Η γλυπτική στη βενετική Κρήτη (1211-1669)

Η γλυπτική στη βενετική Κρήτη (1211-1669), Τόμος Α: Μελέτες, Τόμος Β: Lapidarium, επιμ. Μαρία Βακονδίου – Όλγα Γκράτζιου, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2022. σ. 584, 21Χ29 εκ., ISBN 978-960-524-621-1.

Η έκδοση αυτή, καρπός συνεργασίας του Ινστιτούτου Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας με τις Εφορείες Αρχαιοτήτων της Κρήτης και την Εταιρία Κρητικών Ιστορικών Μελετών, αποτελεί την πρώτη συστηματική μελέτη των έργων γλυπτικής της βενετικής περιόδου που σώζονται στην Κρήτη. Σε συνολικά 584 σελίδες, με 800 και πλέον φωτογραφίες, σχέδια και χάρτες, τεκμηριώνονται γλυπτά που φυλάσσονται σε μουσεία και αρχαιο­λογικές συλλογές του νησιού ή βρίσκονται ακόμη στην αρχική τους θέση ως αρχιτεκτονικός διάκοσμος ή ως κατάλοιπα συμβόλων μιας αλλοτινής εξουσίας.

Οι δύο τόμοι του βιβλίου, διαφορετικοί στη δομή τους, αντικατοπτρίζουν τις διαδρομές που απαίτησε η έρευνα ενός παραγνωρισμένου υλικού το οποίο έφτασε ώς τις μέρες μας με μεγάλες απώλειες και φθορές. Στον πρώτο τόμο, μετά την εισαγωγή για το ιστορικό της έρευνας, ακολουθούν μελέτες που, ταξινομημένες σε τρεις ενότητες, επιχειρούν να ανιχνεύσουν τις περιπέτειες των βενετικών μνημείων στην Κρήτη και να διαφωτίσουν την αποσπασματικότητα των σωζόμενων έργων γλυπτικής, να παρουσιάσουν μεγάλες κατηγορίες γλυ­πτών που διατηρούνται κατά χώραν και τις ιδιαιτερότητές τους και τελικά να αναδείξουν την καλλιτεχνική και ιστορική σημασία της τέχνης αυτής. Κάθε ενότητα συμπληρώνεται με αντίστοιχο υλικό τεκμηρίωσης. Ο δεύτερος τόμος τιτλοφορείται Lapidarium, από τον λατινικό όρο που δηλώνει τη συλλογή λίθινων τεχνέργων τα οποία, αποσπασμένα από την αρχική τους θέση, έχουν χάσει τη χρήση και τη σημασία που είχαν άλλοτε. Αυτή η έννοια του όρου εκφράζει με ακρίβεια τον χαρακτήρα των 376 μουσειακών γλυπτών που κατα­λογογραφούνται στον τόμο και συγχρόνως αποτυπώνει τη συστέγαση έργων που είναι διασκορπισμένα σε διάφορα μουσεία της Κρήτης σε ένα έντυπο «φανταστικό μουσείο».

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

ΤΟΜΟΣ ΠΡΩΤΟΣ: ΜΕΛΕΤΕΣ

Πρόλογος

ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Γλυπτική τεσσάρων αιώνων από την Κρήτη

Ι. ΑΝΙΧΝΕYΟΝΤΑΣ ΤΙΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΕΣ ΤΩΝ ΒΕΝΕΤΙΚΩΝ ΜΝΗΜΕΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ

Τα βενετικά μνημεία του Χάνδακα και η τύχη τους

Αναζητώντας τη βενετσιάνικη πόλη των Χανίων

Απολαξεύσεις, αποκρούσεις, καθαιρέσεις: στοχευμένες καταστροφές γλυπτών

Γλυπτά της βενετικής εποχής σε δεύτερη χρήση

Γλυπτά της βενετικής εποχής σε δεύτερη χρήση: Yλικό τεκμηρίωσης

Μια σαρκοφάγος της βενετικής εποχής μεταμορφώνεται σε γούρνα κρήνης

Αρχιτεκτονικά γλυπτά ως κειμήλια σε ναούς και μοναστήρια

Γλυπτά στη μονή Αγίου Γεωργίου Επανωσήφη

Spolia στη μονή Αγίου Αντωνίου Σαββαθιανών

Γλυπτά στον ναό του Αγίου Ματθαίου στο Ηράκλειο

ΙΙ. ΕΡΓΑ ΒΕΝΕΤΙΚΗΣ ΓΛYΠΤΙΚΗΣ ΣΤΗΝ ΑΡΧΙΚΗ ΤΟYΣ ΘΕΣΗ

Περίτεχνες κρήνες με γλυπτό διάκοσμο

Ταφικά μνημεία στην ύπαιθρο της Κρήτης: τα αρκοσόλια

Λιθοξοϊκή και γλυπτική στην περιοχή του Μεραμπέλου

Εμβλήματα λαξευτά στον λίθο: λιοντάρια του Αγίου Μάρκου και οικόσημα. Μια εισαγωγή

Εμβλήματα λαξευτά στον λίθο: Yλικό τεκμηρίωσης

Εμβλήματα σε μεγάλα τεχνικά έργα του δημοσίου

Τείχη του Ηρακλείου

Τείχη των Χανίων

Φρούριο στη νησίδα Ήμερη Γραμβούσα

Στρατώνες στο φρούριο του Φιρκά

Γέφυρα του ποταμού Πλατανέ

Οικόσημα σε ναούς της υπαίθρου: παραδείγματα από την Ανατολική Κρήτη

 ΙΙΙ. ΓΛYΠΤΙΚΉ ΚΑΙ ΓΛYΠΤΕΣ ΣΤΗ ΒΕΝΕΤΙΚΉ ΚΡΉΤΗ

Είδη γλυπτικής, εργαστήρια, ξένα πρότυπα και τοπικό ύφος

Είδη γλυπτικής, ξένα πρότυπα και τοπικό ύφος: Yλικό τεκμηρίωσης

Ένα εικονιστικό γλυπτό στην αρχική του θέση: ανάγλυφη εικόνα της Παναγίας Ακρωτηριανής στη μονή Τοπλού Σητείας, 1613–1619

Η γλυπτική στην υπηρεσία της αρχιτεκτονικής: τέσσερα παραδείγματα από τη Δυτική Κρήτη

Δυτικά πρότυπα, τοπικές παραλλαγές: η γλυπτική του ναού της Κυρίας των Αγγέλων στη μονή Γκουβερνέτου

 ΤΟΜΟΣ ΔΕYΤΕΡΟΣ: LAPIDARIUM

Περιεχόμενα

Εισαγωγικό σημείωμα

Ηράκλειο, Ιστορικό Μουσείο Κρήτης

Εικονιστικά γλυπτά

Αρχιτεκτονικός διάκοσμος

Εμβλήματα

Ταφικά γλυπτά

Λίθινος εξοπλισμός

Εφορεία Αρχαιοτήτων Ηρακλείου

Γλυπτά από την ανασκαφή του Αγίου Πέτρου

Γλυπτά από την ανασκαφή του Αγίου Φραγκίσκου

Αρχιτεκτονικός διάκοσμος

Εμβλήματα

Ταφικά γλυπτά

Λίθινος εξοπλισμός

Ηράκλειο, Μουσείο Αγίας Αικατερίνης

Εικονιστικά γλυπτά

Αρχιτεκτονικός διάκοσμος

Ταφικά γλυπτά

Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων

Εικονιστικά γλυπτά

Αρχιτεκτονικός διάκοσμος

Εμβλήματα

Ταφικά γλυπτά

Λίθινος εξοπλισμός

Εφορεία Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου

Εικονιστικά γλυπτά

Αρχιτεκτονικός διάκοσμος

Εμβλήματα

Ταφικά γλυπτά

Γλυπτά από το Ρολόι του Ρεθύμνου

Εφορεία Αρχαιοτήτων Λασιθίου

Αρχιτεκτονικός διάκοσμος

Εμβλήματα

Ταφικά γλυπτά

 Βιβλιογραφία

Προέλευση φωτογραφιών και σχεδίων

Οι συγγραφείς του βιβλίου

Ευρετήρια

Το κείμενο, η φωτογραφία και τα περιεχόμενααπό: https://www.cup.gr/book/i-glyptiki-sti-venetiki-kriti-1211-1669/ Αποσπάσματα: https://www.cup.gr/wp-content/uploads/2021/07/GLYPTIKI-BENETIKH-SELIDES.pdf

Ύλη ιστορίας του βενετοκρατούμενου ελληνισμού (13ος-18ος αι.)

Χρύσα Μαλτέζου, Ύλη ιστορίας του βενετοκρατούμενου ελληνισμού (13ος-18ος αι.), Ηράκλειο: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης 2022, σ. 264, 17Χ24 εκ., ISBN: 978-960-524-895-6

Το 1204, πολεμιστές από τη δυτική Ευρώπη με σύμβολό τους τον σταυρό κατέλαβαν την πρωτεύουσα της βυζαντινής αυτοκρατορίας, κατέλυσαν τη βυζαντινή έννομη τάξη και λεηλάτησαν με μανία την πλουσιότερη πολιτεία του μεσαιωνικού μεσογειακού κόσμου. Οι οδυνηρές για τις τύχες του ελληνικού κόσμου συνέπειες της τέταρτης σταυροφορίας είναι γνωστές. Μετά την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης, οι σταυροφόροι, Φράγκοι και Βενετοί, μοίρασαν μεταξύ τους τα εδάφη της Ρωμανίας, εγκαθιδρύοντας στον ελληνικό χώρο την ξένη κυριαρχία. Η διείσδυση και επικράτηση της Δύσης στην Ανατολή αποτελεί ένα από τα πιο σπουδαία κεφάλαια της ιστορίας της Ευρώπης.

Θεωρούμενη μέσα από το πρίσμα της καθολικότερης ευρωπαϊκής ιστορίας, η εποχή που συνηθίζουμε να καλούμε «λατινοκρατία» και, ειδικότερα, «βενετοκρατία» αποδεικνύεται μείζων περίοδος της ελληνικής ιστορίας. Και τούτο, γιατί το ελληνικό στοιχείο παρουσιάζει στο διάστημα αυτό αφενός προσαρμοστικότητα στις θεσμικές αλλαγές, με αποτέλεσμα την οικονομική εξίσωσή του με τους ξένους, και αφετέρου πολιτισμική αντοχή και ευρωστία που του επιτρέπει γόνιμη επικοινωνία με τους Δυτικοευρωπαίους, οδηγώντας το εν τέλει στην παραγωγή νέας πολιτισμικής έκφρασης.

Το ιστορικό υλικό που συγκεντρώνεται στο παρόν πόνημα αποσκοπεί να λειτουργήσει ως πρόκληση για την προώθηση της έρευνας των ζητημάτων τα οποία αφορούν την περίοδο της βενετοκρατίας στον ελληνικό χώρο. Το έργο φιλοδοξεί να προσφέρει με εύληπτο τρόπο τόσο στον ειδικό όσο και στο ευρύ κοινό μία σύνθεση των ήδη εγνωσμένων. Πρόκειται για εγχειρίδιο με αποδέκτη τον νέο σπουδαστή, αλλά και τον εξοικειωμένο ερευνητή και γενικότερα τον κάθε ενδιαφερόμενο να προσεγγίσει το ιστορικό αυτό παρελθόν.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου).

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Πρόλογος

Βραχυγραφίες

Α΄. Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΒΕΝΕΤΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Ὁρισμὸς καὶ περιοδολόγηση – Χρόνος καὶ τρόπος ἐπιβολῆς τῆς κυριαρχίας
Εἰσαγωγικὲς παρατηρήσεις – Ζητήματα συνέχειας καὶ ἀλλαγῆς

Β΄. ΒΥΖΑΝΤΙΟ – ΒΕΝΕΤΙΑ: ΣΧΕΣΕΙΣ ΑΓΑΠΗΣ ΚΑΙ ΜΙΣΟΥΣ

Ἡ βυζαντινὴ αὐτοκρατορία στὶς παραμονὲς τῆς τέταρτης σταυροφορίας
Ἡ Βενετία θυγατέρα, σύμμαχος, ἀντίζηλη καὶ κυρίαρχη τοῦ Βυζαντίου
Ἡ Βενετία βυζαντινὴ ἐπαρχία
Ἡ Βενετία αὐτόνομη καὶ ἀνεξάρτητη
Ἡ Βενετία σύμμαχος τῆς βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας
Ἡ Βενετία ἀντίπαλη τοῦ Βυζαντίου
Ἡ Βενετία κυρίαρχη τοῦ Βυζαντίου

Γ΄. ΑΠΟ ΤΗ ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΣΤΗ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΡΩΜΑΝΙΑ

Σταυροφορίες
Ἡ τέταρτη σταυροφορία
Ἡ διανομὴ τῶν ἐδαφῶν τῆς βυζαντινῆς αὐτοκρατορίας μεταξὺ τῶν σταυροφόρων
Ἡ λατινικὴ αὐτοκρατορία Κωνσταντινουπόλεως (1204-1261) καὶ τὰ νέα πολιτικὰ κέντρα μετὰ τὴν κατάλυση τοῦ βυζαντινοῦ κράτους
Αὐτοκρατορία τῆς Νίκαιας
Αὐτοκρατορία τῆς Τραπεζούντας
Δεσποτάτο τῆς Ἠπείρου
Ἡ βενετικὴ Μεγάλη Ἰδέα

Δ΄. ΒΕΝΕΤΙΚΕΣ ΚΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΧΩΡΟ

Κύπρος (Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία)

Θεσσαλονίκη

Ἀθήνα (Φραγκοκρατία, Ὁ βομβαρδισμὸς τοῦ Παρθενώνα)

Πελοπόννησος ( Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία)

Κρήτη

Νησιὰ τοῦ Αἰγαίου

Εὔβοια

Νησιὰ τοῦ Ἰονίου (Φραγκοκρατία, Βενετοκρατία)

Κατάλογος εἰκόνων

Εὑρετήριο ὀνομάτων προσώπων καὶ τόπων

Σχετικά: https://www.cup.gr/book/yli-istorias-venetokratoymenoy-ellinismoy/

Παρουσίαση πρακτικών συνεδρίου «Πληθυσμιακές μετακινήσεις προς τα Ιόνια Νησιά από τον 13ο αιώνα έως την Ένωση με την Ελλάδα»

Θα υπάρχει ταυτόχρονη διαδικτυακή μετάδοση:

Zoom https://us06web.zoom.us/j/86325336363?pwd=N2ZNcnNpVjkzdndkTE1ucTZySk9Ndz09

Meeting ID: 863 2533 6363 Passcode: 193059

Στο κανάλι της Αναγνωστικής στο Youtube:
https://www.youtube.com/channel/UChyFZ0BTA2bktfFqmCUYImQ

Το βιβλίο διατίθεται ΔΩΡΕΑΝ σε μορφή PDF στον παρακάτω σύνδεσμο:
http://www.ill.uoa.gr/metaptyxiakes-spoydes/ekdoseis.html

Convegno Scientifico Internazionale «Mobilità e Differenziazione sociale nell’area ellenica sotto dominazione veneziana (secoli XIII-XVIII)», Βενετία 22 – 24 Νοεμβρίου 2022

Convegno Scientifico Internazionale «Mobilità e Differenziazione sociale nell’area ellenica sotto dominazione veneziana (secoli XIII-XVIII)», Βενετία, Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και μεταβυζαντινών σπουδών Βενετίας, 22 – 24 novembre 2022

Πρόγραμμα συνεδρίου

Martedì 22 novembre 2022

18.00 Iscrizione dei relatori

Saluti e apertura dei lavori

18.15 Vasileios Koukousas, Presidente dell’Istituto Ellenico di Studi Bizantini e Postbizantini di Venezia

Angelos Syrigos, Viceministro dell’Istruzione e degli Affari Religiosi

 Giannis Chrysoulakis, Segretario Generale dei Greci all’Estero e della Diplomazia Pubblica, Ministero degli Affari Esteri

Sessione introduttiva
Presiede: Vasileios Koukousas

18.30 Kostas Lambrinos, Considerazioni introduttive –Gerarchizzazione e canali di mobilità sociale in territorio greco-veneziano: il caso di Creta nel Cinquecento e Seicento

19.10 Anastasia Papadia-Lala, Guerra e mobilità sociale nel mondo greco-veneziano (sec. XIII-XVIII)

Mercoledì 23 novembre 2022

I sessione. Presiede: Benjamin Arbel

09.30 Luciano Pezzolo, La mobilità sociale a Venezia e in Terraferma: aspetti e problemi

09.50 Charalambos Gasparis, Confini aperti della classe feudale cretese: L’ascesa e la caduta dei feudatari (XIII-XIV secoli)

10.10 Marina Koumanoudi, Social mobility on the smaller Aegean islands (13th-16th centuries)

10.30 Discussione

11.00 Pausa

II sessione.
Presiede: Nikos Karapidakis

11.30 Angeliki Tzavara, Tra rivendicazioni di privilegi e tentativi di partecipazione al potere locale. Il notabilato dell’Argolide veneziana nella prima metà del XV secolo

11.50 Angel Nicolaou-Konnari, Intersocial and Interethnic Marriage in Venetian Cyprus (1474/89-1570/71): The Case of the Nores Family

12.10 Discussione

12.30 Pausa

III sessione.
Presiede: Marianna Kolyvà

16.00 Nikos Karapidakis, Το Γενικό Συμβούλιο της Κέρκυρας, δεύτερο μισό του 15ου αιώνα. Προσωπογραφία, συσχετισμοί δυνάμεων, τάσεις

16.20 Gerassimos Pagratis, Οικονομία της υπαίθρου, κοινωνική διαφοροποίηση και κινητικότητα στη Νότια Κέρκυρα στο πρώτο μισό του 16ου αιώνα

16.40 Benjamin Arbel, Lo status degli Ebrei sotto la dominazione veneziana: mito e realtà riguardante il caso di Corfù

17.00 Discussione

Giovedì 24 novembre 2022

IV sessione. Presiede: Dorit Raines

09.30 Marianna Kolyvà, Attività economica e sociale di una famiglia dei mercanti e proprietari di nave: i Sama[1]riari tra Venezia e Zante (nel Cinquecento

09.50 Panagiota Tzivara, La “ribellione dei nobili”: ricchi e poveri gentilhuomini a Zante nel XVIII secolo

10.10 Alexis Malliaris, Una società in transito: la formazione dello spazio sociale nel Peloponneso durante il dominio Veneto (1686-1715)

10.30 Discussione

11.00 Pausa

V sessione.
Presiede: Luciano Pezzolo

11.30 Katerina Konstantinidou, Forma e realtà: mobilità sociale nelle Isole Ionie durante il Settecento

11.50 Dorit Raines, Venezia e le sue colonie tra differenziazione socio-giuridica e mobilità sociale

12.10 Discussione

Conclusioni e chiusura del convegno

12.30 Charalambos Gasparis

Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να παρακολουθήσουν τις εργασίες του συνεδρίου από το κανάλι του Ελληνικού Ινστιτούτου στο yutube: https://www.youtube.com/channel/UC_Psu9WrmIV-AhPBNq3xDXQ

Παρουσίαση βιβλίου: Χαμένες και κρυμμένες βιβλιοθήκες. Ιδιωτικές βιβλιακές συλλογές στη βενετοκρατούμενη Κέρκυρα

Η Αναγνωστική Εταιρία Κερκύρας και οι εκδόσεις ΑΤΩΝ παρουσιάζουν τη νέα δίτομη έκδοση
«Χαμένες και Κρυμμένες  Βιβλιοθήκες. Ιδιωτικές βιβλιακές συλλογές στη βενετοκρατούμενη Κέρκυρα (16ος – 18ος αι.)», της  Παναγιώτας Τζιβάρα,
αναπληρώτριας καθηγήτριας Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Παρουσιάζουν:

Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος, αρχιτέκτονας, ιστορικός του βιβλίου, ιδρυτής της Εταιρείας Κήπος Φιλοβίβλων

Νικόλαος Καραπιδάκης, καθηγητής Τμήματος Ιστορίας Ιονίου Πανεπιστημίου, πρόεδρος της Εφορείας των Γ.Α.Κ.,

Κωνσταντίνος Θ. Πέτσιος, καθηγητής Τμήματος Φιλοσοφίας, διευθυντής του Εργαστηρίου Ερευνών Νεοελληνικής Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων,

Κατερίνα Καρπινάτο, καθηγήτρια Νεοελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, αντιπρύτανης Πανεπιστημίου Ca’ Foscari της Βενετίας,

Γεράσιμος Παγκράτης, καθηγητής Ιταλικής Ιστορίας και Πολιτισμού, πρόεδρος του Τμήματος Ιταλικής Φιλολογίας Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 04 Νοεμβρίου και ώρα 20.00, στην αίθουσα εκδηλώσεων της Αναγνωστικής Εταιρίας.

Θα υπάρχει παράλληλη διαδικτυακή μετάδοση στους ακόλουθους συνδέσμους:

YouΤube: https://youtu.be/drlnRJ0sowo 

Zoom: https://us06web.zoom.us/j/83417976815?pwd=enhNNlFMNVVMc21aV2llUFZDU3Jhdz09

Meeting ID: 834 1797 6815
Passcode: 150948

Περισσότερα για το βιβλίο στον σύνδεσμο:
https://venetocrazia.wordpress.com/2022/05/23/tzivara-bibliothekes/

Από τη γένεση στη διάχυση και την πρόσληψη του Ερωτοκρίτου

ΣΤΕΓΗ ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΣ ΚΟΡΝΑΡΟΣ
ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΝΕΔΡΙΟ
η φύση των πραµάτω:
Από τη γένεση στη διάχυση και την πρόσληψη του Ερωτόκριτου

Παρασκευή 22 έως Κυριακή 24 Ιουλίου 2022
Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήµιο – Τρυπητός Σητείας

Η Στέγη Βιτσέντζος Κορνάρος οργανώνει διεθνές συνέδριο με τίτλο: Η φύση των πραμάτω: από τη γένεση στη διάχυση και την πρόσληψη του Ερωτοκρίτου.
Η επιστημονική αυτή συνάντηση, τρίτη στη σειρά συνεδρίων με γενικό θέμα Ζητήματα ποιητικής και πρόσληψης του Ερωτοκρίτου, θα πραγματοποιηθεί στη Σητεία από 22 έως 24 Ιουλίου 2022, με φυσική παρουσία των συνέδρων. Στο επίκεντρο των εργασιών του συνεδρίου θα τεθούν ζητήματα που αφορούν, αφενός, τη λογοτεχνικότητα του Ερωτοκρίτου όπως αυτή τεκμηριώνεται μέσα από τον πολυφωνικό διάλογο του ποιητή με την ευρωπαϊκή λογοτεχνία, διαμορφωμένη κάτω από την επίδραση της ελληνορωμαϊκής παράδοσης στα χρόνια της πρώιμης νεωτερικότητας· κι αφετέρου, την ακτινοβολία της κρητικής Αναγέννησης και του Ερωτοκρίτου σε πολιτισμικά περιβάλλοντα όπου το ποίημα του Κορνάρου και η ελληνική παιδεία έπαιξαν δεσπόζοντα ρόλο στη σφυρηλάτηση της νεοελληνικής ιδιοπροσωπίας από τον 18ο αιώνα έως τις μέρες μας.
Οι θεματικοί άξονες του συνεδρίου είναι:
-Tο μυθιστορικό διακείμενο του Ερωτοκρίτου
-Zητήματα ποιητικής τέχνης στον Ερωτόκριτο
-Ο Ερωτόκριτος στη φαναριώτικη κοινωνία
-Ο Ερωτόκριτος στη νεοελληνική λογοτεχνία
-Ο Ερωτόκριτος στη λαϊκή παράδοση
-Ο Ερωτόκριτος στο θέατρο
-Mεταφράσεις του Ερωτοκρίτου.΄

ΣΧΕΤΙΚΑ
https://www.vitsentzoskornaros.org/conference-2022/

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ
https://www.vitsentzoskornaros.org/wp-content/uploads/2019/01/%CE%A0%CF%81%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%BC%CE%B1-1-%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%B5%CE%B4%CF%81%CE%B9%CE%BF%CF%85-%CE%A3%CE%B7%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%A3%CF%84%CE%B5%CE%B3%CE%B7-2022-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%BF%CF%80%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF-1.pdf

ΠΕΡΙΛΗΨΕΙΣ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ
https://www.vitsentzoskornaros.org/wp-content/uploads/2019/01/%CE%A0%CE%B5%CF%81%CE%B9%CE%BB%CE%B7%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%82-%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%B5%CC%81%CE%B4%CF%81%CF%89%CE%BD-%CE%A3%CE%B7%CF%84%CE%B5%CE%B9%CE%B1-%CE%A3%CF%84%CE%B5%CE%B3%CE%B7-2022-1.pdf

Confessionalization and/as Knowledge Transfer in the Greek Orthodox Church

Kostas Sarris, Nikolas Pissis, and Miltos Pechlivanos (επιμ.), Confessionalization and/as Knowledge Transfer in the Greek Orthodox Church, σειρά ‘Episteme in Bewegung’, εκδ. Harrassowitz, Wiesbaden 2021, σ. 419.

ΓΡΑΦΕΙ: ο Κώστας Σαρρής

Στον συλλογικό αυτό τόμο διερευνώνται οι δυνατότητες εφαρμογής του παραδείγματος της Ομολογιοποίησης στο χώρο της ιστορίας της γνώσης. Στον πυρήνα του βρίσκεται η κατανόηση των διαδικασιών ομολογιοποίησης στην πρώιμη νεότερη Ορθόδοξη Εκκλησία ως «παράπλευρη συνέπεια» των Θρησκευτικών Μεταρρυθμίσεων και της σύγκρουσης Καθολικισμού-Προτεσταντισμού: συγκεκριμένα, ως αποτέλεσμα και αντίδραση στην «επιστημική πίεση» που δέχονταν οι Ορθόδοξοι από τους εκπροσώπους των δυτικών χριστιανικών ομολογιών. Οι αναπροσαρμογές και οι μετασχηματισμοί των μεταφορών γνώσης – που συνεπάγονταν, αντίστοιχα, αναπροσαρμογές και μετασχηματισμούς της ίδιας της Ορθοδοξίας – γίνονταν αντιληπτοί, νομιμοποιούνταν ή απορρίπτονταν, μέσα από τη διαπραγμάτευση των αντίρροπων εκκλησιαστικών αρχών της Οικονομίας και της Ακρίβειας (επιείκεια, προσαρμοστικότητα, ευελιξία ή, από την άλλη, αυστηρότητα, ακριβολογία, απαρέγκλιτη εφαρμογή των κανόνων). Έτσι, το παράδειγμα της ομολογιοποίησης επιτρέπει στους συνεργάτες του τόμου να προσεγγίσουν ποικίλα πεδία έρευνας: τη διομολογιακή επικοινωνία και σύγκρουση, τη συνεπαγόμενη διαπραγμάτευση και τροποποίηση της γνώσης, τη δυναμική γραμματειακών ειδών αλλά και λόγων, τις υλικότητες καθώς και τα μέσα μεταφοράς της γνώσης, τις στρατηγικές προσαρμογής και αφομοίωσής της από την Ορθόδοξη Εκκλησία στην πορεία θεσμικής της συγκρότησης, τους διαμεσολαβητές μεταξύ ομολογιών, τα δίκτυα ανθρώπων και βιβλίων, τις ομολογιακές ταυτότητες (σαφείς ή αμφίσημες), τους δια-ομολογιακούς λόγους.

Πέρα από το γεγονός ότι, εν γένει, οι σχέσεις των Ελληνορθόδοξων με τις δυτικές ομολογίες, και ιδιαίτερα με τον Καθολικισμό, ανήκουν στα ευρύτερα πεδία επιστημονικού ενδιαφέροντος του παρόντος ιστολογίου, ο προκείμενος τόμος περιλαμβάνει δύο άρθρα που εστιάζουν συγκεκριμένα στη ρευστότητα και την υβριδικότητα των ομολογιακών ταυτοτήτων που εντοπίζονται σε σημαντικές μορφές της ελληνικής κοινότητας της Βενετίας.

Η συμβολή του Κώστα Σαρρή διερευνά τα μεταφραστικά ‘στρώματα’ της ιησουιτικής Χριστιανικής Διδασκαλίας του Diego de Ledesma. Η πρώτη, πετυχημένη εκδοτικά, «πολιτισμική μετάφραση» στην καθομιλούμενη ελληνική γλώσσα από το Vincenzo Castagnola (1595), παρόλες τις προσαρμογές της, δεν υπερβαίνει τα ομολογιακά όρια του Καθολικισμού. Για αυτόν τον λόγο και αποτέλεσε κύριο κατηχητικό εγχειρίδιο των ιησουιτικών αποστολών ανάμεσα στους ελληνόφωνους πληθυσμούς της Ανατολής. Από την άλλη, η μεταφραστική εκδοχή του ίδιου κειμένου που εξέδωσε ο Μιχαήλ Μήτρος (μετέπειτα Μελέτιος Αθηνών) στο τέλος του Ιουστίνου του Ιωάννη Μάκολα (1686) προέρχεται απευθείας από τον στενό κύκλο του Μελέτιου Τυπάλδου και αποτελεί ίχνος του δια-ομολογιακού εγχειρήματος του τελευταίου. Ουσιαστικά, ο Μιχαήλ Μήτρος με βάση το ιησουιτικό κατηχητικό κείμενο συνθέτει, τελικά, μια καινούρια Χριστιανική Διδασκαλία, που ομολογιακά είναι πολύ διαφορετική από την πρωτότυπη: με αυτήν επιχειρεί να σκιαγραφήσει μια νέα, «ειρηνιστική Ένωση» (‘irenic Union’) της Ορθόδοξης με την Καθολική Εκκλησία, όπως φαίνεται να την οραματιζόταν τη συγκεκριμένη ιστορική στιγμή ο Μελέτιος Τυπάλδος.

Ο Marco Cerasoli στο άρθρο του συζητά τις δυσκολίες να προσδιοριστεί η ομολογιακή ταυτότητα του Αντώνιου Κατήφορου. Παρόλο που η διδακτική και εκκλησιαστική δράση του – ειδικά στη Ζάκυνθο – αποτυπώνουν μια στενή σύνδεσή του με την Ορθόδοξη Εκκλησία, στη βιογραφία του εντοπίζονται αρκετές αμφισημίες. Ο συγγραφέας επισημαίνει τις επαφές του Κατήφορου με τον κύκλο του Μελέτιου Τυπάλδου αλλά και με τη Βιβλιοθήκη του Βατικανού, ενώ επιμένει ιδιαίτερα στην εκδοτική και συγγραφική δουλειά του για τα τυπογραφεία της Βενετίας. Τόσο στη λατινική μετάφραση της Μυριόβιβλου του Φώτιου, όσο – πολύ περισσότερο – στις δύο εκδόσεις του Βίου Πέτρου του Μεγάλου εντοπίζει σαφείς ενδείξεις από μια στάση συμφιλίωσης μεταξύ Ορθοδοξίας και Καθολικισμού. Ο Κατήφορος, ζώντας σε ένα κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο που χαρακτηριζόταν από τη διπλή παρουσία της Ορθόδοξης και της Καθολικής Εκκλησίας, μοιάζει τελικά να κινείται μέσα σε μια ρευστή, γκρίζα ζώνη που εκτείνεται και από τις δύο πλευρές του ομολογιακού συνόρου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Kostas Sarris, Nikolas Pissis, and Miltos Pechlivanos, Introduction

I Confessional Brokers

Ovidiu Olar, ‘Io se puotesse riformare la mia Chiesa …’: Patriarch Kyrillos Loukaris and the Protestant ‘Public Library’ of Constantinople (1628–1636)
Nikolas Pissis, Zacharias Gerganos in Wittenberg: New Findings and Considerations
Stefano Saracino, Greek Orthodox Alms Collectors from the Ottoman Empire in the Holy Roman Empire: Extreme Mobility and Confessionalized Communication

II Confessional Ambiguities

Nikolaos Chrissidis, What’s Confessionalization got to do with it? Indulgences and Education in Seventeenth-Century Eastern Orthodoxy
Kostas Sarris, ‘come una tavola ad uno che si annega in mare’: The Transfer(s) of a Jesuit Catechism to the Edges of the Greek Confessional Seas
Marco Cerasoli, ‘Slipping away from the claws of Roman Propaganda’ or wishing to be ‘at the service of the Apostolic Throne’? The Ambiguous Relation between the Greek Rite and the Latin Rite in the Life and Works of Antonios Katiforos
Niki Papaïliaki, Institution-building Processes in Eastern Christianity: Pantelis Sevastopoulos and the Foundation of the Evangelical School of Smyrna

III Between Akribeia and Oikonomia

Vassa Kontouma, The Archimandrite and the Astronomer. The Visit of Chrysanthos Notaras to Giovanni Domenico Cassini: a new Approach

VIII Contents

Ionuț-Alexandru Tudorie, The Eucharistic Controversy between the ‘Orthodox’ Dositheos II of Jerusalem and the ‘Calvinist’ Ioannis Karyofyllis (1689–1697)
Ioannis Zelepos, Confessionalization in Ottoman Orthodoxy in Comparative Perspective: The Publishing Program of the Kollyvades and Jewish Ladino Musar Literature in the ‘long’ Eighteenth Century
Vasilios N. Makrides, Ecumenical Orthodoxy vs Confessional Orthodoxy: Evgenios Voulgaris and Nikiforos Theotokis Addressing Russian Orthodoxy
Dimitris Stamatopoulos, Confessionalization vs Secularization Paradigm? The Patriarchate of Constantinople and the Problem of the Management of the Private Sphere in the Eighteenth and Early Nineteenth Centuries

Tijana Krstić, Afterword

Notes on Contributors
List of Illustrations
Index

ΣΧΕΤΙΚΑ:
https://www.sfb-episteme.de/Listen_Read_Watch/Publikationen/pechlivanos_pissis_sarris_confessionalization/index.html

Διαθέσιμο στη διεύθυνση:
https://www.harrassowitz-verlag.de/pdfjs/web/viewer.html?file=/ddo/artikel/82815/978-3-447-11722-7_Kostenloser%20Open%20Access-Download.pdf#pagemode=thumbs#pagemode=thumbs

Κεφαλληνιακά Χρονικά 18 (2017-2018) – 21 (2021)

Στους τόμους του περιοδικού οι ακόλουθες μελέτες εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου (με βάση τους πίνακες περιεχομένων):

Κεφαλληνιακά Χρονικά 18 (2017-2018)

Μοσχονάς Ν.Γ., Ενδείξεις για την εμπορευματική κίνηση στο λιμάνι του Ληξουριού κατά τους πρώτους μήνες της δημοκρατικής περιόδου (25 Αυγούστου 1797 – 7 Απριλίου 1798)
Αλιπράντης Παναγής, Λόγος επικήδειος του εν μακαρία τη λήξει Γερασίμου Β΄Κλαδά (1783), χρηματίσαντος αρχιεπισκόπου Κεφαλληνίας, Ζακύνθου και Ιθάκης, συντεθείς παρά του ιεροδιδασκάλου Γερασίμου Κοκκίνου

Κεφαλληνιακά Χρονικά 19 (2019)

Καραθανάσης Αθανάσιος Ε., Οι Κεφαλλήνες μαθητεύσαντες στα ελληνικά κολλέγια της Φλαγγινείου, του Παλαιόκαπα και του Κωττουνιανού
Πυλαρινός Θεοδόσης, Ο λατινομαθής Κερκυραίος ιατροφιλόσοφος Αντώνιος Ροδόσταμος
Φλεμοτόμος Διονύσης, Περιπτώσεις εκλογής εφημερίων στην εκκλησία του Αγίου Βασίλειου «του Επάνω» και η σχέση τους με το ναό και το καπίτολο

Κεφαλληνιακά Χρονικά 20 (2020)

Πλουμίδης Γεώργιος Σπ., Η παραμεθόρια όψη του Ιονίου και Αδριατικού χώρου (15ος-18ος αι.)
Καποδίστριας Νίκος, Φωνές από τον Ελειό. Η βίωση της αρχοντικής καταπίεσης και η επιβολή της εξάρτησης στην ύπαιθρο της Κεφαλονιάς (β΄μισό 18ου αιώνα)
Olegovich Yasterbov Alexey, I viaggiatori russi e la Chiesa Greca a Venezia all’epoca di Pietro il Grande
Μπάλλας Γεράσιμος, Ανέκδοτα νοταριακά έγγραφα υιοθεσία επί ενετοκρατίας
Φλεμοτόμος Διονύσης, Ένας κατάλογος ενοριτών του ναού του Αγ. Νικολάου των Γερόντων της πόλης της Ζακύνθου

Κεφαλληνιακά Χρονικά 21 (2021)

Μοσχονάς Νίκος, Βενετικό Πτελεό
Καραθανάσης Αθανάσιος, Βιογραφικά για τον Ηλία Μηνιάτη και την οικογένειά του και μία πολύτιμη έκδοση: ΗΛΙΑΣ ΜΗΝΙΑΤΗΣ, Διδαχαί και Λόγοι (1716). Εισαγωγή – Επιμέλεια κειμένου, Επίμετρο, Γλωσσάριο, Τασούλα Μ. Μαρκομιχελάκη, εκδ. Άρτος Ζωής, Αθήνα 2020, σελ. 804
Δελλής Ιωάννης, Ο κεφαλονίτης δάσκαλος κατά την περίοδο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού Αντώνιος Μοσχόπουλος (1718-1788). Βίος. Eκπαιδευτική και μεταφραστική δραστηριότητα. Τρία ανέκδοτα χειρόγραφα (εditio princeps)
Citelli Leo, Azzimo o lievitato? Una disputa teologica d’ altri tempi
Γαρμπή Αγγελική – Γαρμπής Διονύσιος, Πληροφορίες για την κοινωνία των Ομαλών Κεφαλληνίας από τις πράξεις του νοταρίου παπα-Μακαρίου Στεφανίτζη (1662-1682)
Βλάσση Δέσποινα, Εκκλησία και κοινωνική πρόνοια στην Κεφαλονιά στα μέσα του 18ου αι. Η περίθαλψη των εκθέτων
Καρούσος Παύλος, Το κοινωνικό φρόνημα των Κεφαλλήνων κατά τους 18ο-19ο αιώνες: Η εθνική ταυτότητα, η κινητήριος δύναμη στην ανάπτυξη των κοινωνικοπολιτικών θεσμών στα Επτάνησα
Βολανάκης Ιωάννης, Ο ναός της Αγίας Παρασκευής στα Λουρδάτα Κεφαλληνίας: Αρχιτεκτονική – Τοιχογραφίες
Μεσολωράς Ιωάννης, Tο μετόχι της μονής του Αγίου Γερασίμου στον Κούταβο. Πληροφορίες από ανέκδοτες πηγές
Φλεμοτόμος Διονύσης, Η ίδρυση του Αδελφάτου του Αγίου Αντωνίου του Ανδρίτση στην πόλη της Ζακύνθου
Καρπούζης Νικόλαος, Αποφάσεις της Ελληνικής Αδελφότητας της Βενετίας για εκπαιδευτικά ζητήματα (10 Μαρτίου 1602 – 7 Δεκεμβρίου 1795)

Περί Ιστορίας 10 (2021)

Ο 10ος τόμος του περιοδικού «Περί Ιστορίας» είναι χωρισμένος στις ακόλουθες τέσσερεις θεματικές ενότητες.
Στην πρώτη δημοσιεύονται μελέτες που υποβλήθηκαν μέσω της πλατφόρμας του ΕΚΤ στην οποία φιλοξενείται το περιοδικό στην ηλεκτρονική του μορφή.
Στη δεύτερη περιλαμβάνονται μελέτες που σχετίζονται με τον εορτασμό της δισεκατονταετηρίδας του 1821.
Στην τρίτη η θεματική επικεντρώνεται στον Δάντη με αφορμή την επέτειο συμπλήρωσης 700 ετών από τον θάνατό του. Η ύλη της ενότητας αποτελεί προϊόν της Ημερίδας «Ο Δάντης πάντα παρών… (700 χρόνια μετά την επίγεια απουσία του)», η οποία διοργανώθηκε διαδικτυακά από το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στις 6 Μαρτίου 2021.
Στην τέταρτη τέλος ενότητα συγκεντρώνονται άρθρα που γράφτηκαν στη μνήμη του Κωνσταντίνου Ντόκου. Στην ενότητα αυτή περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, και τα ακόλουθα άρθρα τα οποία εντάσσονται στη θεματική του ιστολογίου.

Δημήτρης Μητουλάκης, Η διακίνηση των φαρμάκων κατά την περίοδο της βενετικής κυριαρχίας στη Μεσόγειο.
Γιώργος Ν. Βιολιδάκης, Ad lecturam simplicium et altri curiosi per la cognitione herbaria. Αναζητήσεις βοτάνων στην Κρήτη από το Πανεπιστήμιο της Πάδοβας.
Ειρήνη Δ. Βρεττού, Η προέλευση και η παρουσία των δραγόνων της Βενετίας στην Πελοπόννησο κατά τη Β΄ Βενετοκρατία.
Νίκος Δ. Καράμπελας, Άγνωστο βενετικό διάταγμα παραχώρησης γαιών στον Γεώργιο Κονεμένο (24 Αυγούστου 1727).
Σπύρος Π. Γαούτσης, Η εκλογή και η επίσημη είσοδος του λατίνου επισκόπου Paolo da Ponte (1765) στην Αρχιεπισκοπή της Κέρκυρας.
Ιωάννα Αθανασοπούλου – Χαρά Γορδίου, Η δημογραφική και οικονομική κατάσταση των Ιονίων Νήσων σύμφωνα με την απογραφή των ετών 1766-1770.
Σπυρίδων Α. Σκλαβενίτης, Αρχειακές μαρτυρίες για την εικονογράφηση του ναού του Αγίου Αθανασίου Πρέβεζας (18ος αι.).

Περιεχόμενα 10ου τόμου:
https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/ieim/issue/view/1747
Ηλεκτρονική διεύθυνση περιοδικού:
https://ejournals.epublishing.ekt.gr/index.php/ieim

Τόμος αφιερωμένος στον ακαδημαϊκό δάσκαλο Κωνσταντίνο Ντόκο

Βάιος Βαϊόπουλος – Στάθης Μπίρταχας – Γεράσιμος Παγκράτης (επιστημονική επιμέλεια), Τόμος αφιερωμένος στον ακαδημαϊκό δάσκαλο Κωνσταντίνο Ντόκο, Αθήνα, Ηρόδοτος 2022, σ. 889, 16Χ25 εκ., ISBN 978-960-485-409-7.

Ο τόμος, αφιερωμένος στον ακαδημαϊκό δάσκαλο Κωνσταντίνο Ντόκο, ο οποίος έφυγε από τη ζωή το 2019, περιλαμβάνει 29 μελέτες συναδέλφων, μαθητών και συνεργατών του που καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα θεματικών που αφορούν την ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό, από την αρχαιότητα, το βυζαντινή περίοδο, την περίοδο των ξένων κυριαρχιών στον ελληνικό χώρο, έως τη σύγχρονη εποχή.

Από τις μελέτες αυτές, 18 εντάσσονται στην θεματική του ιστολογίου, αφορούν δηλαδή τον λατινοκρατούμενο και τον βενετοκρατούμενο ελληνικό χώρο, τον οποίο και εκείνος μελέτησε. Όπως μάλιστα σημειώνεται στην εισαγωγή του τόμου: οι μελέτες του για τις μετοικεσίες, τις κοινότητες, τις αγγαρείες, τις απογραφές, τα κτηματολόγια και την εκκλησιαστική περιουσία στην Πελοπόννησο κατά τη Β′ βενετοκρατία (1685-1715), την κοινωνική διαστρωμάτωση και την τοπική αυτοδιοίκηση στη βενετική Κύπρο, το λεξιλόγιο των νοταριακών εγγράφων των βενετικών Ιόνιων Νησιών και πολλά άλλα, συνιστούν έργα αναφοράς στην ιστοριογραφία του λατινοκρατούμενου ελληνισμού.

Πρόκειται για τις ακόλουθες μελέτες:


Ιωάννα Αθανασοπούλου, Η δημογραφική και οικονομική κατάσταση της Κέρκυρας σύμφωνα με την απογραφή της δεκαετίας του 1760.
Δέσποινα Ερ. Βλάσση, Το Συμβούλιο των 150 της Κεφαλονιάς Τα πρώτα αβέβαια βήματα ενός θεσμού χωρίς μέλλον.
Xαράλαμπος Γάσπαρης, Μια βενετική γαλέρα και το πλήρωμά της: ένα «πορτρέτο» του 1423.
Hλίας Γιαρένης, Μεταξύ Βενετίας και Νίκαιας: τα νησιά του Αιγαίου στην περίοδο μετά την τέταρτη σταυροφορία (1204-1261).
Μαριάννα Κολυβά, Ο προνοητής Ζακύνθου Polo Valaresso: έργα και ημέραι (χρ. 1516 -1518).
Kostas E. Lambrinos, Dal ceto rurale alla classe nobiliare: ambizioni e aspettative della famiglia cretese Varucha Makrimalli (sec. XVII).
Αλέξης Μάλλιαρης, Στην Πελοπόννησο των Βενετών και των Οθωμανών: η Ηλεία κατά τη βενετική κυριαρχία (1687-1715) και η συλλογή ειδήσεων στην περιοχή περί των Οθωμανών (1717) .
Χρύσα Μαλτέζου, Τα capitoli της κοινότητας της Αμμοχώστου (1545).
Despoina Stef. Michalaga, La promozione di Iacovos Saloufas ad Arcivescovo di Rheon e Prasto.
Δώρα Μόσχου, Η γη, οι άνθρωποι, τα νοικοκυριά στην Κέρκυρα του 18ου αιώνα. Μια αφήγηση για «τόσες γενιές ανθρώπων που ᾽χανε ζήσει σκοτεινά, ποτίζοντας με τον ίδρο τους μια γη που δεν ήταν δική τους» .
Στάθης Μπίρταχας, «Il vostro Regno de Cipro […] si po chiaramente nominar il granaro di questa cytà». Από την αφθονία σιτηρών στην επισιτιστική κρίση: η μαρτυρία των εκθέσεων πεπραγμένων των κρατικών αξιωματούχων και λειτουργών της βενετικής Κύπρου.
Γιώργος Β. Νικολάου, Εκχριστιανισμοί μουσουλμάνων στην Πελοπόννησο την περίοδο της δεύτερης βενετοκρατίας (1685-1715): προβλήματα έρευνας και πρώτες διαπιστώσεις.
Μαρία Ντούρου-Ηλιοπούλου, Στοιχεία για την Κέρκυρα στα τέλη του 13ου αιώνα (1290-1300).
Γεράσιμος Δ. Παγκράτης, Το θαλάσσιο εμπόριο χύδην φορτίων στη Βενετία τον 16ο αιώνα ως μοχλός ανάπτυξης της εμπορικής ναυτιλίας των Ελλήνων.
Αναστάσιος Φ. Παπαϊωάννου, Ἡ δημώδης παραλλαγὴ τοῦ βίου τοῦ ἁγίου Παντελεήμονος στὸν ζακυνθινὸ κώδικα Στροφάδων – Ἁγίου Διονυσίου 11.
Αγγελική Πανοπούλου, Το ταξίδι των γερακιών από τα Αστερούσια στο Ουρμπίνο. Κοινωνικο-οικονομικές προεκτάσεις της διακίνησης άγριας πανίδας στη βενετική Κρήτη.
Αναστασία Παπαδία-Λάλα, Κοινότητα και κοινωνία στον πολιορκούμενο Χάνδακα τις τελευταίες ημέρες του Κρητικού πολέμου.
Κώστας Γ. Τσικνάκης, Το ενδιαφέρον της Καθολικής Εκκλησίας για την επισκοπή Κισάμου το 1572.

Αλλα σχετικά:

Αστική αυτοδιοίκηση και κοινωνικές τάξεις στη βενετοκρατούμενη Ανατολή και στην Κύπρο

Κωνσταντίνος Ντόκος, Αστική αυτοδιοίκηση και κοινωνικές τάξεις στη βενετοκρατούμενη Ανατολή και στην Κύπρο, Αθήνα, Ηρόδοτος 2021, σ. 952, 15Χ24 εκ. ISBN 9789604853526

Το βιβλίο, opera postuma του Κωνσταντίνου Ντόκου, αποτελείται από τρία μέρη. Στο πρώτο επιχειρείται μια γενική εισαγωγή στην ιστορία της βενετοκρατούμενης Κύπρου (1489-1570). Εξετάζεται η μετάβαση από το φεουδαλικό καθεστώς των Λουζινιάν στη βενετική κυριαρχία και επισημαίνονται οι αλλαγές που επήλθαν στην πολιτική διαχείριση αυτής της νέας βενετικής κτήσης, ενώ τονίζεται η διατήρηση του παλαιού status στο οικονομικό και στο κοινωνικό πεδίο.

Το δεύτερο μέρος αναφέρεται αρχικά στο αστικό κοινοτικό φαινόμενο γενικά στη Δύση και ειδικότερα στη Βενετία και στη συνέχεια αναλύονται οι ταξικοί συσχετισμοί και οι αντιθέσεις που επηρέαζαν τη συγκρότηση των κοινοτικών συσσωματώσεων στη Βενετία και στις διάφορες κτήσεις της στην Ανατολή κατά τον 16ο αιώνα και μέχρι τη στιγμή που η Κύπρος περνά στην οθωμανική αυτοκρατορία (1571). Τέλος εξετάζεται η συγκρότηση των κοινοτικών σωμάτων στις κυριότερες πόλεις της βενετοκρατούμενης Κύπρου (Λευκωσία, Αμμόχωστος, Κερύνεια) και γίνεται λόγος για τις τάξεις που κινούνταν γύρω από αυτές τις συσσωματώσεις, επηρεάζοντας τη σύνθεση και τον χαρακτήρα τους.
Στο τρίτο μέρος του τόμου δημοσιεύονται αρχειακές πηγές από την περίοδο της βενετοκρατίας στην Κύπρο. Οι πηγές προέρχονται από το Κρατικό Αρχείο της Βενετίας και αποτελούν μια ιδιαίτερη κατηγορία ομοειδών επίσημων εγγράφων, τα οποία ονομάζονται πρεσβείες (ambascerie) ή αιτήματα των κοινοτήτων (capitula communitatum). Πρόκειται για έγγραφα που αναφέρονται κυρίως στα κοινοτικά σώματα της βενετικής περιφέρειας και βέβαια των κτήσεων της Ανατολής και περιλαμβάνουν διάφορα αιτήματα ποικίλου πολιτικού, οικονομικού και κοινωνικού περιεχομένου, τα οποία οι πρέσβεις και εντολοδόχοι των κοινοτήτων, μεταβαίνοντας στην πόλη των τεναγών υπέβαλλαν στην κεντρική κυβέρνηση για να εγκριθούν από την Αυθεντία.
Για την καλύτερη κατανόηση των πηγών παρατίθεται, πριν από κάθε δημοσιευμένο έγγραφο, περίληψη στα ελληνικά. Η έλλειψη ευρετηρίου στον τόμο είναι αισθητή. Ελπίζουμε να προστεθεί στη δεύτερη έκδοση του έργου.

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
Μέρος πρώτο. Η Κύπρος από τη Φραγκοκρατία στη Βενετοκρατία
Εισαγωγή στην ιστορία της βενετικής κυριαρχίας στην Κύπρο
Μέρος δεύτερο. Οι αστικές κοινότητες. Από τη Δύση στην Ιταλία και από τη Βενετία στις κτήσεις της Ανατολής και στην Κύπρο
Κεφάλαιο Ι. Το αστικό κοινοτικό φαινόμενο στη Δύση και στην Ιταλία
Κεφάλαιο II. Οι κοινωνικές τάξεις και η κοινοτική συγκρότηση στη Βενετία
Κεφάλαιο III. Ταξικοί συσχετισμοί και κοινοτικές συσσωματώσεις στις κτήσεις της βενετοκρατούμενης Ανατολής. Τυπολογία των κοινοτήτων
Κεφάλαιο IV. Η συγκρότηση των κοινοτήτων στη βενετοκρατούμενη Κύπρο
Ενδεικτική βιβλιογραφία
Μέρος τρίτο. Αρχειακές πηγές για τις κοινότητες της βενετοκρατούμενης Κύπρου
Κεφάλαιο V. Οι δημοσιευόμενες πηγές για τις κοινότητες της Κύπρου

Πληθυσμιακές μετακινήσεις προς τα Ιόνια Νησιά από τον 13ο αιώνα έως την Ένωση

Πληθυσμιακές μετακινήσεις προς τα Ιόνια Νησιά από τον 13ο αιώνα έως την Ένωση με την Ελλάδα. Πρακτικά συνεδρίου (9-11 Οκτωβρίου 2019), Επιμέλεια Ν. Γ. Μοσχονάς – Γ. Δ. Παγκράτης, Αθήνα 2022.

Στον τόμο δημοσιεύονται τα πρακτικά του ομότιτλου συνεδρίου που διοργανώθηκε από το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών: «Ελληνοϊταλικές Σπουδές: Ιστορία, Λογοτεχνία και Κλασική Παράδοση»), σε συνεργασία με το Κέντρο Μελετών Ιονίου, από τις 9 έως τις 11 Οκτωβρίου 2019 στη Μεγάλη Αίθουσα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και στο Μουσείο Ιστορίας του ΕΚΠΑ στην Πλάκα, για το πρόγραμμα του οποίου παραπέμπουμε σε παλαιότερο άρθρο μας.
Το συνέδριο αποτελούσε τη συνέχεια μιας πρώτης προσπάθειας υπέρβασης του ιστοριογραφικού κενού για τις μετακινήσεις προς τον ιόνιο χώρο, που έγινε κατά τις εργασίες του 10ου Πανιόνιου Συνεδρίου στην Κεφαλονιά το 2018, οπότε με πρωτοβουλία του Ν. Γ. Μοσχονά είχε οργανωθεί στρογγυλή τράπεζα για τις μετοικεσίες στο Ιόνιο από τον 13ο έως τον 17ο αιώνα. Στη σχετική πρόσκληση των διοργανωτών του συνεδρίου ανταποκρίθηκαν με πρωτότυπες ανακοινώσεις που αναφέρονταν σε διάφορες όψεις των μετακινήσεων προς τα Ιόνια νησιά 27 πανεπιστημιακοί καθηγητές, ερευνητές και διδάκτορες πανεπιστημίων της ημεδαπής και της αλλοδαπής, από τις οποίες οι 23 δημοσιεύονται στον παρουσιαζόμενο τόμο.

Συνέχεια

Ηλίας Μηνιάτης: Θεολόγος και ιεροκήρυκας μεταξύ Ανατολής και Δύσης

Αλέξιος Μ. Μάλλιαρης, Οι διαφορές της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τη Ρωμαιοκαθολική. Ο θεολόγος και ιεροκήρυκας Ηλίας Μηνιάτης (1669-1714) μεταξύ ελληνικής Ανατολής και λατινικής Δύσης, εκδόσεις Ζήτρος, Θεσσαλονίκη 2022, 16Χ23 εκ., σ. 500, ISBN 978- 960- 649- 087-3.

Η ζωή κυρίως όμως η θεολογική σκέψη του Ηλία Μηνιάτη αποτελούν το θέμα του βιβλίου, το οποίο βασίζεται στη διδακτορική διατριβή του συγγραφέα. Ο Μηνιάτης (1669-1714), ορθόδοξος θεολόγος, αντιρρητικός και χαρισματικός ιεροκήρυκας, γεννήθηκε στην Κεφαλονιά, σπούδασε στο Φλαγγινιανό Κολλέγιο στη Βενετία, έζησε στην Κωνσταντινούπολη και για μικρό διάστημα στις παραδουνάβιες ηγεμονίες και έκλεισε τον σύντομο κύκλο της ζωής του ως επίσκοπος Κερνίτσης και Καλαβρύτων. Ο σ. παρακολουθεί τον Μηνιάτη στη πορεία του από την Κεφαλονιά στη Βενετία και από εκεί στην Κωνσταντινούπολη, ανιχνεύει τις σχέσεις του με το περιβάλλον των παραδουνάβιων ηγεμονιών, συμπληρώνει το χρονολόγιο του βίου του και αναδεικνύει νέες ενδιαφέρουσες πτυχές του. Διερευνά τη διαμόρφωση της σκέψης του, τις επιστημονικές οφειλές του σε δυτικούς θεολόγους και ιστορικούς, τη σχέση του με τους συγχρόνους του ορθόδοξους εκκλησιαστικούς συγγραφείς, και τον τρόπο με τον οποίο αξιοποιεί τα επιστημονικά δεδομένα της εποχής του για να στηρίξει τις θέσεις του.

Συνέχεια