Προίκα και υλικός πολιτισμός στη βενετοκρατούμενη Κρήτη

Tatiani Markaki,  Objects and identities: Dowry and material culture in Venetian Crete in regional and European context (1600-1645), Amsterdam University Press, Amsterdam 2018, σ. 452.

Στη μελέτη, διδακτορική διατριβή της σ., διερευνάται η κοινωνικοοικονομική και πολιτιστική σημασία των προικώων κινητών αγαθών στη βενετοκρατούμενη Κρήτη του 17ου αιώνα και επιχειρείται η τοποθέτηση του νησιού στο ευρύτερο πλαίσιο των ευρωπαϊκών σπουδών υλικού πολιτισμού, ιδίως εκείνων που στηρίζονται στην έρευνα απογραφικού υλικού.

Η σ. βασίζεται στην ποσοτική και ποιοτική ανάλυση ενός μεγάλου δείγματος προικώων δικαιοπραξιών (στην πλειονότητά τους ανέκδοτων) το οποίο συγκεντρώθηκε έπειτα από συστηματική έρευνα στα Κρατικά Αρχεία της Βενετίας. Πρόκειται για 770 δικαιοπραξίες, που αντιστοιχούν σε ισάριθμες περιπτώσεις προικοδοσίας στην πόλη του Χάνδακα και τον γύρω χώρο. Ειδικότερα στη διερεύνηση πτυχών του υλικού βίου αναλύονται 8.345 αντικείμενα που μεταβιβάστηκαν σε 130 διαφορετικές περιπτώσεις προικοδοσίας στις ίδιες περιοχές.

Πρόκειται για την πρώτη συστηματική μελέτη των νοταρικών εγγράφων σε σχέση με τον υλικό πολιτισμό στην ενετική Κρήτη. Σε αυτήν η σ. αποκαλύπτει την ποικιλία του υλικού πολιτισμού στις υπό εξέταση περιοχές και τη σημασία των επιμέρους φυσικών χαρακτηριστικών και υλικών λεπτομερειών των αντικειμένων που μεταβιβάζονταν από τη μια οικογένεια στην άλλη με το γάμο. Αποδεικνύει τους πολλαπλούς ρόλους που έπαιζε η προίκα στην Κρήτη: μηχανισμός υποδοχής και απομόνωσης, μέσο διαχωρισμού και επαναπροσέγγισης, δείκτης των αξιών των οικογενειών που την έδιναν. Φέρνει στο φως πτυχές του γυναικείου βίου, αλλά και αντικείμενα των οποίων τα υλικά κατάλοιπα (σε μεγάλο βαθμό) έχουν χαθεί αξιοποιώντας τις μεγάλες δυνατότητες των νοταρικών εγγράφων και κυρίως εκείνων με τις καταγραφές και τις εκτιμήσεις προικώων κινητών. Υπογραμμίζει τον τρόπο ζωής της μη ελίτ ομάδας και του γυναικείου πληθυσμού στην κοινωνία της Κρήτης κατά το πρώτο μισό του 17ου αιώνα.

Η σ. αξιοποιεί τα ευρήματα ανάλογων ερευνών στον ελληνικό, ιταλικό και ευρύτερα ευρωπαϊκό χώρο, κάνοντας συγκρίσεις και τοποθετώντας την περίπτωση του Χάνδακα της ύστερης βενετοκρατίας (17ος αι.) στο ευρύτερο ευρωπαϊκό ερευνητικό πλαίσιο των σπουδών υλικού πολιτισμού.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συνέχεια

Ε΄ Ευρωπαϊκό Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδών – Ανακοινώσεις

Ε΄ Ευρωπαϊκό Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδών . Συνέχειες, ασυνέχειες, ρήξεις στον ελληνικό κόσμο (1204-2014): οικονομία, κοινωνία, ιστορία, λογοτεχνία 5th European Congress of Modern Greek Studies
Continuities, Discontinuities, Ruptures in the Greek World (1204-2014): Economy, Society, History, Literature
(Θεσσαλονίκη, 2 – 5 Οκτωβρίου 2014 / Thessaloniki, 2 – 5 October 2014)

Οι ανακοινώσεις του συνεδρίου είναι διαθέσιμες στη διεύθυνση: http://www.eens.org/?page_id=3593

Οι πέντε τόμοι των πρακτικών του συνεδρίου διαθέσιμοι στην διεύθυνση: http://www.eens.org/EENS_congresses/2014/books/5_TOMOI.pdf

Ειδικότερα:

Χρήστος Αποστολόπουλος, Τα τελευταία χρόνια της Βενετοκρατίας στην Κύπρο: Αρχειακά τεκμήρια για την παρουσία, τη δράση και το θάνατο του Ιάκωβου Διασορηνού.

Günther S. Henrich, Ακόμα ένα –αποσπασματικό– έργο του Γ. Χορτάτση: «Η Ξεχασμένη Νύφη».

Γιώργος Καλλίνης, Απόκοπος του Μπεργαδή. Ένα αινιγματικό ποιητικό όνειρο.

Τάσος Α. Καπλάνης, Ασυνέχειες και ρήξεις; Οι ασυγχρονίες του ομόχρονου στην κρητική λογοτεχνία (14ος-16ος αι.).

Ουρανία Καραγιάννη, Η οικογένεια Λοράντο και η διαδρομή της από τον Χάνδακα στη Βενετία: μια περίπτωση διαπολιτισμικής τεκμηρίωσης του οικογενειακού και υλικού τους βίου (17ος αι.).

Tatiana Markaki, Cultural transfers and social ruptures in Venetian Crete: dowries of distinguished cittadini in seventeenth-century Candia.

Μαρίνα Ροδοσθένους-­‐Μπαλάφα, Το θέμα της φιλίας κατά την κονταρομαχία: Ρήξεις και συνέχειες στην κορναρική και ομηρική παράδοση.

Γιώργος Νικολάου, Συνέχειες, ασυνέχειες και ρήξεις στον ελληνικό κόσμο κατά τα νεώτερα χρόνια: η περίπτωση της Πελοποννήσου (1685-1715).

Ρομίνα Τσακίρη, Consistency and rupture in punishments in Crete under the Venetian rule (13th-17th century)” [=«Συνέχειες και ρήξεις στην τιμωρία στη βενετοκρατούμενη Κρήτη (13ος-17ος αι.)»].

Ελένη Τσουραπά, Il buon governo: σχεδιάζοντας το σύστημα διακυβέρνησης στην ελληνοβενετική Ανατολή. Το παράδειγμα της Κρήτης (13ος-17ος αι.)