Πεπραγμένα 12ου Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου, Ηράκλειο Κρήτης, 21-25 Σεπτεμβρίου 2016

Το ΙΒ’ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο πραγματοποιήθηκε στο Ηράκλειο από 21-25 Σεπτεμβρίου 2016, με την οργανωτική και επιστημονική φροντίδα της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών. Το Συνέδριο διαρθρώθηκε σε τρία παράλληλα τμήματα που οριοθετήθηκαν με βάση τη διάκριση Αρχαιότητα, Μεσαίωνας και Νεώτερη-σύγχρονη εποχή. Στο θεματικό άξονα μετακινήσεις –ανθρώπων, ιδεών, αγαθών– με επίκεντρο, αφετηρία ή κατάληξη το νησί της Κρήτης, παρουσιάστηκαν 319 πρωτότυπες επιστημονικές ανακοινώσεις από Έλληνες και ξένους ερευνητές διαφορετικών ειδικοτήτων.

Η online έκδοση των Πεπραγμένων του ΙΒ’ Διεθνούς Κρητολογικού Συνεδρίου πραγματοποιείται με επιμέλεια της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών και με την οικονομική ενίσχυση του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος. Οι ανακοινώσεις δημοσιεύονται σταδιακά. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να επισκέπτονται τον ιστότοπο:
https://12iccs.proceedings.gr/el/

Όπως σημειώσαμε και σε προηγούμενη ανάρτηση, από τις ανακοινώσεις του συνεδρίου, στη θεματική του ιστολογίου εντάσσονται οι ακόλουθες:
Οι τίτλοι λειτουργούν ως σύνδεσμοι στην online έκδοση [τελευταία ενημέρωση:7.1.2019]

Χρήστος  Αποστολόπουλος, Ο Ιάκωβος Ηρακλείδης Βασιλικός και η Κρήτη ‐ Νέα αρχειακά τεκμήρια.

Χαράλαμπος Γάσπαρης, Ένα περιφερειακό οικονομικό κέντρο: μετανάστες και πρόσφυγες στη μεσαιωνική Κρήτη (13ος ‐ 14ος αι.).

Όλγα Γκράτζιου, Τόσο κοντά και τόσο μακριά. Κρήτη και Βενετία 1211‐1669: Η μαρτυρία των υλικών τεκμηρίων.

Αριστέα Γρατσέα, Βαγγέλης Ρωμανάκης, Μαρία Κατίκα, Γρηγόρης Μαγκλής, Αντώνης Κατσαράκης, Η κινητικότητα των αγαθών μέσα από τις διαθήκες.

Γιάννης Γρυντάκης, Δωρεές και γηροκομήσεις στη βενετοκρατούμενη Κρήτη.

Θεοχάρης Δετοράκης, Βυζαντινές ρίζες κρητικών τοπωνυμίων και  επωνύμων.

Αθανάσιος Δολαπτσόγλου, Διακίνηση του θρησκευτικού εντύπου και προσπάθειες περιστολής της στην Κρήτη των αρχών του 17ου αιώνα.

Θεοδώρα Ιωαννίδου, Ενδείξεις ενδοκρητικών μετακινήσεων υπό την πρόνοια των Βενετικών Αρχών: η περίπτωση του οικισμού «τῶν Τραχινιακῶν» στην Κάντανο Σελίνου.

Στέφανος Κακλαμάνης, Αμφίδρομες πολιτισμικές μεταφορές στην Κρήτη της Αναγέννησης.

Μαρία Καλαϊτζάκη, Γιώργος Σπανάκης‐Βορεάδης, Διακίνηση εντός και εκτός Κρήτης των παραγόμενων αγροτικών προϊόντων και ειδών διατροφής κατά την Ενετική και Οθωμανική περίοδο.

Γεσθημανή Καλογιαννάκη, Μετακινήσεις και δίκτυα επικοινωνιών που προκύπτουν μέσα από συμβάσεις εργασίας νοταριακών εγγράφων, από και προς την Κρήτη κατά τη βενετική περίοδο.

Γιάννης Κηπουρός, Κρητικοί στη Σαντορίνη: προσωπογραφικά στοιχεία, κοινωνική και οικονομική θέση (τέλη 16ου ‐ 17ος αι.).

Ηλίας Κολοβός, Ένα οθωμανικό κατάστιχο του βενετικού Χάνδακα.

Κατερίνα Κορρέ, Ο βίος και η πολιτεία της προσφυγικής οικογένειας Μούρμουρη (Mormori) στα Χανιά του 16ου αιώνα. Προσωπογραφία, οικογενειακές στρατηγικές, κοινωνικές συμπεριφορές.

Κωνσταντίνα Κυριαζή, Ύφασμα και κοινωνία στην Κρήτη του 14ου αιώνα.

Κώστας Λαμπρινός, Κοινωνική μεταβολή και ιδεολογική κινητικότητα: μία διαμάχη μεταξύ βενετών ευγενών και κρητικών ευγενών στο Ρέθυμνο της υστεροβενετικής περίοδου.

Τατιάνα Μαρκάκη, Υλικά αγαθά σε αέναο ταξίδι: η περίπτωση της vestura στο βενετοκρατούμενο Χάνδακα.

Μαρία Μαρκετάκη, Πελαγία Μαρκετάκη, Μάρα Παναγιωτάκη, Ευαγγελία Τακάκη, Ευαγγελία Φανουράκη, Κινούμενοι στα άκρα της κοινωνίας: περιθωριακοί, ληστές και διωγμένοι στα χρόνια της Βενετικής Κρήτης.

Μαρία Μονδέλου, Γάμος και γεωγραφική κινητικότητα στη Σητεία του 16ου αιώνα.

Αγγελική Πανοπούλου, Μετακινήσεις κρητικών τεχνιτών και τεχνογνωσία στα πρώιμα νεότερα χρόνια.

Νικόλαος Παπαγιαννάκος, Η μετανάστευση ως παράγοντας αλλαγής του αστικού τοπίου κατά το τέλος της Βενετοκρατίας στο Ρέθυμνο.

Ασπασία Παπαδάκη, Μετακινήσεις ανώτερων αξιωματούχων για άσκηση κυβερνητικού έργου στη βενετική Κρήτη.

Αντώνης Πάρδος, Η διασπορά των ορεινών Κρητικών στα παράλια των πεδιάδων, στα νησιά του Αιγαίου και στα κέντρα της ανατολικής Μεσογείου (περ. 1540‐1645).

Μαρία Πατραμάνη, Μετακινήσεις ορθόδοξων και καθολικών ιερωμένων της Κρήτης στα Ιόνια νησιά, τη Βενετία και την Ίστρια, κατά την περίοδο του Κρητικού Πολέμου.

Χρύσα Ρανουτσάκη, Η Μονή Βαλσαμονέρου στο ρεύμα πολιτισμικών  ανταλλαγών μεταξύ Βυζαντίου και Δύσης τον ύστερο Μεσαίωνα.

Ιωάννα Στεριώτου, Οι κινήσεις των στρατιωτικών μηχανικών στην υπηρεσία της Βενετίας από το «Βασίλειο της Κρήτης» σε άλλα φρούρια του ελληνικού χώρου (16ος ‐ 17ος αι.).

Βασιλική Τζώγα, Οι ιδεολογικοί στοχασμοί του Κρητικού λογίου Μαξίμου Μαργουνίου στη Βενετία κατά τα τέλη του 16ου αιώνα.

Ρομίνα Τσακίρη, Mετακινήσεις πληθυσμών στη βενετοκρατούμενη Κρήτη (13oς ‐ 17ος αι.): μία τακτική επιβολής της αυθεντίας.

Ευγενία Τσατσάκη, Εμμανουήλ Γιαχνάκης, Αικατερίνη Μανωλούκου, Νίκος Κουνάδης, Ειρήνη Φουκαράκη, Μετακινήσεις σκλάβων, κουρσάρων, πειρατών, μεταναστών.

Κώστας Τσικνάκης, Μεταφορές αρχαιοτήτων από την Κρήτη στη Βενετία στα τέλη του 16ου αιώνα.

Σοφία Τσουρινάκη, Το γυναικείο φουστάνι του 16ου ‐ 19ου αιώνα, περισσότερες παρατηρήσεις για την κεντητική συνέχεια στην Κρήτη.

Δημήτριος Τσουγκαράκης, Ελένη ΑγγελομάτηΤσουγκαράκη, Κινητικότητα μοναχών και κληρικών εντός και εκτός Κρήτης την εποχή της Βενετοκρατίας. [Δημοσίευση: Κρητικά Χρονικά 37 (2017), 231-268]

Κατερίνα Φωστιέρη, Μαρία Μαμαλάκη, Ευάγγελος Λιόλιος, Γιώργος Φουρναράκης, Όλγα Χρήστου, Κατερίνα Λεμπιδάκη, Πολλαπλές αναγνώσεις μετακινήσεων και διαμόρφωση του τοπίου κατά τη Βενετική περίοδο.

Αικατερίνη Χατζάκη, Ο ρόλος της Εκκλησίας και η θρησκευτική κινητικότητα κατά την ύστερη Βενετική περίοδο: ο ορθόδοξος και ο λατινικός κλήρος σε συνάρμοση στις αγροτικές περιοχές της Ανατολικής Κρήτης.

Ruthy Gertwagen, Venetian Heraklion until late fifteenth century: a gateway for international trade and flow of related people and ships.

Lorenzo Calvelli, Lost and found. A Venetian transcription of a Hellenistic interstate treaty from Crete.

Özlem Kumrular, The vortex of information, informers and diplomats during the Cretan War (1645‐1669) in Europe and the Ottoman Empire.

Irene Sotiropoulou, Black money, white money and the circulation of parallel currencies in Venetian Crete.

Μαρία Ανδριανάκη, Η ζωγραφική του ναού του Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου στον Κάλαμο Σελίνου, ενός έργου του Ιωάννη Παγωμένου.

Μιχάλης Ανδριανάκης, O ναός του Αγίου Παντελεήμονα στο Μπιζαριανώ(ν) Ηρακλείου.

Αναστασία Γιαγκάκη, Νικολέττα Πύρρου, Εντοιχισμένα αγγεία και εργαστήρια ζωγράφων: μία περίπτωση αμφίδρομης σχέσης;

Αναστασία Γιαγκάκη, Το ερευνητικό πρόγραμμα «Εντοιχισμένα αγγεία σε βυζαντινούς και μεταβυζαντινούς ναούς της Ελλάδας»: στόχοι και πρώτα αποτελέσματα από την Κρήτη.

Κώστας Γιαπιτσόγλου, Ναοί με εντοιχισμένα αγγεία: κοινά στοιχεία και διαφοροποιήσεις ως προς την αρχιτεκτονική και ως προς την πρακτική εντοιχισμού (Ναοί με  εντοιχισμένα αγγεία στο νομό Ρεθύμνου).

ΚαλλιόπηΦαίδρα Καλαφάτη, Μια άγνωστη κρητική εικόνα Παναγίας ένθρονης  βρεφοκρατούσας με αγίους και μορφές δωρητών.

Γεώργιος Κατσαλής, Μαρία Κοκκίνη, Ευρήματα από βυζαντινές και μεταβυζαντινές ταφές στο ναό του Αγίου Μηνά Επισκοπής Πεδιάδος.

Ανδρομάχη Κατσελάκη, Άγνωστες εικόνες κρητικών ζωγράφων στη Χαλκίδα.

Χρυσαυγή Κούτσικου, «Χείρ Ηλιοῦ Μόσκου»: ενυπόγραφες εικόνες του κρητικού ζωγράφου σε ιδιωτικές συλλογές.

Μαρία Κωνσταντουδάκη‐Κιτρομηλίδου, Μετακινήσεις καλλιτεχνών από την ιταλική χερσόνησο στην Κρήτη με βάση αρχειακές και  εικαστικές πηγές (14ος ‐ 15ος αι.).

Αθανάσιος Μαΐλης, Αλλάζοντας το δόγμα. Ο διπλός ναός του Αγίου Παντελεήμονα και του Αγίου Δημητρίου στα  Περιβόλια Χανίων.

Στέλιος Μανωλιούδης, Έρευνα για την προέλευση των δομικών και διακοσμητικών υλικών του Επιθαλάσσιου Ενετικού Φρουρίου Ηρακλείου («Κούλε»).

Αικατερίνη Μεσαριτάκη, Μορφολογικά χαρακτηριστικά δίκλιτων ναών. O Ι. Ναός του Αγίου Αντωνίου στο Πετάλι Μαλεβιζίου.

Γεωργία Μοσχόβη, Μαριάννα Κατηφόρη, Ναοί με εντοιχισμένα αγγεία: κοινά στοιχεία και διαφοροποιήσεις ως προς την αρχιτεκτονική και ως  προς την πρακτική εντοιχισμού (Ναοί με εντοιχισμένα αγγεία στο νομό Λασιθίου).

Μαρία  Μπορμπουδάκη,O Άγιος Γεώργιος ο «θαλασσοπεράτης» στη ζωγραφική της Κρήτης.

Αθανάσιος Σέμογλου, Κρήτη και Ησυχασμός. Μία διερεύνηση στην τέχνη του νησιού κατά τον 14ο και 15ο αιώνα.

Μαρία Ζ. Σιγάλα, Από τα Χανιά της Κρήτης στις Κυκλάδες: ο ζωγράφος  Παρθένιος Δεπάρος(;) ή Δεπέρος(;) και το τέμπλο  του Ναού «της Σωτήρας» (17ου αι.) στη Χώρα της  Κύθνου.

Γεώργιος Τσιμπούκης, Η εικόνα της Αποκάλυψης του Ιωάννη από τη μονή  Πρέβελη Ρεθύμνου και τα εικονογραφικά της πρότυπα.

Μιχάλης Χατζηδάκης, Η πρόσληψη ενός μοτίβου της βυζαντινής εικονογραφικής παράδοσης από την εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στις Αρχάνες σε ένα σχέδιο του κώδικα Barberini στη βιβλιοθήκη του Βατικανού.

Ιωάννα Χριστοφοράκη, Από τη Λατινική Δύση στην Ενετοκρατούμενη Κρήτη: Iταλοκρητικό τρίπτυχο με τη Γέννηση και τους Αγίους Φραγκίσκο και Βενέδικτο.

Katerina Dellaporta, Panagia «Pieta».

Nino Kavtaria, Influence of Cretan art on the miniatures of the Georgian ‐ Greek Manuscript (F.956, разнояз.0.I.58) from the National Library of Russia.

—-

Παναγιώτης Αναστασιάδης, Ειδολογικές μετακινήσεις: μια άγνωστη  μεσοπολεμική πεζή διασκευή του Ερωτόκριτου.

Ειρήνη Γεργατσούλη, Κλίμαξ τοῦ Παραδείσου, ἢ λόγοι ἀσκητικοί…, εἰς κοινὴν φράσιν μεταγλωττισθέντες παρὰ Μαξίμου τοῦ Μαργουνίου (Βενετία, Giuliani, 1590).

Δημήτριος Γεωργακόπουλος, Ο Σπανέας στην Κρήτη.

Κώστας Γιαβής, Ὁ Κρητικὸς Πόλεμος στὴν συλλογική φαντασία τῆς δυτικῆς λογοτεχνίας.

Μαρίνα Δετοράκη, Ειδήσεις για χειρόγραφα της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών στο Χάνδακα.

Σπύρος Ευαγγελάτος, Οι μετακινήσεις ενός ποιητή (;) στην Κρήτη του 17ου αιώνα.

Γιώργος Καλλίνης, Ο άλλος ‐ εαυτός στον Ερωτόκριτο.

Αλέξανδρος  Κατσιγιάννης, Translated verses of Erophile in a scholarly “Guide” for Modern Greek Language and Literature (1870): The forgotten case of Edmund Martin Geldart.

Ειρήνη Λυδάκη, Η Φιλονεικία του Χάνδακος και του Ρεθέμνου του Μαρίνου Τζάνε Μπουνιαλή: τα πρόσωπα και οι μετακινήσεις.

Τασούλα Μαρκομιχελάκη – Νίκη Οικονομάκη, «Καιρός δε δακρύων μεν, οὐκ ἐγκωμίων». Η βίαιη κινητικότητα του Κρητικού Πολέμου μέσα από τον Θρήνο του Αθανασίου Πικρού.

Μαρία Χριστιάνα Πάσσου, Οι μεταφράσεις Πιστικός Βοσκός και Ποιμήν Πιστός (1658) υπό το φως της λογοτεχνικής διαμάχης που αναπτύχθηκε γύρω από το ιταλικό πρωτότυπο Pastor Fido (1590).

Μιχαήλ Πασχάλης, Οι δρόμοι της Ιταλίας και της Κρήτης στην ελληνόγλωσση και την ιταλόγλωσση ποίηση της κρητικής λογοτεχνίας της ακμής.

Μαριάννα Παφίτη, Από τον τόπο της παράδεισος «σε σπήλιο σκοτεινό να κατοικήσω»: Η ποιητική του τοπίου στην κρητική λογοτεχνία της ακμής.

Σωτηρία Σταυρακοπούλου,Το μοτίβο της περιδιάβασης σε έργα της Κρητικής Λογοτεχνίας: ιδεολογικές και αισθητικές παράμετροι.

Rosemary BancroftMarcus, The Cretan travels of Georgios Chortatsis.

Arnold van Gemert, Ιωάννης Μαυρομάτης, «Η Βουλή των πολιτικών» του Στέφανου Σαχλίκη και η χειρόγραφη παράδοσή του. Ταξίδια στον χώρο και  τον χρόνο.

Ulrich Moennig, Ο Αλέξανδρος του Barozzi.

Dia Philippides, Wim Bakker, Μετακινήσεις του λόγου στον Ερωτόκριτο.

Advertisements

Βόνιτσα 1700-1800

Νικόλας Βερνίκος, Βόνιτσα 1700-1800, ιστορικά κείμενα, τόμος α΄, Εναλλακτικές Εκδόσεις, Αθήνα 2012, σ. 556, 17Χ24 εκ., ISBN 9789604271337.

Vernikos,Vonizza,v.1Στον τόμο παρουσιάζεται, δημοσιεύεται ή αναδημοσιεύεται ένα εξαιρετικά μεγάλο σε όγκο σύνολο πηγών για την ιστορία της Βόνιτσας του 18ου αιώνα, ταξινομημένο χρονολογικά και διανθισμένο με ιστορικά σημειώματα τα οποία βοηθούν τον αναγνώστη να εντάξει γεγονότα, πρόσωπα και πράγματα της ιστορίας της πόλης στο ευρύτερο ιστορικό τους πλαίσιο. Πολλά από τα έγγραφα που περιλαμβάνονται στον τόμο είναι ήδη δημοσιευμένα σε παλαιότερα άρθρα και μελέτες, τα περισσότερα όμως είναι ανέκδοτα και συνιστούν το αποτέλεσμα της ερευνητικής προσπάθειας του συγγραφέα στα τοπικά αρχεία της Λευκάδας και της Πρέβεζας αλλά και στο αρχείο της Βενετίας. Ιδιαίτερα σημαντική κρίνεται η έκδοση των νοταρικών πράξεων του νοταρίου Βόνιτσας Πέτρου Τζιγαρίδη, το πρωτόκολλο του οποίου φυλάσσεται στο Αρχείο της Λευκάδας. Συνέχεια

Οικονομία και Δίκαιο στην Κέρκυρα κατά τη βενετική περίοδο

Karlafti,Oikokomia_kai_DikaioΦωτεινή Καρλάφτη-Μουρατίδη, Οικονομία και Δίκαιο στην Κέρκυρα κατά τη βενετική περίοδο, εκδόσεις Βάνιας, Θεσσαλονίκη 2018, σ. 235, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-288-362-4 Συνέχεια

Τριακόσια χρόνια από τη δεύτερη βενετική κατάκτηση της Πρέβεζας

Δημοσθένης Δόνος, 22 Οκτωβρίου 1717: Η λησμονημένη αρχή μιας νέας εποχής. Τριακόσια χρόνια από τη δεύτερη βενετική κατάκτηση της Πρέβεζας, Ίδρυμα Ακτία Νικόπολις & Πολιτιστικός Σύλλογος Πρέβεζα, Πρέβεζα 2017, σ. 72, 17X24 εκ., ISBN 978-618-83986-0-3.

Στις 22 Οκτωβρίου 1717 οι βενετικές ναυτικές και χερσαίες δυνάμεις υπό την ηγεσία του Andrea Pisani και του Johann Mathias von der Schulenburg κατέλαβαν το φρούριο και την πόλη της Πρέβεζας στον Αμβρακικό κόλπο. Είχε προηγηθεί η κατάληψη της πόλης το 1684 και η διατήρησή της υπό βενετική κατοχή για δεκαεπτά χρόνια έως το 1699 οπότε, με τη συνθήκη του Κάρλοβιτς, η πόλη παραδόθηκε εκ νέου στους Οθωμανούς. Η δεύτερη αυτή κατάληψη θα έχει διάρκεια έως τη διάλυση της Γαληνοτάτης το 1797.

Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας, βασιζόμενος σε διάλεξη που έδωσε στις 21 Οκτωβρίου 2017, παρουσιάζει με τη βοήθεια δημοσιευμένου και αδημοσίευτου αρχειακού και χαρτογραφικού υλικού μια συνοπτική αφήγηση των βασικών ιστορικών και στρατιωτικών γεγονότων των δύο επιχειρήσεων και συζητά την πρόσληψη της βενετικής νίκης από τον ευρωπαϊκό τύπο. Επιπλέον, σκιαγραφεί τις κύριες οικονομικές, κοινωνικές και θεσμικές αλλαγές που πραγματοποιήθηκαν στην Πρέβεζα κατά τη διάρκεια της βενετικής κυριαρχίας και επισημαίνει τη διαρκή βενετική επιρροή στον σχεδιασμό του κεντρικού δημόσιου χώρου της Πρέβεζας και την επίδραση του πολέμου και της μεθοριακής γεωγραφικής θέσης στην πολιτισμική φυσιογνωμία της πόλης.

Διαθέσιμο στη διεύθυνση: https://www.academia.edu/37561327

Έλεγχος ιδεών και λογοκρισία

Elegxos-ideon-logokrisiaΈλεγχος ιδεών και λογοκρισία από τις απαρχές της ελληνικής τυπογραφίας μέχρι το Σύνταγμα του 1844. Πρακτικά Συνεδρίου, Λευκωσία, 18-20 Νοεμβρίου 2015. Επιμέλεια: Ίλια Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister, Κατερίνα Δέδε, Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ειρήνη Παπαδάκη, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών – Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών, Αθήνα 2018, σ. 476, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-9538-72-5. 

Ο τόμος περιλαμβάνει ανακοινώσεις που έγιναν στο συνέδριο, το οποίο διοργανώθηκε τον Νοέμβριο του 2015 στη Λευκωσία από το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών/Ε.Ι.Ε. με στόχο να τεθούν ερωτήματα που μέχρι τότε δεν είχαν απασχολήσει συστηματικά την έρευνα, όπως: ποια ήταν τα όρια της ελευθερίας του λόγου στην ελληνική κοινωνία των Νέων Χρόνων και των πρώτων χρόνων του ελληνικού κράτους, ποια έκταση και ποιες μορφές είχε ο έλεγχος ιδεών, ποιοι μηχανισμοί χρησιμοποιήθηκαν για να υποταχθεί η αστική δημοσιότητα που διαμορφωνόταν σταδιακά με την ανάπτυξη της ελληνικής τυπογραφίας και βιβλιαγοράς. Από τα περιεχόμενα στον τόμο μελετήματα, ξεχωρίζουμε τα ακόλουθα, τα οποία εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου. Συνέχεια

Όψεις της ιστορίας της Μυκόνου στα νεότερα χρόνια

Όψεις της ιστορίας της Μυκόνου στα νεότερα χρόνια, επιμ. Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών / Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Κοινωφελής Δημοτική Επιχείρηση Περιβάλλοντος Παιδείας και Ανάπτυξης Μυκόνου, Αθήνα 2018, σ. 206, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-9538-70-1.

Ο τόμος περιλαμβάνει μελέτες αφιερωμένες σε θέματα της ιστορίας της Μυκόνου που καλύπτουν χρονικά την περίοδο από τη λατινική κυριαρχία του νησιού έως τις αρχές του 20ού αιώνα. Πρόκειται για επεξεργασμένες μορφές ανακοινώσεων, που παρουσιάστηκαν στη Μύκονο την άνοιξη του 2016 και του 2017, στο πλαίσιο των σεμιναρίων με τίτλο «Όψεις της νεότερης ιστορίας της Μυκόνου», τα οποία διοργάνωσε η Κοινωφελής Δημοτική Επιχείρηση Περιβάλλοντος, Παιδείας και Ανάπτυξης Μυκόνου, σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Ιστορικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Πρόκειται για πρωτότυπες συμβολές οι οποίες συνεισφέρουν στον καλύτερο φωτισμό θεμάτων της μυκονιάτικης βιβλιογραφία, η οποία για τα νεότερα χρόνια είναι μάλλον φτωχή.

Στο τόμο μετέχουν με κείμενά τους οι ερευνητές του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών: Δημήτρης Δημητρόπουλος, Ευγενία Δρακοπούλου, Ζήσης Μελισσάκης, Αγγελική Πανοπούλου, Ουρανία Πολυκανδριώτη και Κώστας Τσικνάκης. Επισημαίνουμε ιδιαίτερα τη μελέτη του τελευταίου, η οποία εντάσσεται στη θεματική του ιστολογίου. Συνέχεια

Venezia e il suo Stato da Mar

Venezia e il suo Stato da mar, Atti del convegno internazionale, Venezia, 9-11 Marzo 2017, a cura di Rita Tolomeo e Bruno Crevato-Selvaggi, Roma, Società dalmata di storia patria, 2018, σ. 224, 17X24 cm, ISBN: 978-88-942382-3-5.

Ο τόμος περιλαμβάνει τα πρακτικά του διεθνούς συνεδρίου που οργανώθηκε από την Società dalmata di storia patria σε συνεργασία με το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών και πραγματοποιήθηκε στη Βενετία από τις 9 έως τις 11 Μαρτίου 2017.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ Συνέχεια

Les formes de travail à Corfou pendant la domination Vénitienne

Fotini Karlafti-Mouratidi, Les formes de travail à Corfou pendant la domination Vénitienne, Éditions Vanias, Salonique 2017, σ. 424, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-288-350-4.

Πρόκειται για την επεξεργασμένη και ενημερωμένη βιβλιογραφικά έκδοση της διδακτορικής διατριβής της σ. στο Université de Paris I – Sorbonne. Sciences Économiques-Sciences Humaines-Sciences Juridiques et Politiques. Η εργασία, η οποία στηρίζεται στο πλούσιο αρχειακό υλικό που απόκειται στα Αρχεία Νομού Κέρκυρας, χωρίζεται σε δύο μέρη. Συνέχεια

Πόλεμος, Κράτος και Κοινωνία στο Ιόνιο Πέλαγος

Γεράσιμος Δ. Παγκράτης (επιστημονική διεύθυνση), Πόλεμος, Κράτος και Κοινωνία στο Ιόνιο Πέλαγος (τέλη 14ου – αρχές 19ου αιώνα), Ηρόδοτος, Αθήνα 2018, σ. 380, 14Χ24 εκ., ΙSBN 978-960-485-194-2.

Η έκδοση του τόμου, ο οποίος εγκαινιάζει τη νέα εκδοτική σειρά της Ιονίου Εταιρείας Ιστορικών Μελετών με τον τίτλο «Έρευνες», είχε ως αφορμή την επέτειο της συμπλήρωσης τριών αιώνων από την οθωμανική πολιορκία εναντίον της Κέρκυρας τον Αύγουστο του 1716, στην πορεία όμως κατέληξε, χωρίς να παραβλέπεται η πολιορκία του 1716, σε μια ευρύτερη σύνθεση, που αφορούσε το πόλεμο ως έννοια, απειλή, καθημερινότητα, πραγματικότητα, κοινωνικό και οικονομικό φαινόμενο, ευκαιρία για κοινωνική άνοδο, πεδίο άντλησης συμβολισμών με πολιτικές και θρησκευτικές απολήξεις, αλλά και συνέπειες για όσους βίωναν άμεσα ή έμμεσα τα αποτελέσματα αυτών των σχεδιασμών και των μέσων υλοποίησής τους. Συνέχεια

Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού. Τόμος αφιερωμένος στον Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη

Σελίδες Ιστορίας και Πολιτισμού. Τόμος αφιερωμένος στον Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη, επιστ. επιμέλεια Γεράσιμος Δ. Παγκράτης – Παναγιώτα Τζιβάρα, Ιόνιος Εταιρεία Ιστορικών Μελετών, Κέρκυρα 2018, σ. 272, 17Χ24 εκ., ISBN 978-618-83859-0-0

Ο τόμος, έκδοση της Ιονίου Εταιρείας Ιστορικών Μελετών, είναι αφιερωμένος στον δικηγόρο Δημήτρη Ε.-Γ. Καρύδη, ο οποίος «βιάστηκε» να φύγει από κοντά μας το καλοκαίρι του 2017. Περιλαμβάνει δεκατρείς μελέτες, πολλές από τις οποίες ανήκουν στη θεματική του ιστολογίου. Συνέχεια

Ι΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο, Τα πρακτικά. VI. Αρχεία-Τυπογραφία-Παιδεία

Ι΄ Διεθνές Πανιόνιο Συνέδριο, Κέρκυρα, 30 Απριλίου – 4 Μαΐου 2014. Τα πρακτικά. VΙ. Αρχεία-Τυπογραφία-Παιδεία, γεν. επιμέλεια Δημήτρης Κονιδάρης, Κέρκυρα 2018 [Κερκυραϊκά Χρονικά ΙΓ΄ (2018)], 17Χ24 εκ., ISSN 1012-2303.

Πρόκειται για τον έκτο και τελευταίο τόμο των Πρακτικών του Ι΄ Διεθνούς Πανιονίου Συνεδρίου, το οποίο συγκλήθηκε στην Κέρκυρα με την ευκαιρία των 150 χρόνων από την Ένωση της Επτανήσου με την Ελλάδα και των 100 χρόνων από την πραγματοποίηση του πρώτου Πανιονίου Συνεδρίου. Ο τόμος περιλαμβάνει τις ανακοινώσεις των ενοτήτων της Αρχεία, Τυπογραφία και Παιδεία.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΤΟΜΟΥ

Στη θεματική του ιστολογίου, εντάσσονται οι ακόλουθες ανακοινώσεις που περιλαμβάνονται στον τόμο: Συνέχεια

Θάνατοι Ελλήνων στη Βενετία. Οι αποβιωτήριες πράξεις στο αρχείο του ναού του San Martino (1556-1801)

Αγγελική Τζαβάρα (έκδ.), Θάνατοι Ελλήνων στη Βενετία. Οι αποβιωτήριες πράξεις στο αρχείο του ναού του San Martino (1556-1801). Επίμετρο: Βιβλίο αποβιωτηρίων πράξεων του ναού του San Pietro di Castello (1596-1603) – Greci Morti a Venezia: Gli atti di morte nell’archivio della chiesa di San Martino (1556-1801). Appendice: Libro di morti della chiesa di San Pietro di Castello (1596-1603), Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας, Αθήνα-Βενετία 2016, σ. 343, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-7743-68-8.

Πρόκειται για τον τέταρτο στη σειρά τόμο των εκδόσεων των αποβιωτήριων πράξεων Ελλήνων και συγγενών τους στην περιοχή του Castello, στη Βενετία. Έχουν προηγηθεί οι αποβιωτήριες πράξεις των ναών του Sant’Antonino (έκδοση: Χρύσα Μαλτέζου και Γεώργιος Πλουμίδης), και των ναών του San Pietro di Castello, του San Giovanni in Bragora και του San Biagio (έκδοση: Αγγελική Τζαβάρα).
Στον παρόντα τόμο εκδίδονται οι αποβιωτήριες πράξεις του αρχείου του ναού του San Martino, ενώ σε επίμετρο προστίθεται ένα βιβλίο από τον ναό του San Pietro di Castello, το οποίο ταυτίστηκε από την εκδότρια ότι ανήκε στον ναό. Ο τόμος περιλαμβάνει 1234 συνολικά πράξεις (1-1101 από τα βιβλία του San Martino και 1102-1234 από το βιβλίο του San Pietro).
Η σπουδαιότητα της πηγής είναι προφανής αφού, όπως σημειώνει η εκδότρια στην Εισαγωγή, είναι η μόνη που δίνει μια ολοκληρωμένη εικόνα της ελληνικής παρουσίας στη Βενετία, εφόσον τα εγγεγραμμένα μέλη της ελληνικής Αδελφότητας δεν κάλυπταν το σύνολο των Ελλήνων που ζούσαν στη Βενετία, στα αρχεία της Αδελφότητας δεν αναφέρονται οι ρωμαιοκαθολικοί Έλληνες που ζούσαν στη Βενετία, οι δε θάνατοι των Ελλήνων καταγράφονταν μόνον στις καθολικές ενορίες.

Χώροι λατρείας και κλήρος στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα. Αρχειακά τεκμήρια

Χώροι λατρείας και κλήρος στην Κέρκυρα του 17ου αιώνα. Αρχειακά τεκμήρια, Εισαγωγή-Έκδοση-Σχόλια: Σπύρος Καρύδης, Γεράσιμος Δημουλάς, Γιώργος Πουλής, Αναγνωστική Εταιρία Κέρκυρας, Κέρκυρα 2018 [Luoghi di Culto e Clero a Corfù nel secolo XVII. Documenti d’archivio, Introduzione-Edizione-Commenti: Spyros Karydis, Gerasimos Dimoulas, Giorgos Poulis, Società di Lettura di Corfù, Corfù 2018], σ. πη΄+456, 17Χ24 εκ., ISBN 978-960-87179-7-8.

Στoν παρόντα τόμο δημοσιεύονται τρία σημαντικά αρχειακά τεκμήρια για την ιστορία της Κέρκυρας, τα οποία αφορούν το πρώτο μισό του 17ου αιώνα, περίοδο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα για το νησί, έπειτα από τις καταστροφές που είχε υποστεί τα προηγούμενα, με τις δύο τουρκικές πολιορκίες το 1537 και το 1571, αλλά και τις καθοριστικές αλλαγές που επέφεραν λίγο αργότερα στον αστικό και περιαστικό χώρο η κατασκευή του νέου φρουρίου και η τείχιση της πόλης. Πρόκειται για την απογραφή των ναών και μονών που διενεργήθηκε τον Ιούλιο του 1635, τον κατάλογο ναών της Βόρειας και Μέσης Κέρκυρας, που συντάχθηκε λίγο νωρίτερα, και τον κατάλογο των ιερέων και ιερομονάχων που όφειλαν να ανοίξουν ληξιαρχικά βιβλία, ο οποίος συντάχθηκε τον Ιανουάριο του 1632. Συνέχεια

Μεταβυζαντινές τοιχογραφίες στις εκκλησίες της Ζακύνθου

Ιωάννα Στουφή-Πουλημένου, Μεταβυζαντινές τοιχογραφίες στις εκκλησίες της Ζακύνθου (15ος-18ος αιώνας), Αθήνα 2017, σ. 312, 21Χ28 εκ., ISBN 978-960-93967-3-8

Ο καλλιτεχνικός πλούτος της Ζακύνθου έως πριν τη σεισμοπυρκαγιά του 1953 ήταν μεγάλος.
Δείγματα των καλλιτεχνικών θησαυρών, που διασώθηκαν και τα οποία σήμερα σώζονται στους ναούς και στα μουσεία του νησιού περιλαμβάνονται στο τρίτομο έργο για τις Εικόνες της Ζακύνθου της Μυρτάλης Αχειμάστου-Ποταμιάνου και του Γιάννη Ρηγόπουλου, καθώς και οι οδηγοί για το Μουσείο Ζακύνθου, και το Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης της Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου, τα οποία υπογράφει η Ζωή Μυλωνά.
Για τις μεταβυζαντινές τοιχογραφίες του νησιού, μια πρώτη συνοπτική επιστημονική εργασία για εκείνες που διασώθηκαν στο νησί δημοσιεύτηκε το 1956 από τον Μανόλη Χατζηδάκη, με βάση τα υπολείμματα που στέκονταν ακόμα όρθια ή αποτοιχίστηκαν από τα ερείπια των εκκλησιών της πόλης και της υπαίθρου, έλειπε όμως έως τώρα μια αναλυτική και συνολική μελέτη. Η παρούσα εργασία συμπληρώνει το κενό και προσφέρει μια σφαιρική εικόνα των μεταβυζαντινών τοιχογραφιών του νησιού, συμβάλλοντας στη μελέτη και στη διάσωσή τους. Συνέχεια

Έλληνες ορθόδοξοι και λατίνοι στη Νάξο (13ος-19ος αιώνες)

Αθαvάσιος Δ. Κωτσάκης, Έλληνες ορθόδοξοι και λατίνοι στη Νάξο (13ος-19ος αιώνες). Ιστορικοπολιτισμική προσέγγιση των σχέσεων των δύο κοινοτήτων με έμφαση στη μαρτυρία των υλικών καταλοίπων, πρόλογος Αλέξιος Γ.Κ. Σαββίδης, Ηρόδοτος, Αθήνα 2017, σ. 765, 15Χ24 εκ., ISBN 978-960-485-175-1.

Έπειτα από την άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 και τον διαμελισμό της βυζαντινής αυτοκρατορίας, οι Κυκλάδες κατακτήθηκαν από τους Βενετούς και ιδρύθηκε το δουκάτο του Αιγαίου, μια ημιανεξάρτητη λατινική ηγεμονία με πρωτεύουσα τη Νάξο, η οποία διατηρήθηκε έως το 1566. Κατά την περίοδο αυτή θα εγκατασταθούν στο νησί δυτικοί έποικοι, οι οποίοι θα αποτελέσουν την ηγέτιδα τάξη του τόπου. Υλικά κατάλοιπα της δυτικής παρουσίας στη Νάξο αποτελούν τα μεσαιωνικά κάστρα, οι πυργοειδείς εξοχικές επαύλεις, τα οικόσημα των δυτικών αρχόντων, καθώς επίσης οι καθολικές εκκλησίες και άλλα κτίσματα της δυτικής Εκκλησίας. Συνέχεια