Εισαγωγή στη Λατινοκρατία

Φωτεινή Πέρρα, Εισαγωγή στη Λατινοκρατία. Ελλάδα και Κύπρος (1191-1571 μ.Χ.). Συνοπτική ιστορική επισκόπηση, Αθήνα: Παπαζήσης, 2023, σ. 332, 14Χ21 εκ., ΙSBN 9789600240238

Στο βιβλίο επιχειρείται μία επισκόπηση της εποχής των Δυτικών Κυριαρχιών ή αλλιώς Λατινοκρατίας στον ελληνικό χώρο, καθώς και στην Κύπρο. Μετά το 1204 στη θέση της άλλοτε κραταιάς αυτοκρατορίας οι λατίνοι κυρίαρχοι εδραίωσαν μικρές ηγεμονίες με στόχο να προωθήσουν τις στρατιωτικές και πολιτικές φιλοδοξίες τους. Αργότερα, κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα, νέοι κατακτητές από τη Δύση προστέθηκαν ή πήραν τη θέση των προηγουμένων, φέρνοντας μαζί τους και εφαρμόζοντας θεσμούς και ήθη των δικών τους τόπων. Οι δυτικοί κατακτητές σε κάθε περίπτωση ήρθαν σε επαφή με τους ελληνικούς πληθυσμούς που εγκαταβιούσαν στα άλλοτε βυζαντινά εδάφη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μία αλληλεπίδραση μεταξύ των ξένων και του ντόπιου πληθυσμού, άλλοτε με θετικό και άλλοτε με αρνητικό πρόσημο. Σκοπός αυτού του βιβλίου, κατά τη συγγραφέα, είναι να καταδείξει μεταξύ άλλων και τα επιμέρους στοιχεία της αλληλεπίδρασης αυτής τα οποία διαμόρφωσαν την περίοδο της Λατινοκρατίας, που καταλαμβάνει ένα ιδιαίτερα σημαντικό μέρος στην ιστορία του ύστερου μεσαιωνικού και του πρώιμου νεότερου Ελληνισμού. (Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου).

Περιεχόμενα
Πρόλογος
Ι. Προς την Λατινοκρατία: Ιστορική επισκόπηση των εξελίξεων στην Νοτιο-Ανατολική λεκάνη της Μεσογείου από τον 11ο έως τον 15ο αιώνα
Το Βυζάντιο και η νορμανδική απειλή
Πολιτιστικές αλληλεπιδράσεις του ύστερου Βυζαντίου με το δυτικό κόσμο
Βυζάντιο και Βενετία: Κομνηνοί, Άγγελοι, Λασκαρίδες, Παλαιολόγοι και το «διάλειμμα» της Λατινικής Αυτοκρατορίας (1204-1261)
Σχέσεις μεταξύ Βυζαντίου και άλλων ιταλικών δημοκρατιών (Γένοβα, Πίζα)
Διπλωματικές και θρησκευτικές προσπάθειες για την άρση του σχίσματος των δύο εκκλησιών
Νέα απόπειρα για άρση του σχίσματος: Η Σύνοδος της Φερράρας-Φλωρεντίας
Προσπάθειες για την προσέλκυση δυτικής βοήθειας εναντίον των Οθωμανών
ΙΙ. Η Άλωση του 1204, η λατινική κατάκτηση, το Πριγκιπάτο της Αχαΐας και το Δουκάτο των Αθηνών/Θηβών
Η Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204 και η σταδιακή εξάπλωση των Λατίνων κατακτητών
Η κάθοδος των Σταυροφόρων στη Νότια Ελλάδα και η ίδρυση των πρώτων λατινικών κρατιδίων
Η ίδρυση του πριγκιπάτου της Αχαΐας
Η δυναστεία των Βιλλ(ε)αρδουίνων
Οι επίγονοι του Γουλιέλμου Β’ Βιλλαρδουίνου, η κυριαρχία των Ανδεγαυών και το τέλος της δυναστείας
Η οργάνωση και η διακυβέρνηση της ηγεμονίας του Μορέως – οι «Ασσίζες της Ρωμανίας» – η θέση των επιφανών γυναικών κατά την περίοδο της Λατινοκρατίας στο νότιο ελλαδικό χώρο
Οι διάδοχοι των Βιλλαρδουίνων και το τέλος του Πριγκιπάτου
Η ίδρυση του Δουκάτου των Αθηνών/Θηβών και η δυναστεία των ντε λα Ρος(Δελαρός)
Η Καταλανική Εταιρεία και οι Ατζαγιόλι. Το τέλος του Δουκάτου της Αττικο-Βοιωτίας
ΙΙΙ. Η Λατινοκρατία στο κεντρικό και βόρειο Αιγαίο (Δουκάτο της Νάξου), στην Κρήτη, στα Επτάνησα και στις νότιες Σποράδες (Δωδεκάνησα)
Το Δουκάτο του Αιγαίου/της Νάξου («Αρχιπελάγους») και οι Σανούδοι
Η δυναστεία των Κρίσπων (Crispi)
Η Βενετοκρατία στην Κρήτη και η πολιτισμική της άνθηση
Επαναστατικά κινήματα στην Κρήτη κατά των Βενετών
Η Λατινοκρατία στην Εύβοια έως τις απαρχές της βενετικής διεκδίκησης
Η βενετική κυριαρχία στην Εύβοια / Negroponte
Η γενοβέζικη παρουσία στο Αιγαίο
Οι Γατελούζοι στη Λέσβο και η γενοβέζικη παρουσία σε άλλα νησιά
Η Λατινοκρατία στα Επτάνησα
Οι Ορσίνι και οι Τόκκοι
Το Τάγμα των Ιωαννιτών ιπποτών στις Νότιες Σποράδες (Δωδεκάνησα)
IV. Η λατινική κατάκτηση (1191-1192) και οι πρώτοι αιώνες της Λατινοκρατίας στην Κύπρο – Η φραγκική περίοδος των Λουζινιανών (1192-1489)
Από την βυζαντινή στηνλατινοκρατούμενη Κύπρο
Η φραγκική περίοδος: οι πρώτοι Λουζινιανοί (Lusignan)
Η περίοδος από τη βασιλεία του Ούγου Δ’ έως τη βασιλεία του Πέτρου Β’ (1324-1382)
Οι βασιλείς Ιάκωβος Α’ (1382-1398) και Ιανός (1398-1432)
Οι μαμελουκικές εισβολές στην Κύπρο (1424-1426)
Η τελευταία περίοδος της δυναστείας των Λουζινιανών (1432-1473/1489)
Το τέλος της φράγκικης κυριαρχίας – Αικατερίνη Κορνάρο
Οι θεσμοί του φραγκικού βασιλείου και η κοινωνική διαστρωμάτωση επί Λουζινιανών
Η πνευματική ζωή – ιστοριογραφία και λογοτεχνία – οι «Ασσίζες» της Κύπρου
V. Η Λατινοκρατία στην Κύπρο – Η βενετική περίοδος (1489-1570/71)
Εξωτερική ιστορία
Η οθωμανική κατάκτηση της Κύπρου (1570/71)
Η διοικητική οργάνωση
Το δικαστικό σύστημα και το δίκαιο των «Ασσιζών»
Η στρατιωτική οργάνωση
Οι βενετικές οχυρώσεις στην Κύπρο
Δημόσια οικονομικά και οικονομία της Κύπρου
Κοινωνική οργάνωση
Η Εκκλησία – σχέσεις Ορθοδόξων και Καθολικών στη μεγαλόνησο
Ο πνευματικός βίος στη βενετοκρατούμενη Κύπρο και ο Ιάκωβος Διασσωρινός
Επίλογος
Βιβλιογραφία – Βραχυγραφίες
Πηγές
Βοηθήματα
Πίνακες κοσμικών-εκκλησιαστικών Λατίνων ηγεμόνων στον ελλαδικό χώρο και στην Κύπρο (τέλη 12ου-2ο μισό 16ου αι.)