας και η ρευστή δημογραφική εικόνα είχαν επιπτώσεις στη συγκρότηση της δομής της οικογένειας. Οι επιχειρηματικές δραστηριότητες επηρέαζαν τα ανώτερα στρώματα της παροικίας ως προς τις οικογενειακές πρακτικές που ακολουθούσαν. Επιλέγοντας την αγαμία ή την ενδογαμία, οι έμποροι διατηρούσαν τα πλούτη της οικογενειακής εταιρίας, τα οποία κληροδοτούσαν σε ανεψιούς ή άρρενες απογόνους. Στην άλλη άκρη της κοινωνικής ιεραρχίας, οι Έλληνες και Ελληνίδες, ακολουθούσαν τις πρακτικές της συμβίωσης ή των ελεύθερων σεξουαλικών σχέσεων, όπως αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό νόθων τέκνων και ανύπαντρων γυναικών. Η Βενετία ήταν τόπος διάβασης ναυτικών, εμπόρων, στρατιωτών, σπουδαστών, ταξιδιωτών και τυχοδιωκτών. Σε αυτό το κοινωνικό κλίμα οι οικογενειακές σχέσεις δοκιμάζονταν από τη ρευστότητα και τις συγκυρίες της εποχής. Ιδιαίτερα ο Κρητικός Πόλεμος υπήρξε σημείο τομής για την παροικία, καθώς έφερε αρκετούς πρόσφυγες, νεαρές κοπέλες από τα νησιά και ναυτικούς που υπηρετούσαν στην αρμάδα.

Κείμενο περίληψης από: http://phdtheses.ekt.gr/eadd/handle/10442/29258
Το κείμενο της διατριβής διαθέσιμο στους συνδέσμους:
http://thesis.ekt.gr/thesisBookReader/id/29258#page/1/mode/2up
https://www.academia.edu/11532760/Greeks_in_Venice_17th_century_

Religious cohabitation in European towns

Religious cohabitation in European towns (10th-15th centuries): La cohabitation religieuse dans les villes Européennes, Xe – XVe siècles, eds. John Tolan and Stéphane Boissellier, Turnhout: Brepols, 2015

dIS-9782503552521-1Οι μεσαιωνικές πόλεις ήταν σημεία επαφής των μελών διαφόρων θρησκευτικών κοινοτήτων, μουσουλμάνων, Χριστιανών και Εβραίων, που συναντιούνταν στα λιμάνια, στους δρόμους και στις αγορές, υπέγραφαν συμβάσεις και μοιράζονταν τον χώρο (πηγάδια, αυλές, τραπεζαρίες, λουτρά). Αυτή η αλληλεπίδραση προξενούσε ποικίλα νομικά προβλήματα τόσο για τις θρησκευτικές κοινότητες όσο και για τους ηγεμόνες των πόλεων. Αυτές οι νομικές προσπάθειες ορισμού και επίλυσης των προβλημάτων που οφείλονται στις διαθρησκειακές σχέσεις αποτελούν το αντικείμενο του παρόντος τόμου, στον οποίο συνεργάζονται δεκαεπτά επιστήμονες, ειδικοί στην ιστορία, το δίκαιο, την αρχαιολογία και τη θρησκεία.
Από τα περιεχόμενα του τόμου διακρίνουμε τις ακόλουθες δύο μελέτες, οι οποίες εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου και αναφέρονται στην βενετοκρατούμενη Κρήτη.

Aleida Paudice, Religious Identity and Space in Venetian Candia: Segregation within Colonization, σ. 91-107.

Rena Lauer, Jewish Women in Venetian Candia: Negotiating Intercommunal Contact in a Premodern Colonial City, 1300-1500, σ. 293-309.

Ιστοσελίδα έκδοσης και πίνακας περιεχομένων:

http://www.brepols.net/Pages/ShowProduct.aspx?prod_id=IS-9782503552521-1

http://www.brepolsonline.net/doi/book/10.1484/M.RELMIN-EB.6.09070802050003050502050201

I matrimoni tra Greci e Latini nella Repubblica di Venezia

Cristina Setti, «La contaminazione nel discorso giuridico e sociale: I matrimoni tra Greci e Latini nella Repubblica di Venezia (secoli XVI-XVIII)», Acta Histriae 23.1 (2015), 1-24 (προσωρινή αρίθμηση).

Η παρουσία, στα εδάφη της Βενετικής Ανατολής, χριστιανικών κοινοτήτων με διαφορετική γλώσσα, έθιμα και δογματική-λειτουργική παράδοση, επηρέαζε πάντα τη θρησκευτική πολιτική της Βενετίας, ιδιαίτερα εκείνη απέναντι στους Έλληνες ορθόδοξους υπηκόους της. Στη μελέτη, η σ. αφού διαγράψει συνοπτικά το ιστορικό πλαίσιο της σύγκρουσης ανάμεσα στη λατινική και την ορθόδοξη Εκκλησία, διερευνά πώς αυτή η σύγκρουση εκδηλώνεται στις δικαστικές και κοινωνικές διαμάχες λατίνων και ορθοδόξων στη βενετική Δημοκρατία. Στην προσπάθεια αυτή εξετάζει τους μικτούς γάμους ως παραδείγματα επανεμφάνισης των εντάσεων μεταξύ των δύο αυτών κόσμων, κατά την μετά τη σύνοδο του Τρέντο περίοδο, και παρατηρεί τον ρόλο που διαδραμάτισε η Βενετία, στη διαμεσολάβηση και στην προς όφελός της αναμόρφωση του ανταγωνισμού μεταξύ των δύο παραδόσεων.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση
https://www.academia.edu/12959958/La_contaminazione_nel_discorso_giuridico_e_sociale_i_matrimoni_tra_greci_e_latini_nella_Repubblica_di_Venezia_secoli_XVI-XVIII_

Ο ιερομόναχος Χρύσανθος Συρόπουλος και η Κεφαλονιά

Σπύρος Καρύδης Χρ., Ο ιερομόναχος Χρύσανθος Συρόπουλος και η Κεφαλονιά. Μαρτυρίες από τη σωζόμενη αλληλογραφία του, Κεφαλληνιακά Χρονικά 15 (2014), 627-648.

Στο αρχείο της μονής Υ.Θ. Πλατυτέρας της Κέρκυρας φυλάσσονται 76 επιστολές του ιδρυτή της μονής ιερομονάχου Χρύσανθου Συρόπουλου (1700;-1774) με μέλη της οικογένεια Δελλαδέτσιμα της Κεφαλονιάς, οι οποίες εκτείνονται χρονικά σε μια εικοσαετία και σκιαγραφούν το πορτρέτο ενός σημαντικού προσώπου για τα μοναστικά πράγματα του ιόνιου χώρου. Μέσα σ’ αυτές καταγράφεται η θεολογική του σκέψη και η ποιμαντική πρακτική του. Προσδιορίζεται ο κύκλος των γνωστών και φίλων στην Κεφαλονιά και την Κέρκυρα. Διευκρινίζονται ζητήματα που αφορούν τις πρώτες δεκαετίες λειτουργίας της μονής Πλατυτέρας και ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισε η κερκυραϊκή κοινότητα την ίδρυση ενός νέου μοναστηριού στα περίχωρα της πόλης. Στη μελέτη εξετάζεται ο κύκλος των γνωστών και φίλων του ιερομονάχου Χρύσανθου στην Κεφαλονιά, η παρουσία Κεφαλονιτών στην πρώτη μοναστική αδελφότητα και οι αντιδράσεις που εκδηλώθηκαν στην κερκυραϊκή κοινωνία από την ίδρυση του μοναστηριού και την αρχική στελέχωσή του κυρίως με Κεφαλονίτες μοναχούς και ιερομονάχους.

Nobile di Corfù, Zante e Cefalonia

Παναγιώτα Τζιβάρα, «Nobile di Corfù, Zante e Cefalonia». Βιογραφικό σχεδίασμα για ένα λόγιο και «τρισεύγενο», Κεφαλληνιακά Χρονικά 15 (2014), 365-390.

Στη μελέτη παρουσιάζονται βιογραφικές και άλλες ειδήσεις για τον Κερκυραίο λόγιο Μάρκο Αντώνιο Κατσαΐτη (1717-1787). Η κερκυραϊκή οικογένεια Κατσαΐτη είχε το δικαίωμα συναρίθμησης σε τρία αστικά συμβούλια των νησιών Κέρκυρας, Κεφαλληνίας και Ζακύνθου, θέμα αρκετά ενδιαφέρον και προς διερεύνηση. Ο Μάρκος Αντώνιος ήταν ιταλομαθής και ιταλοσπουδαγμένος αλλά για τις σπουδές του δεν υπάρχουν σαφείς ειδήσεις. Το έτος 1738 τύπωσε στη Βενετία έργο με τίτλο «Geografia in dialogo, con moltissime notizie istoriche cronologiche». Το διάστημα 1740-1742 ταξίδεψε σε Σμύρνη, Κωνσταντινούπολη και Ιάσιο και συνέθεσε περιγραφές των ταξιδιών του, οι οποίες παρέμειναν αδημοσίευτες έως το 1972. Άλλα έργα του ποιητικά και λοιπά άγνωστης θεματολογίας λανθάνουν ακόμα. Μέσα από τα κείμενα των δημοσιευμένων έργων του αλλά και από τα πληθωρικά κείμενα της διαθήκης και του κωδίκελλου, που συντάχθηκαν από τον ίδιο, αναδύεται η προσωπικότητα ενός ευγενή του 18ου αιώνα, που τηρεί με αυστηρή προσήλωση τον «κώδικα της ευγένειας», ενός ταξιδευτή, που χαίρεται το ταξίδι ως σχόλη, ενός λόγιου, που αναγνωρίζεται στα σαλόνια ηγεμόνων, αλλά και ενός ανθρώπου με έντονο το θρησκευτικό συναίσθημα και θιασώτη της παράδοσης, στον αιώνα των Φώτων.

Νόμος και ένδυμα στη βενετική Κρήτη

Ιωάννης Χατζάκης, «Νόμος και ένδυμα στη βενετική Κρήτη. Σκέψεις και παρατηρήσεις με αφορμή κάποιες κανονιστικές διατάξεις για την πολυτέλεια», Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου 45 (2014-2015), 207-287.

ekeied-45Η μελέτη επικεντρώνεται στον εντοπισμό των νομικών πηγών που παρέχουν πληροφορίες για την ιστορία του ενδύματος στη βενετοκρατούμενη Κρήτη, με γνώμονα τη χαρτογράφηση των νομικής φύσεως πηγών, από όπου μπορούν να αντληθούν πληροφορίες για τα ενδύματα, και τον εντοπισμό και κατάδειξη της σημειολογικής διάστασης που αυτά επέχουν, καθόσον διαδραματίζουν ιδιαίτερο ρόλο στις κάθε μορφής νομικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων, αποτελώντας, ανάλογα με τις περιστάσεις, τόσο αντικείμενο συναλλαγών όσο και μέσο προσδιορισμού της κοινωνικής ταυτότητας.

Η μελέτη χωρίζεται σε δύο ενότητες. Στην πρώτη περιλαμβάνει τα στοιχεία που παρέχουν οι νοταρικές πράξεις (τα συμβόλαια και οι εκτιμήσεις προίκας, οι διαθήκες, οι κατάλογοι και τα ενέχυρα, οι μαθητείες και οι μισθώσεις εργασίας, οι αγοραπωλησίες υφασμάτων και ενδυμάτων) και στη συνέχεια εξετάζονται ο τελετουργικός χαρακτήρας του ενδύματος στη διοίκηση, τα εκκλησιαστικά ενδύματα (άμφια), τα διακριτικά στα ενδύματα (Εβραίοι), αλλά και το palio. Στη δεύτερη ενότητα το ενδιαφέρον εστιάζεται στην παρεμβατική πολιτική του βενετικού κράτους απέναντι στις ενδυματολογικές επιλογές των υπηκόων και των επιτετραμμένων του και εξετάζονται οι νόμοι κατά της πολυτέλειας στη Βενετία και το Βασίλειο της Κρήτης.

Παράνομοι στην υπηρεσία ατόμων και οικογενειών στην Κρήτη

Ρομίνα Τσακίρη, «Παράνομοι στην υπηρεσία ατόμων και οικογενειών στην Κρήτη (16ος-17ος αι.): περιπτώσεις (αυτο)κατάλυσης του βενετικού κρατικού μηχανισμού. Μια πρώτη προσέγγιση», Τα Ιστορικά, τ. 31, τχ. 60 (Ιούνιος 2014), 23-52.

istorika60Στο άρθρο εξετάζεται το θέμα των έμμισθων υπηρεσιών που παρείχαν οπλισμένες περιθωριακές ομάδες αποτελούμενες από εξόριστους, φυγόδικους, ληστές, περιπλανώμενους, στρατιώτες και μπράβους, σε άτομα και οικογένειες της Κρήτης κατά τον 16ο και 17ο αιώνα. Τα άτομα αυτά τάσσονταν στην υπηρεσία αξιωματούχων, φεουδαρχών, ευγενών και αστών, μετείχαν στις μεταξύ τους βεντέτες και υπηρετούσαν τα άνομα συμφέροντα των κυρίων τους.

Η σ. μελετά το θέμα συνδέοντάς το με τα ανάλογά του σε άλλες περιοχές της βενετικής επικράτειας και σε άλλα κράτη της δυτικής Ευρώπης της περιόδου, διερευνά τις προσπάθειες της Βενετίας να πατάξει τις παράνομες συσπειρώσεις, χωρίς ωστόσο πάντα να το κατορθώνει, και θέτει ερωτήματα για περαιτέρω έρευνα όπως: αν οι συμπεριφορές αυτές αποτυπώνουν μια κανονικότητα ή αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, σε ποιο βαθμό η παράνομη δραστηριότητα επικρατεί της κρατικής κανονικότητας, ποια ήταν η δύναμη των ανθρώπων εκείνων που συσπείρωναν γύρω τους παράνομους, ποιες ήταν οι σχέσεις του υπόλοιπου πληθυσμού με τις ομάδες αυτές.

Σε παράρτημα δημοσιεύονται τέσσερα έγγραφα από το Κρατικό Αρχείο της Βενετίας, διατάγματα των Αρχών της Κρήτης που αφορούν τους μπράβους.